Opinie

handelsrelaties

Wopke Hoekstra heeft nu niets te zoeken in Saoedi-Arabië

Nog altijd is onduidelijk wat zich begin oktober precies heeft afgespeeld binnen de muren van het Saoedi-Arabische consulaat in Istanbul. Officieel is er nog altijd sprake van een mysterieuze verdwijning van de journalist Jamal Khashoggi, criticus van het bewind in Riad, die de diplomatieke missie is binnengetreden en er nooit meer uit is gekomen. Maar wat er inmiddels via veelal anonieme bronnen aan gruwelijkheden naar buiten is gesijpeld, tart elk voorstellingsvermogen. Khashoggi zou na martelingen op beestachtige wijze zijn vermoord door een speciaal uit Saoedi-Arabië overgevlogen doodseskader.

Het onderzoek waaraan Turkse politieagenten en Saoediërs meedoen, is nog gaande. Maar getuige de weinig terughoudende reacties in diverse hoofdsteden lijkt het inmiddels zeker dat Khashoggi in het consulaat met grof geweld om het leven is gebracht. Waar het nu om gaat, zijn de omstandigheden en de verantwoordelijken. Maar met het oog op de weinig verheffende trackrecord van het regime in Riad ligt staatsbetrokkenheid voor de hand.

De Verenigde Staten vatten de kwestie zeer ernstig op. Anders zou de Amerikaanse president Donald Trump niet hebben getelefoneerd met de Saoedische koning Salman en zijn minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo naar de oliestaat hebben gestuurd.

Het misdadige karakter van het bewind in Saoedi-Arabië heeft met de verdwijning van Khashoggi een gezicht gekregen. Eindelijk. Want er was al veel eerder aanleiding om Saoedi- Arabië niet als ‘gewoon’ land te beschouwen. Het land is berucht vanwege onthoofdingen, stenigingen en lijfstraffen, vrouwen worden stelselmatig achtergesteld, van vrijheid van meningsuiting is geen sprake en in buurland Jemen hebben Saoedische bommen talloze burgerslachtoffers gemaakt.

Met Khashoggi is voor de internationale gemeenschap een nieuwe grens overschreden. Saoedi-Arabië is een belangrijke exportpartner voor Nederland. Er werd vorig jaar voor ruim 2,6 miljard euro aan goederen uitgevoerd. Er staan voor de komende maanden twee handelsmissies vanuit Nederland naar het land op de agenda.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) zou volgende week afreizen naar Saoedi-Arabië om aanwezig te zijn bij het Future Investment Initiative in Riad, beter bekend onder de naam ‘Davos in the Desert’.

De Nederlandse regering heeft zich al eerder aangesloten bij de verklaring van Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland waarin wordt opgeroepen tot een geloofwaardig onderzoek.

In antwoord op vragen uit de Tweede Kamer zei minister Hoekstra eerder deze week dat hij nog niet definitief had besloten, maar dat het niet in de rede ligt dat hij de conferentie zal bezoeken. Maar hij gaat definitief niet.

Terecht.

Voorzichtigheid is in de diplomatie een erkend instrument. Maar té voorzichtig kan ook verkeerd worden uitgelegd. Na alle aanvankelijke obstructie van Saoedische zijde om de zaak te onderzoeken is er alle reden voor een signaal. Het gaat hierbij om een symbolische en eerste stap. Maar het kan hier niet bij blijven. Er is alle aanleiding om bij voorkeur in Europees verband de relatie met Saoedi-Arabië te herzien.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.