Opinie

    • Jamal Khashoggi

Een vrije pers, dat heeft de Arabische wereld hard nodig

In deze laatste column voor The Washington Post, verstuurd op de dag van zijn vermissing, pleit voor persvrijheid.
Jamal Khashoggi in 2014 Foto Mohammed al-Shaikh/AFP

Kortgeleden bekeek ik online het rapport Freedom in the World (2018) van [democratiewaakhond] Freedom House en kwam daarbij tot een ernstig besef. Er is maar één land in de Arabische wereld dat als ‘vrij’ wordt aangemerkt. Dat land is Tunesië. Op de tweede plaats staan Jordanië, Marokko en Koeweit, met het stempel ‘gedeeltelijk vrij’. De rest van de landen in de Arabische wereld wordt als ‘onvrij’ aangemerkt.

De Arabieren in deze landen zijn daardoor niet of slecht geïnformeerd. Ze zijn niet in staat om zaken met betrekking tot hun regio en hun dagelijks leven doeltreffend te agenderen, laat staan ze in het openbaar ter discussie te stellen. De publieke psyche wordt beheerst door het verhaal van de overheid en ook al wordt dit door velen niet geloofd, toch is de overgrote meerderheid van de bevolking slachtoffer van dit sprookje. Helaas zal deze situatie vermoedelijk niet veranderen.

In het voorjaar van 2011 was de Arabische wereld vervuld van hoop. Journalisten, academici en hele bevolkingen liepen over van verwachting: ook hun land zou een rooskleurige en vrije Arabische samenleving krijgen. Ze verwachtten te worden verlost van hun oppermachtige regeringen en de stelselmatige inbreuk en censuur op informatie. Deze verwachtingen lagen al snel aan diggelen; hun samenlevingen vervielen weer in de oude status quo of erger.

Mijn dierbare vriend Saleh al-Shehi, de prominente Saoedische schrijver, schreef een van de beroemdste columns die ooit in de Saoedische pers zijn verschenen. Helaas zit hij nu een ongegronde gevangenisstraf van vijf jaar uit wegens vermeende uitspraken tegen de Saoedische gevestigde orde. De inbeslagname van de hele oplage van de krant al-Masry al Youm door de Egyptische overheid leidde niet tot woede. Ook roepen zulke acties geen verzet meer op van de internationale gemeenschap. In plaats daarvan wordt een veroordeling vaak weer gevolgd door stilte.

Er was een tijd dat journalisten meenden dat het internet informatie zou bevrijden van de censuur en de controle die aan de gedrukte media verbonden waren. Maar deze regeringen, wier hele bestaan daarop berust, hebben het internet met al hun macht geblokkeerd. Lokale journalisten zijn gearresteerd en adverteerders onder druk gezet om de inkomsten van bepaalde publicaties te schaden.

In het Midden-Oosten ontlenen regeringen hun macht aan censuur en controle van het internet

Er zijn een paar oases die de geest van de Arabische Lente blijven belichamen. De regering van Qatar steunt nog altijd de internationale berichtgeving. Ook in Tunesië en Koeweit richten de media zich op binnenlandse thema’s. Ze aarzelen om een podium te bieden aan journalisten uit Saoedi-Arabië, Egypte en Jemen. Zelfs Libanon, kroonjuweel als het om de persvrijheid gaat, is ten prooi gevallen aan de polarisatie en de invloed van de pro-Iraanse Hezbollah.

In de Koude Oorlog werd de hoop op vrijheid in Oost-Europa in belangrijke mate gevoed en geschraagd door Radio Free Europe, dat tot een kritisch instituut uitgroeide. De Arabieren hebben ook zoiets nodig. In 1967 werden The New York Times en The Washington Post gezamenlijk eigenaar van The International Herald Tribune, die zo een podium voor stemmen uit de hele wereld werd.

Mijn krant, The Post, heeft het initiatief genomen om veel van mijn stukken te vertalen en ze in het Arabisch te publiceren. Daar ben ik dankbaar voor. Arabieren moeten dingen in hun eigen taal lezen, zodat ze de verschillende aspecten en complicaties van de democratie in de VS en het Westen kunnen begrijpen en bespreken. Als een Egyptenaar een artikel leest waarin de werkelijke kosten van een bouwproject in Washington worden onthuld, is hij of zij beter in staat de implicaties van zulke projecten in zijn of haar eigen gemeenschap te doorgronden.

De Arabische wereld heeft behoefte aan een moderne versie van de oude internationale media, zodat haar burgers geïnformeerd kunnen worden over de gebeurtenissen in de wereld. Nog belangrijker is Arábische stemmen een podium te bieden. Wij lijden onder armoede, wanbestuur en pover onderwijs. Door de oprichting van een onafhankelijk internationaal forum, gevrijwaard van de invloed van nationalistische regeringen die via propaganda haat zaaien, zouden gewone mensen in de Arabische wereld de structurele problemen waar hun samenlevingen mee kampen aan de orde kunnen stellen.

    • Jamal Khashoggi