De paradox van het bewaren

In deze rubriek elke week iets wat zoek is. Deze aflevering: dierbare voorwerpen, verbonden aan herinnering. Ook iets kwijt? Stuur een mail naar kwijt@nrc.nl

In haar mooie film Bewaren laat Digna Sinke haar oude moeder allerlei voorwerpen van vroeger zien: een muts, een lapje, foto’s, een kinderstrijkijzertje, een pot, een vork, een tas, handschoentjes, een gestikt dekentje, plakboeken. Haar moeder neemt elk object in haar handen, ze voelt eraan, wrijft erover en ze kan er een verhaal over vertellen. Bij het kinderstrijkijzertje vertelt ze hoe het strijken ging, dat ze als kind haar moeder hielp, maar dat ze de gesteven witte mutsen van de Zeeuwse klederdracht niet mocht strijken, daarvoor waren die te belangrijk.

Sinke concludeert dat het mooie van bewaren is dat je aan de hand van dingen gebeurtenissen en gevoelens weer naar boven kunt laten komen. Het gaat niet om de dingen, het gaat om wat ze bovenbrengen in je geheugen, zegt ze in haar film.

Zou dat ook de reden zijn waarom het zo’n pijn kan doen als je iets dierbaars kwijt bent? Het is een aandenken, staat er weleens in zo’n opgeprikte noodkreet van iemand die een armband of een ketting is verloren.

Het zou kunnen, maar ik denk dat er met die aandenkens iets anders aan de hand is. De herinnering aan de persoon of de tijd waarnaar dat voorwerp verwijst blijft wel in stand, ook zonder die armband of die ketting. En hoe blij je ook kunt zijn als je die armband terugvindt, het is meestal niet zo dat je dan opeens iets te binnen schiet wat je al vergeten was.

In de film van Sinke gaat het om iets anders. Haar moeder ziet dingen terug waaraan ze misschien jaren niet gedacht heeft, die ze misschien wel kwijt of vergeten was. Maar juist die dingen blijken zo’n krachtige uitwerking op haar geheugen te hebben.

Dat is de paradox van het bewaren. Door iets te bewaren blijft het bij je en reist het met je mee door de tijd. Elke keer dat je het bekijkt of het in je hand neemt, levert het onherroepelijk iets van zijn geschiedenis in en verwerft het weer iets van het nu. Een oude strijkbout die al jaren in de vensterbank staat, verschrompelt tot een decorstuk. Maar doe hem in een doos en raak hem kwijt. Vind hem na dertig jaar op zolder terug, neem hem in je hand, wrijf erover en ruik eraan. Dan kan hij je bespringen met herinneringen die je al vergeten was.

Ook iets kwijt of teruggevonden? Stuur een mail aan kwijt@nrc.nl.
    • Warna Oosterbaan