OVV: Bouwsector al jaren laks met veiligheid

De OVV onderzocht het instorten van een garage bij Eindhoven Airport. Na de ramp werden foute conclusies getrokken over de oorzaak.

De ingestorte garage bij Eindhoven Airport. Foto Peter Hilz / Hollandse Hoogte

De Nederlandse bouwsector onderschat de veiligheid al jaren. Er wordt te veel gefocust op de laagste prijs, te weinig lessen getrokken uit eerdere incidenten en er zijn te veel partijen betrokken. Dat schrijft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in een rapport dat donderdag werd gepubliceerd.

Twitter avatar Onderzoeksraad Onderzoeksraad 4/4 De bouwsector slaagt er nog steeds niet in om veiligheidsrisico’s van bouwprojecten goed te beheersen. https://t.co/zgLDelSW1k

Het rapport behandelt de instorting van de parkeergarage van Eindhoven Airport, mei vorig jaar. Ook werd naar andere bouwincidenten gekeken. Twee maanden voor de instorting van de garage waren er al signalen dat de veiligheid van het gebouw niet in orde was, zo oordeelt de OVV. Vervolgens werd door TNO en adviesbureau Hageman geoordeeld dat de ramp te wijten was aan een een slechte aansluiting tussen de breedplaat in de bollenvloer en het gestorte beton, terwijl de Raad nu vaststelt dat de problemen ontstonden doordat de wapening van de vloer niet stevig genoeg was.

Twitter avatar Onderzoeksraad Onderzoeksraad 3/4 De parkeergarage is vorig jaar ingestort doordat vloerplaten anders werden toegepast dan gebruikelijk is, zonder dat is nagedacht over de consequenties.
https://t.co/P906Yfei18 https://t.co/GSGenzBs1X

Bollenvloer

De garage stortte twee maanden voordat die zou worden opgeleverd in. Het incident had plaats in de avond, terwijl diezelfde middag bouwvakkers nog in het gebouw aan het werk waren. De oorzaak van de instorting was volgens de OVV een bouwfout met de bollenvloer. Die werd bij de aanleg een kwartslag gedraaid, wat ongebruikelijk is. De wapening die de vloer stevigheid moest geven was te kort, waardoor die niet sterk genoeg was en bezweek. De OVV rekent het bouwbedrijf BAM aan dat de garage onder grote tijdsdruk gebouwd werd, waardoor slordigheid in de hand werd gewerkt.

Lees ook: Wat te doen met de bollenvloeren, die een parkeergarage lieten instorten?

Onderzoekers stellen vraagtekens bij de conclusies van de OVV. “Het draaien van de bollenvloer leidt wel tot een risicovollere constructie, maar is niet de oorzaak van de instorting”, stelt hoogleraar structural design aan de TU Eindhoven Simon Wijte, die eerder onderzoek naar de instorting leidde. “Wij blijven erbij dat de zwakte lag in de verbinding tussen het aansluitvlak van de breedplaatvloer en het gestorte beton.” De hoogleraar deed experimenten met vloeren korte wapeningen die niet bezweken, zolang de aansluiting tussen de vloer en het beton maar deugde.

Gesloten gebouwen

Na de ramp werd de deugdelijkheid van álle constructies van bollenvloeren in twijfel getrokken. Honderden gebouwen in heel Nederland werden gesloten, gecontroleerd en op sommige plekken aangepast. Scholen, universiteitsgebouwen en kantoorpanden gingen soms maanden dicht en op sommige plekken zijn gebouwen nog steeds gesloten. Bij controles is tot nu toe gekeken naar de hechting tussen breedplaten en het beton, maar volgens de OVV moet juist gekeken worden naar het ontwerp van de vloer en de naden tussen de platen.

Wijte pleit er donderdag voor dat inspecteurs zich blijven focussen op de aansluiting van beton en de breedplaten. De hoogleraar hoopt dat de onderzoekers van de OVV snel om tafel willen zitten met de partijen die eerder onderzoek leidden.

Directeur Bob Gieskens van branchevereniging VNConstructeurs denkt dat het verschil tussen de conclusies van de OVV enerzijds en TNO en Hageman anderzijds wel meevalt. “Het is een kip of het ei-verhaal van wat nu de exacte oorzaak is, maar de factoren die beide partijen noemen zijn allebei van belang”, zegt hij.
Bij huidige inspecties wordt al gekeken naar zowel de draaiing van de plaatvloer als naar de aansluiting van de plaat op het beton, aldus de directeur. Volgens Gieskens is het draaien van de breedplaat met een kwartslag niet zo ongebruikelijk als de OVV beweert, maar is dit de afgelopen jaren juist populairder geworden.

Weinig lessen, te veel partijen en lage kosten

De OVV onderzocht afgelopen maanden vier incidenten in de bouw. Volgens de Raad liggen hieraan vaak dezelfde structurele problemen ten grondslag. De sector doet te weinig met conclusies en aanbevelingen van experts, maar is na een ongeluk vaak vooral bezig met het aanwijzen van schuldigen. Dat gaat dan vaak niet gepaard met een verbetering van de veiligheid, wat eigenlijk de prioriteit zou moeten zijn.

Wat daarbij ook niet helpt, is dat er vaak zo veel partijen bij een bouwproject betrokken zijn dat niet duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is. Daardoor worden problemen niet opgemerkt en aangepakt. Zo ook bij de garage bij Eindhoven Airport: er zaten scheuren in de vloeren en ook stonden er plassen op meerdere plekken in het pand, zaken die volgens de OVV “wezen op een constructief veiligheidstekort”. Desondanks zag niemand aanleiding om aan de bel te trekken over de veiligheid.

Tot slot zijn bedrijven vaak te veel bezig met kostenbesparingen, omdat een lage prijs vaak bepaalt wie een aanbesteding binnen hengelt. De OVV waarschuwt dat bij dergelijke bezuinigingen de veiligheid nooit in het geding mag komen.

    • Casper van der Veen