Trio Schik wint prijzen met podcast Bob, over de jeugdliefde van demente Elisa

Podcastmakers Voor de veelbekroonde podcast Bob lieten de makers zich inspireren door Amerikaanse voorbeelden. In november komt er een nieuwe podcast uit, over terreurverdachte Laura H.

Audiocollectief Schik: Siona Houthuys, Nele Eeckhout en Mirke Kist. Foto Kevin Faingnaert

De drie podcastmakers noemen zichzelf geen journalisten. Audiocollectief Schik – bestaand uit de Belgische Nele Eeckhout (30) en Siona Houthuys (29) en de Nederlandse Mirke Kist (27) – „zoekt naar de grens tussen verhaal en ervaring, en de grens tussen radio en theater”, zoals op hun website te lezen is.

En dat werkt goed. Met hun laatste podcastproductie Bob (2017), in samenwerking met VPRO Dorst, wonnen ze een Tegel, een journalistieke vakprijs, en onlangs de eerste Dutch Podcast Awards. Deze week dingen ze met de serie ook mee naar de Prix Europa, voor de beste radio- en televisieprogramma’s en internetbijdrages uit Europa.

Laura H.

Aan de muur van de gemeenschappelijke werkplek in hartje Antwerpen, vormen roze, oranje, en blauwe post-its een voorlopig schema van een volgende productie. ‘Thomas in Irak’ staat op één van de briefjes. Momenteel werken Eeckhout en Kist – met uitgever Das Mag – aan een podcast over het onderzoek van NRC-journalist Thomas Rueb naar terreurverdachte Laura H. Zijn boek en de eerste aflevering van de serie verschijnen in november.

Luister hier naar de eerste aflevering van Bob:

Eeckhout: „Daarvoor hebben we onder meer gekeken naar de serie Caliphate.” Die podcast van The New York Times volgt het onderzoek van een journalist naar terreurgroep Islamitische Staat, en stond wekenlang in de VS in de toptien van best beluisterde series op iTunes.

In de zesdelige serie Bob onderzoeken de podcastmakers het verleden van de 84-jarige Elisa, een dementerende vrouw die het opeens heeft over een voor haar familie onbekende jeugdliefde, Bob, van wie ze mogelijk ook een kind zou hebben gekregen. Is de serie nou eigenlijk een journalistieke productie?

Eeckhout met lach: „Ja blijkbaar. Want we hebben de Tegel ervoor gekregen. Ik weet nog dat we iemand van de jury erna spraken, die zei dat het niet journalistiek genoeg was. Wij zijn ook geen journalisten, wij zijn artistiek geschoold. Bob gaat om non-fictie, maar we werken wel met alle tools van fictie, uit film of literatuur, om een verhaal te vertellen. Dan kom je in grijs gebied.”

Houthuys: „We besloten het te vertellen om Elisa een stem te geven. Om demente vrouwen een stem te geven, iets wat zeer zelden gebeurt.”

Luisteren naar nieuws, wat modern

De drie vrouwen leerden elkaar kennen tijdens de opleiding Drama-Woordkunst aan het Koninklijk Conservatorium in Antwerpen. In 2015 begonnen ze aan hun eerste serie Roes voor VPRO Dorst: over de nevel waarin men zich bevindt bij de nodige alcoholconsumptie. Een zomer later spraken ze voor het eerst met Elisa.

Niet meteen een hit

Waarom was haar verhaal eigenlijk geschikt voor een podcast? Eeckhout: „Het gaat om een vrouw van 84 jaar in een bejaardentehuis. Dat is geen vrolijke plek, dus met beeld zou je veel moeilijker een stereotype kunnen doorbreken. In audio kan je dat rusthuis weghalen, haar wazige blik weghalen. Kan je die volledig strippen van visuele lagen.”

Eeckhout: „Met podcast heb je veel ruimte. Geen uitzendschema’s. Niet alle afleveringen hebben dezelfde lengte. Het Netflix-idee. Luisteren wanneer het u uitkomt.”

Bob was niet meteen een hit. „We hebben publiek moeten opbouwen”, zegt Kist. Dat is kenmerkend voor het Nederlandstalige podcast-landschap. Uit een rapport van Reuters eerder dit jaar bleek dat bij een steekproef slechts 18 procent van Nederlanders ten minste een keer per maand een podcast luistert, vergeleken met 33 procent van Amerikanen. Dat is gedeeltelijk te verklaren door kortere reistijden (veel mensen luisteren onderweg), maar ook het aanbod speelt een rol.

De makers van Schik hebben naar voorbeelden uit de VS gekeken. Zoals de podcastserie Serial, en de hitserie S-Town, over het leven van een markante eenling in Alabama die aan het einde blijkt te kampen met een geestesziekte. Allebei zijn het producties van This American Life.

Druppelsgewijs informatie toedienen

Houthuys: „De makers van S-Town hebben een nonfictieverhaal in de vorm van een roman gegoten. Je luistert ernaar zoals je een boek leest. Daar is S-Town echt nog krachtiger dan Serial. Mooie beelden scheppen, krachtige metaforen. Werken met cliffhangers. We hebben vaak stukjes geluisterd en gedacht, waarom is dit spannend?”

Eeckhout: „Wat S-Town ook deed was het ziektebeeld van de hoofdpersoon pas geven aan het einde van de serie.”

Kist: „Witholding information: het druppelsgewijs prijsgeven van informatie om de luisteraar erbij te houden. Niet alles in een keer vertellen. Het zijn podcastmakers die Hollywoodtechnieken inzetten. En dat is hier nog nieuw.”

Eeckhout: „Serial stamt uit een jarenlange traditie. Met een steengoed team van This American Life. Je moet niet hopen dat de parel uit de lucht komt vallen. Daar moet voor geïnvesteerd worden. Dat doet de VPRO nu.”

Houthuys: „Hoe meer kwalitatieve werken uitkomen, hoe meer luisteraars we zullen krijgen.” En dan, enigszins gekscherend: „We willen verder werken aan podcastrevolutie. Dat is wel echt waar. We willen verhalen brengen.”

Correctie (17 oktober 2018): In een eerdere versie van dit artikel was in de kop sprake van het Vlaams trio Schrik. Dat is veranderd in Schik.

    • Christiaan Paauwe