Affaire-Khashoggi

Saoedische koning en kroonprins condoleren zoon Khashoggi

Einde van dit blog

We zijn een nieuw blog begonnen waar u de laatste ontwikkelingen kan volgen rondom de moord op de Saoedische journalist en dissident Jamal Khashoggi.

Volg hier de laatste ontwikkelingen rond de Khashoggi-affaire

Koning en kroonprins condoleren zoon Khashoggi

Het Saoedische koningshuis heeft medeleven betuigd met Salah Khashoggi, de zoon van de vermoorde journalist Jamal Khashoggi. Koning Salman en kroonprins Mohammed bin Salman deden dat telefonisch, meldt The Saudi Press Agency. Nadere details over het telefoongesprek zijn niet bekendgemaakt.

Eerder op zondag condoleerde de Saoedische minister van Buitenlandse Zaken Adel al-Jubeir de familie van Khashoggi al. Hij stelde daarbij nadrukkelijk dat de kroonprins niets wist van de moord in het Saoedische consulaat in Istanbul.

De verklaring van het Saoedische koningshuis van dit weekend dat Khashoggi om het leven zou zijn gekomen bij een gevecht in het consulaat is wereldwijd met veel scepsis ontvangen en wordt eigenlijk door helemaal niemand geloofd.

Merkel: wapenexport naar Saoedi-Arabië voorlopig aan banden

De Duitse wapenleveranties aan Saoedi-Arabië worden aan banden gelegd totdat er meer duidelijk is over wat er precies met Jamal Khashoggi in Istanbul is gebeurd. Dat heeft de Duitse bondskanselier Angela Merkel zondag gezegd. Ook zei zij, in navolging van de gezamenlijke verklaring van Duitsland, het VK en Frankrijk van vanmiddag, de aanval op Khashoggi te veroordelen.

Volgens Merkel moet er bovendien snel uitgezocht worden wat begin oktober met de journalist is gebeurd. Onder de huidige omstandigheden kan wapenexport naar het land niet doorgaan, aldus de Duitse kanselier. Vanuit Duitsland ging er in een periode van vijf jaar (2013-2017) voor 260 miljoen dollar aan wapens naar Saoedi-Arabië.

Lees ook: Saoedi-Arabië is de een na grootste wapenimporteur ter wereld. De VS en het VK zijn hofleveranciers.

Merkel is de eerste wereldleider die zich daarmee zo stellig uitspreekt over de wapenleveranties - president Donald Trump stelde juist dat hij niet wil dat de Amerikaanse wapenexport in gevaar komt. De vraag is of het Amerikaanse Congres, dat zich tot nu toe fel heeft uitgesproken over de moord op Khashoggi, zich bij Trumps standpunt zal neerleggen.

Saoedi-Arabië is de een na grootste wapenimporteur ter wereld, onder meer de VS zijn hofleverancier (de VS leverden voor 9 miljard dollar aan wapens). De Nederlandse premier Mark Rutte riep deze week in Brussel andere lidstaten enkel op om minder wapens te verkopen, de Tweede Kamer nam daartoe woensdag een motie aan. Saoedi-Arabië gebruikt de Europese wapens onder meer in de burgeroorlog in Jemen.

Twitter avatar JuurdEijsvoogel Juurd Eijsvoogel Duitsland stopt volgens Merkel wapenexport naar Saoedi-Arabië. Ze veroordeelt doden van Khashoggi ten scherpste https://t.co/hmFo40XArk

Saoedische minister: dood Khashoggi is grote en ernstige fout

Een grote en ernstige fout, zo heeft de Saoedische minister van Buitenlandse Zaken Adel al-Jubeir de moord op journalist Jamal Khashoggi zondag omschreven. Ook beloofde de politicus in een interview met Fox News dat de schuldigen gestraft zullen worden.

"Het is een grote fout. Een grote tragedie. Onze condoleances gaan uit naar de familie van Khashoggi, we voelen hun pijn."

In het interview geeft Jubeir verder toe dat de oorspronkelijke bevindingen, dat Khashoggi het consulaat in Istanbul had verlaten, niet klopten. Volgens hem is er op het consulaat "iets gebeurd wat strafbaar is" en zijn er "stappen ondernomen". Wat dat precies inhield, bleef in het interview onduidelijk. Ook hamerde de minister erop dat het van belang is dat de feiten naar buiten worden gebracht en geen speculatie, en dat het verdere onderzoek meer tijd kost. Verder stelde hij dat het land vastberaden is de feiten boven tafel te krijgen. Volgens Jubeir was er sprake van een malafide operatie, los van Saoedische autoriteiten.

Twitter avatar FoxNews Fox News Saudi Foreign Minister Adel al-Jubeir: "There obviously was a tremendous mistake made and what compounded the mistake was the attempt to try to cover up. That is unacceptable in any government." https://t.co/ZNhIXzUPC9 https://t.co/mdlZlNLpzn

Khashoggi, bekend journalist en onder meer columnist van The Washington Post, was in zijn werk kritisch op de machtige Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman. Afgelopen jaar werden in opdracht van de regering meerdere criticasters opgepakt.

VK, Frankrijk en Duitsland komen met gezamenlijke verklaring

Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland hebben zondag een gezamenlijke verklaring naar buiten gebracht over de dood van journalist Jamal Khashoggi in Istanbul. Daarin schrijven de drie Europese landen onder meer dat ze zijn dood stellig veroordelen en dat het bedreigen, aanvallen en doden van journalisten onacceptabel en zeer zorgelijk is.

"We nemen kennis van de voorlopige bevindingen van Saoedi-Arabië, maar de noodzaak voor opheldering blijft. Er moet meer duidelijkheid komen over wat er op 2 oktober is gebeurd - er is meer uitleg nodig dan de hypotheses die tot nu toe door de Saoediërs zijn opgeworpen. Er moeten geloofwaardige, transparante en uitgebreide feiten boven tafel komen. We verwachten wat dat betreft meer inzet, en zullen ons uiteindelijke oordeel over de zaak baseren op die feiten."

Verder roepen de landen Saoedi-Arabië op om het onderzoek net zolang door te zetten totdat schuldigen kunnen worden aangewezen en een strafproces in gang kan worden gezet. De Saoedi's houden tot dusver vol dat Khashoggi om het leven is gekomen tijdens een "woordenwisseling" op het Saoedische consulaat.

Turkse autoriteiten denken dat Saoedische agenten de opdracht hebben gekregen de journalist om te leggen. Dinsdag brengt Turkije nieuwe onderzoeksbevindingen naar buiten, liet de regering van de Turkse president Erdogan zondag weten. Het is maar de vraag of de affaire de positie van de kroonprins zal schaden, maar mogelijk lopen Saoedische buitenlandse betrekkingen met het westen wel diplomatieke schade op.

Brexit-minister: 'Verklaring van Riad is ongeloofwaardig'

De verklaring dat Khashoggi om het leven zou zijn gekomen bij een gevecht, is niet geloofwaardig. Dat heeft Brexit-minister Dominic Raab zondag tegen de BBC gezegd. In hetzelfde interview sprak Raab zijn steun uit aan Turkije, dat op dit moment onderzoek doet naar de dood van de journalist: "De Britse regering wil dat er mensen verantwoordelijk worden gehouden."

Voordat de Britse premier Theresa May reageert, wil zij eerst de feiten afwachten, aldus Raab: "We gaan onze banden met Saoedi-Arabië niet zomaar verbreken, en niet alleen vanwege het grote aantal Britse banen dat daarmee in het geding komt. Je moet ook met je partner in gesprek blijven om invloed te kunnen hebben."

'Kroonprins is grens overgegaan'

De vooraanstaande Republikeinse senator, tevens voorzitter van de Senaatscommissie voor Buitenlandse Betrekkingen, Bob Corker deed zondag een opmerkelijke uitspraak over Khashoggi. Corker stelde dat de Saoedische kroonprins verantwoordelijk is voor de moord op Khashoggi: "De kroonprins is hiermee een grens overgegaan. Dat moet bestraft worden en daarvoor moet worden geboet." Ook riep hij de Turken op om tapes vrij te geven waarop zou zijn te horen hoe de journalist in het Saoedische consulaat in Istanbul is gedood.

Turkije heeft tot dusver geen gehoor gegeven aan dat verzoek. Een vertegenwoordiger van de Turkse regerende AK-Partij liet zondag wel weten dat het een rookgordijn van Saoedi-Arabië in ieder geval niet zal accepteren: "Een dergelijk misdrijf gepleegd in een consulaat zonder medeweten van het desbetreffende land is onacceptabel. Als bewijs daadwerkelijk uitwijst wat nu wordt gesuggereerd, dan is er sprake van een ernstige situatie die juridisch zwaar bestraft moet worden."

Twitter avatar MiddleEastEye Middle East Eye The deputy head of Turkey's ruling AK Party said they will share the evidence from investigations into Khashoggi's death, and will not allow a Saudi cover-up of the crime https://t.co/fpQPV6BTNi

Amerikaanse minister Financiën brengt in november bezoek aan Riad

De Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin vindt het nog te vroeg om iets te zeggen over mogelijke sancties tegen Saoedi-Arabië. Hij noemde de Saoedische verklaring voor de dood van Khashoggi "een goede eerste stap maar nog niet voldoende". Tegen verslaggevers van persbureau Reuters zei hij:

"Tot op de bodem is uitgezocht wat er is gebeurd zou het voorbarig zijn om iets te zeggen over eventuele sancties."

Zijn bezoek aan Riad begin november gaat dan ook gewoon door, zei Mnuchin. Hij gaat naar het land om onder meer te spreken over de plannen van Washington om Iran sancties op te leggen. Hij benadrukte dat zijn bezoek aan een grote investeringsconferentie eind deze maand niet doorgaat. "Ik vond het niet gepast om naar de conferentie te gaan maar we hebben nog steeds belangrijke zaken te spreken met de Saoediërs."

Frankrijk

Ook de Franse minister van Financiën Bruno Le Maire vond het nog te vroeg om iets te zeggen over mogelijke sancties. Hij zei: "Als ze zo doorgaan en met een volledig onderzoek de waarheid vaststellen, geloof ik dat wij onze sterke strategische relatie met Saoedi-Arabië kunnen vasthouden."

Ook Canada en Nieuw-Zeeland veroordelen dood Khashoggi

Ook Canada en Nieuw-Zeeland hebben zich uitgesproken over de dood van de Saoedische journalist Jamal Khashoggi. De Canadese minister van Buitenlandse Zaken Chrystia Freeland noemt de Saoedische verklaring "niet consistent en niet geloofwaardig". De minister roept op tot een grondig onderzoek. "Degenen die verantwoordelijk zijn voor de moord moeten ter verantwoording worden geroepen en voor de rechter verschijnen."

Twitter avatar cafreeland Chrystia Freeland Canada condemns killing of journalist Jamal Khashoggi. Read the statement: https://t.co/egryKlRJHF

Ook Nieuw-Zeeland heeft de dood van Khashoggi zondag veroordeeld. De minister van Handel David Parker liet in een verklaring weten dat hij niet zal deelnemen aan een grote investeringsconferentie in Saoedi-Arabië deze maand. Al eerder lieten Nederland, Groot-Brittanië, Frankrijk, Duitsland en de Verenigde Staten weten niet naar de conferentie te gaan.

Saoedi-Arabië bevestigde zaterdag dat Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanbul is gedood. Dit zou zijn gebeurd na een gevecht tussen de journalist en de mensen die hem ontvingen. Verschillende Europese regeringen hebben al laten weten geen genoegen te nemen met deze verklaring en eisen een onderzoek.

De Amerikaanse president Trump liet zaterdag in eerste instantie weten de verklaring wel geloofwaardig te vinden. Later op de dag zei hij meer informatie te willen zien. "We willen graag weten wat er gebeurd is en waar het is gebeurd", zei hij tegen verslaggevers van persbureau AP.

Europese regeringen veroordelen dood Khashoggi

Verschillende Europese regeringen hebben zich zaterdag in sterke veroordelingen uitgesproken tegen de dood van de Saoedische journalist Jamal Khashoggi. Dat deden ze in afzonderlijk verklaringen, waarin ze reageren op de Saoedische erkenning dat Khashoggi in het consulaat in Istanbul is gedood.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Yves Le Drian eiste zaterdag een "diepgaand onderzoek" naar de moord. "De bevestiging van de heer Khashoggi's dood is de eerste stap naar het achterhalen van de waarheid. Echter, er blijven nog veel vragen onbeantwoord."

Zijn Duitse collega Heiko Maas zei in een gezamenlijke verklaring met bondskanselier Merkel hetzelfde. De twee lieten weten "zeer bedroefd" te zijn dat de columnist voor The Washington Post inderdaad gedood is. Ze schreven snel "transparantie te verwachten van Saoedi-Arabië over de omstandigheden van Khashoggi's dood."

Ook vanuit Spanje werd gereageerd op de dood van Khashoggi. "De Spaanse regering is ontzet door de eerste verslagen van de Saoedische aanklager over de dood van Khashoggi." In de regeringsverklaring werden condoleances geuit richting de nabestaanden van de Saoedische journalist. Verder liet Madrid weten achter een onafhankelijk onderzoek te staan, waarvoor Secretaris-Generaal van de VN Antonio Gutierres eerder had opgeroepen.

Turkije: wij werken niet mee aan verdoezeling van de feiten

Turkije wil niets te maken hebben met een verdoezeling van de feiten rond de dood van journalist Jamal Khashoggi in het consulaat van Saoedi-Arabië in Istanbul. Dat heeft een woordvoerder van de Turkse regeringspartij AK zaterdag gezegd, meldt persbureau Reuters. Maar het land zal ook niemand beschuldigen voordat het onderzoek is afgerond. Op het moment voert Turkije DNA-testen uit met betrekking tot de zaak.

Politicus Numan Kurtulmus beloofde volgens persbureau AP namens de AK-partij ook dat Turkije het bewijs voor de moord, dat het zegt te hebben, op termijn zeker met de wereld zal delen. De resultaten van het onderzoek zullen snel worden gepresenteerd.

Turkije zei eerder al bewijs voor de moord de te hebben in de vorm van video- en geluidsopnamen. Daarop zou te zien en te horen zijn hoe Khashoggi eerst wordt gemarteld en daarna wordt vermoord door een doodseskader. Zijn lichaam zou vervolgens in stukken zijn gesneden met een botzaag.

Saoedi-Arabië bevestigde zaterdag dat Khashoggi inderdaad in het consulaat is overleden. Volgens een verklaring van de Saoedische openbare aanklager zou er echter een gevecht uitgebroken zijn tussen de journalist en de mensen die hem begin deze maand ontvingen op het Saoedische consulaat in Istanbul. Dat zou hebben geleid tot zijn dood.

Kurtulmus stelt volgens AP dat hij denkt dat het onmogelijk zal zijn voor de Saoedische regering om zichzelf nog uit betrokkenheid bij de moord te manoeuvreren, indien de moord door het Turkse onderzoek wordt bevestigd.

Rutte: verder onderzoek is nodig

Mark Rutte heeft zaterdag gezegd dat hij geen genoegen neemt met de mededeling van de Saoedische koning Salman dat journalist Khashoggi inderdaad de dood heeft gevonden in het consulaat. De Nederlandse premier wil dat verder onderzoek wordt gedaan.

"Een hoop blijft onduidelijk. Wat is er gebeurd? Hoe is hij overleden en wie is verantwoordelijk? Ik hoop en verwacht dat alle relevante feiten snel duidelijk worden."

De Verenigde Arabische Emiraten hebben zaterdag het optreden van de Saoedische koning Salman juist geprezen. Ze "verwelkomen het bericht en de besluiten van de koning", zo hebben de landen in een gezamenlijk statement laten weten.

Vrijdag nog waarschuwde de VAE voor mogelijke destabilisatie van de regio als gevolg van westerse acties tegen het regime in Riad en zei dat die regio uit economisch, religieus en politiek oogpunt voor een belangrijk deel steunt op Saoedi-Arabië.

Trump acht Saoedische verklaring geloofwaardig

De Amerikaanse president Donald Trump acht de Saoedische verklaring omtrent de dood van de journalist Jamal Khashoggi geloofwaardig. Dat heeft hij vrijdagavond desgevraagd gezegd, meldt persbureau AP.

Trump liet vrijdag weten dat hij met het Congres zal bespreken hoe de Verenigde Staten verder zullen reageren. Hij wil echter geen Amerikaanse bedrijven en banen schaden door miljarden dollars aan wapenleveranties aan Saoedi-Arabië op te zeggen, zei hij.

Saoedi-Arabië heeft zaterdag verklaard dat Khashoggi is omgekomen bij een gevecht met de mensen die hem ontvingen in het Saoedische consulaat in Istanbul. Het is de eerste keer dat het land heeft bevestigd dat Khashoggi is overleden.

Trump noemde de Saoedische aankondiging van achttien arrestaties naar aanleiding van de dood van Khashoggi "een goede eerste stap" en zei dat wat er is gebeurd "onaanvaardbaar" is. Bij een evenement in Arizona noemde hij de dood van Khashoggi "een verschrikkelijke gebeurtenis" die "niet onopgemerkt" is gebleven.

Leden van het Amerikaanse Congres hebben de verklaring van Saoedi-Arabië dat Khashoggi om het leven is gekomen als gevolg van een handgemeen echter in twijfel getrokken. Senator Lindsey Graham, een Republikeinse bondgenoot van Trump, schreef op twitter dat hij op zijn zachtst gezegd "skeptisch" is.

Twitter avatar LindseyGrahamSC Lindsey Graham To say that I am skeptical of the new Saudi narrative about Mr. Khashoggi is an understatement. https://t.co/am4fraUL6H

Breaking News: Saudi Arabia said that the dissident journalist Jamal Khashoggi was killed in their consulate during a fight. 18 people are being held. https://t.co/3lf6RDZSTf

— The New York Times (@nytimes) October 19, 2018

Adam Schiff, een prominent lid van het Huis van Afgevaardigden namens de Democraten, noemde de verklaring "niet geloofwaardig". Als Khashoggi in het consulaat heeft gevochten, betoogde Schiff, dan "vocht hij voor zijn leven met mensen die waren gestuurd om hem gevangen te nemen of te vermoorden".

Het Witte Huis liet vrijdagavond in een verklaring weten dat de VS onderzoeken naar de dood van Khashoggi nauwgezet zullen volgen.

Saoedi-Arabië bevestigt dood Khashoggi

Saoedi-Arabië heeft zaterdag bevestigd dat de journalist Jamal Khashoggi is overleden. Volgens een verklaring van de Saoedische openbare aanklager is er een gevecht uitgebroken tussen de journalist en de mensen die hem begin deze maand ontvingen op het Saoedische consulaat in Istanbul, dat heeft geleid tot zijn dood.

De Saoedische autoriteiten hebben twee hoge functionarissen ontslagen wegens de dood van de Saoedische journalist, meldt persbureau Reuters: koninklijk adviseur Saud al-Qahtani en onderdirecteur van de inlichtingendienst Ahmed Asiri. "Onderzoeken zijn nog gaande en achttien Saoedische staatsburgers zijn gearresteerd", aldus de verklaring op de Saoedische staatstelevisie.

Khashoggi, een criticus van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman die in de Verenigde Staten woonde en schreef voor The Washington Post, verdween op 2 oktober nadat hij het consulaat in Istanbul binnenging om documenten te halen voor zijn voorgenomen huwelijk. Zijn verdwijning heeft geleid tot internationale verontwaardiging en een crisis in de betrekkingen tussen Saoedi-Arabië en het Westen.

Lees ook Zaak-Khashoggi bedreigt nu de kroonprins zelf

De Saoedische verklaring vormt de eerste erkenning van het land dat Khashoggi dood is. Turkse autoriteiten hadden al eerder gezegd dat ze menen dat hij in het gebouw om het leven is gekomen. Saoedi-Arabië had die beschuldigingen ontkend, en gezegd dat Khashoggi het consulaat had verlaten.

Koning Salman heeft een commissie van ministers ingesteld, voorgezeten door de kroonprins, om de inlichtingendienst te hervormen, aldus Saoedische staatsmedia.

Personeel Saoedisch consulaat gehoord

De Turkse autoriteiten zijn vrijdag begonnen met het horen van medewerkers van het Saoedische consulaat in Istanbul over de verdwijning van en de vermoedelijke moord op journalist Jamal Khashoggi. Die verdween ruim twee weken geleden nadat hij het consulaat in Istanbul binnenging om zijn scheiding te regelen.

De medewerkers van het consulaat zijn door de Turkse autoriteiten gehoord als getuigen. Het zou gaan om vijftien medewerkers onder wie chauffeurs, accountants en telefonisten, meldt het Turkse persbureau Anatolu.

De Turkse minister van Justitie Abdulhamit Gul zei donderdag tegen het persbureau: "De openbaar aanklager in Istanbul zal de waarheid achter de verdwijning van Khashoggi onthullen." En voegde daaraan toe dat "alles wat het internationaal recht vereist zal worden gedaan".

Zoektocht lichaam

Het onderzoek naar de verdwijning van Khashoggi is de afgelopen dagen langzaam op gang gekomen. Saoedi-Arabië verleent medewerking aan het onderzoek, maar die goedkeuring kwam pas na bijna twee weken.

Donderdag werd het consulaat voor de tweede keer onderzocht door de Turkse autoriteiten, de woning van de consul is ook onderzocht. Daarnaast is de Turkse politie in het Belgradobos even ten noorden van Istanbul op zoek naar het lichaam van Khashoggi.

Volgens Turkije is de journalist namelijk vermoord. Turkije zegt bewijs te hebben in de vorm van video- en geluidsopnamen. Daarop zou te zien en te horen zijn hoe Khashoggi eerst wordt gemarteld en daarna wordt vermoord door een doodseskader. Zijn lichaam zou vervolgens in stukken zijn gesneden met een botzaag.

VK: Situatie Khashoggi kan serieuze consequenties hebben

Als Saoedi-Arabië betrokken blijkt bij de gewelddadige dood van journalist Jamal Khashoggi, heeft dat serieuze consequenties voor de relatie met het Verenigd Koninkrijk. Dat heeft de Britse minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt vrijdag gezegd tegen BBC Radio 4. Welke consequenties precies kunnen volgen liet Hunt in het midden. "We zijn ontzettend bezorgd over wat er is gebeurd en willen dit tot op de bodem uitzoeken."

Hunt en de regering-May passen hun houding aan op die van de Saoedi's, verzekerde Hunt. "Onze reactie hangt af van die van hun, en of we het idee krijgen dat ze deze zaak net zo serieus nemen als wij." De vraag of een van de mogelijke consequenties ook kan zijn dat het Verenigd Koninkrijk tot nader order geen wapens meer verkoopt aan het land ontweek Hunt. Het Britse verkoopbeleid op het gebied van wapens is volgens hem heel strikt. "We verkopen niet zomaar wapens overal waar we geld kunnen verdienen."

Rutte

De Nederlandse premier Rutte had tijdens een EU-top in Brussel donderdag andere lidstaten juist opgeroepen minder wapens naar Saoedi-Arabië te exporteren. "Nederland heeft al een zeer restrictief beleid wat betreft de export van wapens naar dit type landen", aldus Rutte. Hij spoorde zijn collega’s aan een "vergelijkbaar restrictief wapenexportsysteem" te introduceren.

De Britse minister zei vrijdag tot slot dat als er een Britse reactie komt op de beschuldiging aan het adres van Saoedi-Arabië, die "weloverwogen" zal zijn. De relatie tussen de twee landen is ook strategisch, zei hij. "Je moet ook bedenken dat Saoedi-Arabië inlichtingen deelt die helpen om onze straten veilig te houden."

'Saoedi-Arabië overweegt schuld af te schuiven op hooggeplaatste adviseur'

Saoedi-Arabië overweegt om de schuld van de vermoedelijke moord op journalist Jamal Khashoggi af te schuiven op een hooggeplaatste adviseur. Dat zeggen drie anonieme bronnen tegen The New York Times donderdag.

Het zou gaan om de generaal-majoor Ahmed al-Assiri, de adjunct van Saoedische veiligheidsdiensten en een belangrijke adviseur van kroonprins Mohammed bin Salman. Assiri werd eerder bekend als woordvoerder van de militaire interventie in Jemen. Door hem de schuld te geven wil het koninkrijk ervoor zorgen dat de kroonprins internationaal niet verantwoordelijk wordt gehouden voor de dood van de journalist.

Het is echter zeer de vraag of dat gaat lukken. Amerikaanse inlichtingendiensten zijn er steeds meer van overtuigd dat Bin Salman achter de verdwijning zit.

Orders verkeerd begrepen

De Saoediërs zouden Assiri's naam al genoemd hebben in Washington en het Witte Huis hebben ingelicht. De generaal-majoor zou de opdracht hebben gekregen van de prins om Khashoggi gevangen te nemen en te ondervragen in Saoedi-Arabië, maar vervolgens de orders verkeerd hebben begrepen of simpelweg te ver zijn gegaan en de dissident vermoord hebben.

Overigens zou deze versie van de verdwijning alsnog betekenen dat de Saoedische prins zou hebben verzocht tot kidnapping in het buitenland.

Zoektocht naar lichaam Khashoggi in bos bij Istanbul

De Turkse politie is in het Belgradobos net ten noorden van Istanbul op zoek naar het lichaam van de verdwenen journalist Jamal Khashoggi. Dat meldt persbureau Reuters op basis van Turkse functionarissen. Ook wordt in de stad Yalova, zo'n 90 kilometer van Istanbul, gezocht.

De Turkse autoriteiten vermoeden dat Khashoggi is vermoord en dat zijn lichaam in stukken is gehakt. Mogelijk is zijn stoffelijk overschot gedumpt in het Belgradobos en in de buurt van Yalova. Onderzoek zou erop wijzen dat een "boerderij of een villa" in deze regio gebruikt is bij het verbergen van het lichaam, aldus een anonieme Turkse functionaris.

Het Saoedische consulaat is donderdag voor een tweede keer onderzocht, ook de woning van de consul is onderwerp van onderzoek. Turkse onderzoekers hebben daar verschillende monsters afgenomen die gecontroleerd worden op DNA van Khashoggi.

Turkse onderzoekers bij het Saoedische consulaat. Foto Ozan Kose/AFP

Trump: het ziet er zeker naar uit dat Khashoggi dood is

Dat Jamal Khashoggi dood is, staat volgens de Amerikaanse president Donald Trump wel zo'n beetje vast. "Daar ziet het zeker naar uit, heel verdrietig", zei de president donderdag tegen verslaggevers op een luchtmachtbasis in de staat Maryland.

Ook aan The New York Times heeft Trump donderdag laten blijken dat hij weinig twijfels meer heeft over het lot van de Saoedische journalist. "Tenzij het wonder der wonderen plaatsvindt, ga ik er vanuit dat hij niet meer leeft." Voor die inschatting zegt Trump te vertrouwen op inlichtingeninformatie. "We werken met inlichtingen uit tal van landen. Het is de beste informatie die er is."

'Bad stuff'

Op de luchtmachtbasis noemde Trump de verdwijning en vermoedelijke dood van Khashoggi "bad, bad stuff" - een "hele slechte zaak". Als blijkt dat het Saoedische koningshuis inderdaad de opdrachtgever is, zullen er voor de Saoediërs "zeer zware consequenties" volgen.

Trump benadrukte niettemin ook dat hij nog wacht op resultaten van het Saoedische onderzoek naar de vermissing van Khashoggi. Tegen de Times zei hij dat het nog "een beetje vroeg is" om daders aan te wijzen. Eerder op de dag zei minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo al dat Saoedi-Arabië nog een paar dagen de tijd moet krijgen om onderzoek te doen.

Deze week sprak Trump telefonisch met zowel de Saoedische koning Salman als diens zoon Mohammed bin Salman, die wordt gezien als daadwerkelijke machthebber in de oliestaat. Beiden ontkenden iets met de zaak te maken te hebben. Trump opperde dat Khashoggi mogelijk gedood is door zelfstandig opererende moordenaars.

President Trump op donderdag vlak voor zijn vertrek naar de luchtmachtbasis in Maryland. Foto Susan Walsh/AP

Amnesty: Nederland moet beleid Saoedi-Arabië fundamenteel herzien

Amnesty International roept Nederland donderdag op het beleid ten aanzien van Saoedi-Arabië fundamenteel te herzien. Volgens de mensenrechtenorganisatie heeft de stille diplomatie "geen enkel positief effect gehad" op de situatie van mensenrechtenverdedigers. "Het huidige Nederlandse beleid draagt eraan bij dat de Saoedische autoriteiten ongestraft kunnen doorgaan met de onderdrukking", aldus Amnesty.

Nederland laat zich in het openbaar voorzichtig uit met betrekking tot Saoedi-Arabië en probeert vooral achter de schermen invloed uit te oefenen. Amnesty schrijft dat de Saoedische mensenrechtenbeweging de kop is ingedrukt. De afgelopen drie jaar werden zes activisten veroordeeld tot lange celstraffen. Zeker dertien activisten werden dit jaar opgepakt. Nederland heeft openlijk nooit opgeroepen tot vrijlating, schrijft Amnesty. Directeur van Amnesty International Nederland Eduard Nazarski schrijft in een verklaring:

"Nederland moet stoppen met het doen van halfslachtige uitspraken over het arresteren van onschuldige activisten. Willen we zorgen dat Saudische activisten de moed blijven houden om zich in te zetten voor mensenrechten dan zal de internationale gemeenschap, waaronder Nederland, nu met volle overtuiging tot de vrijlating van mensenrechtenactivisten op moeten roepen."

Eerder op de dag maakte de minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) bekend dat hij deze maand niet naar een grote investeringsconferentie in Saoedi-Arabië gaat. Volgens Amnesty zou Nederland dit moment moeten aangrijpen om zich publiekelijk uit te spreken voor de mensenrechten.

Ook Amerikaanse minister Financiën niet naar conferentie in Saoedi-Arabië

Ook de Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin gaat niet naar de grote investeringsconferentie in Saoedi-Arabië. Dat liet hij donderdag via Twitter weten. Hij besloot niet te gaan na overleg met president Trump en de minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo.

Twitter avatar stevenmnuchin1 Steven Mnuchin Just met with @realDonaldTrump and @SecPompeo and we have decided, I will not be participating in the Future Investment Initiative summit in Saudi Arabia.

Eerder op de dag liet minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) al weten dat hij de conferentie niet zal bijwonen. Ook Groot-Brittanië, Frankrijk en Duitsland hebben afgezegd. Saoedi-Arabië heeft al laten weten de conferentie gewoon te laten doorgaan, ondanks de vele afzeggingen. De investeringsconferentie vindt plaats tussen 23 en 25 oktober.

Pompeo: we moeten Saoedi-Arabië nog een paar dagen geven

Saoedi-Arabië moet nog een paar dagen krijgen om onderzoek te doen naar de verdwijning van Jamal Khashoggi. Dat heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo geadviseerd aan president Trump. "We willen de feiten volledig begrijpen", zegt hij donderdag tijdens een persconferentie.

Ook benadrukte de minister dat "het belangrijk is om ons bewust te zijn van de lange strategische relatie tussen de VS en Saoedi-Arabië". De reactie toont de terughoudendheid van Washington in zijn reactie op de vermoedelijke moord van de Saoedische journalist, die in de VS woonde.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump Secretary of State Mike Pompeo returned last night from Saudi Arabia and Turkey. I met with him this morning wherein the Saudi situation was discussed in great detail, including his meeting with...

Pompeo had deze week een ontmoeting met de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman in Riad, die ervan wordt verdacht verantwoordelijk te zijn voor de verdwijning van de journalist. De kroonprins zou grondig onderzoek hebben beloofd om de feiten boven tafel te krijgen. "Dan kunnen de VS besluiten wat de gepaste reactie is op de verdwijning van Khashoggi", concludeert Pompeo.

Bekijk hier beelden van de ontmoeting tussen Pompeo en Ben Salman eerder deze week:

Poetin: relatie met Saoediërs niet op spel zetten zonder feiten

De Russische president Vladimir Poetin vindt het nog te vroeg om Saoedi-Arabië hard te veroordelen voor de vermoedelijke betrokkenheid van het land bij de verdwijning van Khashoggi. Poetin zei donderdag op een bijeenkomst in Sotsji volgens persbureau Reuters dat het beter is om eerst te wachten tot er meer details bekend zijn. "Degenen die geloven dat er een moord is gepleegd, moeten met bewijs komen", aldus Poetin.

Volgens Poetin is er in de vermissingszaak nog niets zeker. "Het is natuurlijk jammer dat Khashoggi vermist is, maar we moeten eerst begrijpen wat er precies is gebeurd", zei hij. "We kunnen onze relatie met Saoedi-Arabië niet verpesten tenzij er harde feiten op tafel liggen." Poetin vindt dat ook de Verenigde Staten een deel van de verantwoordelijkheid dragen voor het lot van Khashoggi. "Hij woonde in de VS."

Poetin donderdag op de bijeenkomst in Sotsji. Foto Reuters

Britse handelsminister ook niet naar investeringsconferentie

Ook de Britse minister van Handel Liam Fox gaat niet naar de grote investeringsconferentie in Saoedi-Arabië volgende week vanwege de vermoedelijke moord van journalist Jamal Khashoggi. Dat bevestigt een woordvoerder tegenover persbureau Reuters. Fox zou een van de sprekers zijn tijdens wat ook wel 'Davos in de Woestijn' wordt genoemd, een verwijzing naar het grote internationale forum in Zwitserland.

Al meerdere Europese ministers en belangrijke gasten uit het bedrijfsleven hebben de conferentie in de hoofdstad Riad afgezegd. Donderdag maakte minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) bekend dat hij definitief de conferentie niet zal bijwonen.

'Hooggeplaatste leden Saoedische koninklijke familie bijeen om Khashoggi-affaire'

Een groep hooggeplaatste leden van de Saoedische koninklijke familie is sinds enkele dagen in conclaaf naar aanleiding van de Khashoggi-affaire. Dat bevestigt een diplomatieke bron in de Franse krant Le Figaro woensdag.

Nu de internationale druk op Saoedi-Arabië toeneemt vanwege de verdwijning van de journalist Jamal Khashoggi, buigt de koninklijke familie zich over de toekomst van kroonprins Mohammed bin Salman. Volgens Turkije is Khashoggi vermoord door een team Saoedische geheim agenten. Meerdere van hen zouden volgens The New York Times komen uit de directe omgeving van Bin Salman.

Le Figaro schrijft dat een zogenoemde 'raad der wijzen', bestaande uit minstens zeven vertegenwoordigers van verschillende clans binnen de koninklijke familie, bijeen is gekomen. Deze raad heeft een adviserende rol voor de koning Salam bin Abdulaziz, die de uiteindelijke macht in handen heeft en kan besluiten om Bin Salman af te zetten als kroonprins.

"Zijn toekomst staat momenteel op het spel binnen de raad", zegt de Saoedische bron die volgens de Franse krant goed ingevoerd is in het over het algemeen gesloten Huis van Saoed. De hooggeplaatste familieleden zouden bijvoorbeeld kunnen adviseren om een nieuwe vice-kroonprins aan te stellen. Die post is niet gevuld sinds de aanstelling van Bin Salman tot kroonprins in juni 2017. Als een machtig familielid wordt benoemd tot vice-kroonprins, zou dat volgens experts kunnen betekenen dat MBS het veld zal gaan ruimen.

De Saoedische koning Salman bin Abdulaziz (midden) kan besluiten een andere kroonprins aan te stellen. Foto Reuters

Hoekstra definitief niet naar Saoedi-Arabië om Khashoggi

Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) gaat volgende week definitief niet naar Saoedi-Arabië. Dat bevestigen bronnen donderdag aan NRC. Hij zou daar een internationale investeringsconferentie bijwonen. Reden voor het annuleren van de reis is de zaak-Khashoggi.

Eerder deze week gaf Hoekstra al aan dat de bijeenkomst in Riad door de verdwijning van de journalist in een ander daglicht is komen te staan. Ook de Franse minister van Financiën maakte donderdag bekend niet naar de stad af te reizen. Baas van het Internationaal Monetair Fonds Christine Lagarde, beleggingsgigant BlackRock en de Franse banken Société Générale en BNP Paribas zegden eerder eveneens af.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) vorige week na afloop van de ministerraad. Foto Bart Maat/ANP

Khashoggi in laatste column: Arabische wereld snakt naar persvrijheid

The Washington Post heeft woensdagavond de laatste column van de verdwenen journalist Jamal Khashoggi gepubliceerd. Het kritische opiniestuk gaat over het gebrek aan persvrijheid en vrijheid van meningsuiting in de Arabische wereld. De in Saoedi-Arabië geboren Khashoggi vluchtte om die reden naar de Verenigde Staten. In zijn werk was hij meermaals kritisch over het regime in Saoedi-Arabië, dat momenteel in verband wordt gebracht met zijn verdwijning.

De column wordt ingeleid door de redacteur met wie Khashoggi samenwerkte, Karen Attiah. Zij schrijft dat het publiceren van de column was uitgesteld in de hoop dat Khashoggi bij hen terug zou komen, zodat ze de tekst samen konden bewerken. "Nu moet ik accepteren: dat gaat niet gebeuren", aldus Attiah, die zegt eeuwig dankbaar te zijn voor zijn bijdragen en de samenwerking.

In de column behandelt Khashoggi de mate van vrijheid in Arabische landen na de grotendeels mislukte Arabische Lente. Hij wijst erop dat, op Tunesië na, vrijwel alle Arabische landen momenteel niet vrij zijn. Het resultaat is dat Arabieren die in deze landen wonen niet of slecht geïnformeerd zijn, aldus Khashoggi die het onwaarschijnlijk noemt dat deze situatie snel zal veranderen.

Volgens Khashoggi heeft de Arabische Lente hoop en verwachtingen geschapen in de Arabische wereld, maar zijn deze 'vermorzeld'. "Deze samenlevingen vielen terug op de oude status-quo of hebben zelfs te maken met zwaardere omstandigheden dan voorheen", schrijft hij.

In zijn laatste zinnen pleit de journalist voor een modern ondergronds medium dat de bevolking in Arabische landen ongecensureerd kan informeren over gebeurtenissen in de wereld. Bovendien, zo schrijft Khashoggi hoopvol, moet er een onafhankelijk platform komen waar Arabieren hun stem kunnen laten horen, "geïsoleerd van de invloed van nationalistische regeringen die haatzaaien door propaganda".

Waarom was Khashoggi zo gevaarlijk voor Saoedi-Arabië?

Uit alle berichtgeving wordt steeds meer duidelijk dat de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman betrokken is bij de moord op Jamal Khashoggi. Maar wie is deze 59-jarige journalist die tijdens een bezoek op het consulaat in Istanbul verdween en waarom is hij vermoord?

Lees hier het profiel over Khashoggi: Werd kritiek op kroonprins hem fataal?

Buitenlandredacteur Floris van Straaten schreef vorige week in een profiel over Khashoggi dat hij in zijn jonge jaren niet onsympathiek stond tegenover het islamitische fundamentalisme, maar later in zijn carrière kritischer werd op het Saoedische koningshuis.

"Tot 2015 kwam Khashoggi nog vrij gemakkelijk weg met zijn naar Saoedische maatstaven stevige kritiek. Mogelijk omdat hij als diens voormalig adviseur een nauwe band had met de machtige prins Turki al-Faisal, jarenlang hoofd van de inlichtingendienst en ambassadeur in de VS. Dit veranderde met het aantreden van de nieuwe koning Salman en zijn machtige zoon Mohammed bin Salman."

In september 2017 vluchtte Khashoggi naar de Verenigde Staten, nadat hij twitterverbod opgelegd had gekregen. In een column in The Washington Post schreef de invloedrijke journalist: "Ik heb mijn huis, mijn familie en mijn baan verlaten en ik laat mijn stem horen. Iets anders doen zou de mensen die in de gevangenis zuchten verraden. Ik kan me uitspreken terwijl zoveel anderen dat niet kunnen."

Dat Bin Salman niet gediend is van kritiek werd al duidelijk rond de diplomatieke rel met Canada na de arrestatie van de burgerrechtenactivist Samar Badawi. De Canadese ambassadeur in Saoedi-Arabië riep het land op haar en andere activisten vrij te laten, de oproep werd beantwoord door directe uitzetting van ambassadeur Dennis Horak.

Details moord en rol Saoedische consul

Er komen steeds meer details naar buiten over de moord op Khashoggi. Uit een reconstructie van The New York Times blijkt dat een Saoedische moordcommando meerdere vingers van de Saoedische journalist heeft afgehakt, waarna hij werd onthoofd en zijn lichaam in stukken werd gesneden.

Uit audio-opnames zou blijken dat het Saoedische team, onder wie forensisch arts Salah al-Tubaigy en de voormalige diplomaat Maher Abdulaziz Mutreb, binnen twee uur zijn vertrokken uit het consulaat in Istanbul. Een groot deel van deze mannen is verbonden aan de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman. Khashoggi, columnist van The Washington Post, was bekend vanwege zijn kritiek op de machtige kroonprins.

Lees hier een reconstructie: De Saoediërs kwamen met een botzaag naar Istanbul

Daarnaast is naar buiten gekomen dat de Saoedische consul Mohammad al-Otaibi aanwezig was bij het verhoor en de marteling van de journalist. Volgens de Turkse krant Yeni Şafak is zijn stem te horen op audio-opnames. Al-Otaibi zou gezegd hebben tegen het Saoedische team van ondervragers, "doe het ergens buiten het consulaat, anders kom ik in problemen". Een van de mannen liet hem nietsverstaan weten: "Houd je kop als je in leven wilt blijven wanneer je teruggekeert naar Saoedi-Arabië".

Turkse media melden dat Al-Otaibi dinsdagavond is teruggekeerd naar zijn land.

VS willen audio en video over verdwijning Khashoggi

De Verenigde Staten hebben Turkije gevraagd om audio en video-opnamen door te sturen die verband houden met de verdwijning van Khashoggi. Dat zei president Donald Trump woendag tegen verslaggevers in het Witte Huis.

The Washington Post, de werkgever van de Saoedische journalist, onthulde vorige week dat de Turkse regering opnamen in handen heeft waar de stem van Khashoggi te horen is en die van andere Arabisch sprekende mannen. Zij zouden hem hebben verhoord, gemarteld en gedood. Khashoggi zou nog in leven zijn geweest toen hij in stukken werd gehakt. Turkse diplomaten hebben Amerikaanse collega's geïnformeerd over deze opnames.

Trump zei eerder op woensdag in een gesprek met tv-zender Fox dat wanneer Saoedi-Arabië betrokken is bij de moord op Khashoggi dat dit "heel slecht" zou zijn. Hij pareerde de kritiek dat hij zijn belangrijke bondgenoot weg zou laten komen met deze beschuldiging.

Turkije onderzoekt ambtswoning Saoedische consul

Turkse onderzoekers zijn woensdagmiddag de ambtswoning van de Saoedische consul binnengegaan. Ze hopen aanwijzingen te vinden over het lot van Khashoggi. De Turken hopen later ook het consulaat opnieuw te mogen betreden. Maandag deden ze daar samen met een Saoedisch team al urenlang onderzoek.

Lees ook: Turkije: ‘moordbewijs’ in het consulaat van de Saoedi’s

Hoewel de Saoediërs het zelf ontkennen, stapelen de signalen zich op dat Khashoggi toch echt in opdracht van de machtshebbers in Riad gedood is. Vijf van de vijftien Saoedische verdachten in de verdwijningszaak blijken uit de directe omgeving van kroonprins Mohammed bin Salman te komen, onthulde The New York Times. Eerder was al gebleken dat de vijftien vlak voor de vermoedelijke moord aankwamen in het consulaat, om er twee uur later weer te vertrekken. Ze hadden bovendien een botzaag bij zich.

Een van de verdachten is de forensisch expert Salah al-Tubaigy. De website Middle East Eye meldde woensdag dat Tubaigy een hoofdrol speelde bij de moord. Op geluidsopnames die een Turkse bron van de site had beluisterd, zou te horen zijn hoe de arts omstanders aanraadt net als hij een koptelefoon met muziek op te zetten, voordat hij begint de nog levende Khashoggi in stukken te snijden. Het zou zeven minuten hebben geduurd voordat de journalist dood was. De consul zou vooraf de kamer uit zijn gestuurd.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo zette woensdag zijn visiteronde langs de hoofdrolspelers in de affaire voort. Dinsdag bezocht hij kroonprins Bin Salman en diens vader koning Salman; een dag later was het de beurt aan de Turkse president Erdogan en minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Cavusoglu. Na afloop gaf Pompeo niets prijs over de inhoud van hun gesprekken.

Motie tegen wapenleveranties

De Tweede Kamer wil dat EU-landen stoppen met de verkoop van wapens aan Saoedi-Arabië. Het parlement nam woensdag een motie van GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik aan die daartoe oproept. Van Ojik is boos dat de wapenleveranties van onder meer Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk ondanks de Khashoggi-affaire en allerlei mensenrechtenschendingen "onverminderd doorgaan". Alleen de VVD, SGP en Forum voor Democratie stemden tegen de motie, aldus persbureau ANP.

Lees ook: Waarom het Westen graag de Saoedische wapenhonger stilt

Saoedi-Arabië gebruikt de Europese wapens in de burgeroorlog in Jemen, waar het aan de zijde van de regering strijdt tegen de Houthi-rebellen. Het jarenlange geweld heeft geleid tot een enorme humanitaire crisis. Tienduizenden burgers zijn omgekomen, niet alleen bij bombardementen en beschietingen door Saoedi-Arabië en zijn bondgenoten maar ook door honger en ziekte. Voor Nederland was het vorig jaar al aanleiding om de wapenhandel met Saoedi-Arabië bijna stop te zetten.

De woede van de parlementariërs is nu vooral opgewekt door de vermoedelijke moord op de journalist Jamal Khashoggi in het Saoedische consulaat in Istanbul, twee weken geleden. Criticus van het Saoedische koningshuis Khashoggi verdween tijdens een bezoek aan het gebouw en is volgens Turkije vermoord en in stukken gehakt. Woensdag vroeg de Kamer premier Rutte om bij de EU-top van donderdag samen met de andere landen op te roepen tot een "onafhankelijk en diepgaand onderzoek" naar de zaak.