Russische trollen nooit zo actief als dag na neerhalen MH17

Twitter De meeste tweets die de trollen de dag na het neerhalen van de MH17 verstuurden, waren in het Russisch. Slechts vier waren in het Nederlands.

Twitter maakte woensdag een trollendatabase openbaar. Foto AP/Matt Rourke

Op 18 juli 2014 – de dag na het neerhalen van vlucht MH17 – werden ruim 57.500 tweets verstuurd door accounts verbonden aan de Russische ‘trollenfabriek’ Internet Research Agency (IRA). Op geen enkele andere dag waren de trollen zo actief.

Dat blijkt uit een database van ruim 9 miljoen berichten die woensdag door Twitter openbaar is gemaakt, de grootste in zijn soort. De database bevat volgens Twitter alle berichten en media die zijn verstuurd door 3.836 aan het IRA verbonden nepaccounts. De tweets zijn bedoeld om de publieke opinie in Rusland en het Westen te beïnvloeden.

De populairste Russische tweet van die dag, ruim 650 keer gedeeld, is een citaat dat toegeschreven wordt aan Poetin: „Wanneer je tegenstanders zijn overgegaan tot persoonlijke beledigingen, dan kan je erop vertrouwen dat je zal winnen.”

Twitter werd al een tijd door Amerikaanse Congresleden en onderzoekers aangespoord om de berichten openbaar te maken. De Amerikaanse Senaat maakte eerder wel de namen van aan het IRA verbonden accounts bekend. Twitter publiceert de tweets nu toch „om onafhankelijk academisch onderzoek” mogelijk te maken, aldus het sociale mediabedrijf in een verklaring.

96 procent van de op 18 juli door de trollen verstuurde tweets is volgens Twitter in het Russisch geschreven. Dat wijst erop dat de trollen vooral de publieke opinie over MH17 in Rusland zelf probeerden te beïnvloeden. De trollen verstuurden die dag slechts vier Nederlandstalige tweets. Daarin wordt geen desinformatie verspreid, maar medeleven met de slachtoffers uitgesproken. „rust in vrede.. Het spijt me zo #MH17 Boeing 777”, schrijft een Russische IRA-trol die zichzelf omschrijft als „een jong en actief publiek figuur in St. Petersburg”.

NRC deed eerder onderzoek naar de activiteit van de Russische trollen in Nederland: De trollen probeerden in het Nederlands het anti-islamsentiment aan te wakkeren.

Ophitsen en ondermijnen

Onderzoekers van het Digital Forensic Research Lab (DFRL), een project van de denktank Atlantic Council, kregen al eerder inzage in de database. Zij concluderen dat de trollen meer Russischtalige dan Engelstalige tweets verstuurden en dat hun doelen in de loop der tijd veranderden. Eén van de voornaamste doelen was de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden en een overwinning van de Democratische kandidaat Hillary Clinton te voorkomen. Ook probeerden de Russen Amerikanen tegen elkaar op te hitsen en het vertrouwen in Amerikaanse instituties te ondermijnen, aldus de onderzoekers. Die conclusies komen overeen met wat onder andere de Amerikaanse speciaal aanklager Robert Mueller naar buiten bracht.

Dezelfde accounts hebben geprobeerd het publieke debat in Nederland en België te beïnvloeden, bleek in juli uit onderzoek van NRC. Ze probeerden in ruim 900 tweets – veelal retweets – onder meer het anti-islamsentiment aan te wakkeren en spraken steun uit voor Geert Wilders.

Twitter publiceerde woensdag ook bijna een miljoen berichten van 770 Iraanse trollen die zich voordeden als buitenlandse journalisten en bezorgde Amerikaanse burgers. De omvang van deze campagne, waarvan details al in augustus aan het licht kwamen, is volgens onderzoekers minder groot dan de Russische campagne. Volgens het DFRL probeerden de Iraanse accounts het gezichtspunt van het Iraanse regime te verspreiden in het Westen. De tweets bevatten aanvallen op Saoedi-Arabië en Israël, en steunen de Syrische overheid.

    • Reinier Kist
    • Rik Wassens