Met vier nieuwe ministers hoopt Macron het tij te keren

Franse regering

Na kennelijke machtsstrijd tussen de Franse president en zijn premier Philippe wordt ex-socialist minister van Binnenlandse Zaken.

Premier Edouard Philippe (links), de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken Christophe Castaner (tweede van links) staatssecretaris Laurent Nunez (derde van links). Foto Philippe Lopez/AFP

Twee weken heeft het Emmanuel Macron gekost een vervanger te vinden voor zijn eerder deze maand onverwacht opgestapte minister van Binnenlandse Zaken Gérard Collomb. Na een kennelijke machtsstrijd tussen de Franse president en zijn premier Édouard Philippe heeft het Élysée dinsdagochtend een bredere herschikking van de regering bekendgemaakt. Met vier nieuwe ministers hoopt Macron zijn sinds de zomer door affaires overschaduwde presidentschap nieuw leven in te blazen.

Collomb wordt opgevolgd door Macrons vertrouweling Christophe Castaner. De ex-socialist schaarde zich in 2016 als een van de eerste parlementsleden achter Macrons presidentskandidatuur. Hij was tot nu verantwoordelijk voor de relaties tussen regering en parlement en hij leidt Macrons partij La République en Marche (LREM). Ook de weinig zichtbare ministers van Territoriale Samenhang, Landbouw en Cultuur zijn vervangen.

Lees ook het profiel van Édouard Philippe: Macrons schaduw: de Franse premier Philippe

De benoemingen maken een eind aan dagen van vruchteloze speculaties waarmee veel Franse media de suggestie wekten dat het hele politieke apparaat tot stilstand was gekomen. Toch is het opmerkelijk hoe veel tijd Macron heeft genomen. Aanvankelijk liet het Élysée vorige week dinsdag al aan de pers weten dat de benoemingen eraan kwamen. Een dag lang filmden de nieuwszenders het lege bordes van het presidentieel paleis. Maar tijdens een lang gesprek die dag met premier Philippe zouden problemen zijn ontstaan.

Verschillende kandidaten zouden zijn afgehaakt. Dat hangt volgens analisten samen met de geringe bewegingsruimte die Macron zijn ministers gunt. Het regeringsbeleid is sinds zijn aantreden als president in 2017 sterk gecentraliseerd in het Élysée en het vertrek van de geroutineerde Collomb, die terug wilde als burgemeester van Lyon, werd door velen gezien als een motie van wantrouwen naar de jonge president. Omdat Macron om electorale redenen wil vasthouden aan een evenwichtige verdeling tussen bestuurders met een links en een rechts profiel, werd de samenstelling van het kabinet de laatste dagen een complexe balanceer-oefening. Zijn jonge partij kan nog niet putten uit een groot reservoir van ervaren bestuurders.

Philippe, geen lid van LREM en intussen in peilingen iets populairder dan Macron zelf, zou met enkele kandidaten uit het centrum-rechtse netwerk rond ex-premier Alain Juppé zijn stempel op het kabinet hebben willen drukken. Oud-premier Jean-Pierre Raffarin, ook een van de gezichten van dit kamp, mengde zich in de machtsstrijd door in interviews te spreken over de „kwetsbaarheid” van Macrons meerderheid en te pleiten voor een „coalitielogica” bij de vorming van de nieuwe ministersploeg.

Omdat Macron de laatste maanden in peilingen vooral bij centrum-linkse kiezers veel aanhang kwijt is, weigerde hij de premier veel ruimte te geven. Met de benoemingen hoopt hij een nieuwe start te maken na drie moeizame maanden waarin de ene politieke crisis de andere opvolgde.

Dat begon half juli toen Le Monde beschreef hoe een naast medewerker van Macron zich met politievrienden bij een demonstratie in Parijs had misdragen. Na een voor Franse begrippen ongekend schandaalvrij jaar, grepen de pers en de politieke oppositie de affaire gretig aan om mogelijk disfunctioneren in het Élysée bloot te leggen. Na de zomervakantie volgde het vertrek van twee zwaargewichten uit de regering: milieuminister Nicolas Hulot en daarna Collomb.

Philippe zag wel zijn vertrouweling Franck Riester benoemd worden tot minister van Cultuur. Het vertrek daar van Françoise Nyssen hing al langer in de lucht. De ex-topvrouw van uitgeverij Actes Sud heeft volgens onderzoeksblad Le Canard enchaîné in het verleden zonder vergunning en zonder de fiscus te informeren de Parijse kantoren van Actes Sud ingrijpend laten uitbreiden.

    • Peter Vermaas