Motie van wantrouwen tegen Rutte krijgt steun PvdA

Motie van wantrouwen verworpen, maar 49 Kamerleden voor

De hoofdelijke stemming is voorbij: 49 Kamerleden stemden voor de motie van wantrouwen, 93 tegen. Dat betekent dat bijna een derde van de Tweede Kamer het vertrouwen in Rutte vanwege de dividendbelasting heeft opgezegd.

PvdA steunt motie van wantrouwen

PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher zei zojuist in een stemverklaring dat zijn fractie de motie van wantrouwen tegen premier Rutte steunt. De PvdA is blij dat de afschaffing van de dividendbelasting niet wordt doorgezet, maar kan niet accepteren dat de premier niet wil terugnemen dat het niet afschaffen van de dividendbelasting een "onverantwoord risico" voor Nederland kan zijn.

De steun van de PvdA voor de motie van wantrouwen is niet zonder betekenis. De sociaal-democraten worden genoemd als één van de partijen met wie het kabinet-Rutte III kan samenwerken als het in maart de meerderheid in de Eerste Kamer verliest bij de Provinciale Statenverkiezingen. Zo'n samenwerking is nu niet waarschijnlijker geworden.

Op verzoek van Denk wordt er op dit moment hoofdelijk gestemd.

Stemming om 23.15 uur

Een van de Kamerfracties heeft om een schorsing gevraagd voorafgaand aan de stemming over de motie van wantrouwen van Wilders. De stemming is om 23.15 uur. Zeker is dat de PVV, de SP en Forum voor Democratie de motie van wantrouwen tegen Rutte zullen steunen. Wat de PvdA, Denk en de Partij voor de Dieren doen is nog de vraag.

Rutte blijft erbij: terugdraaien afschaffing heeft risico's

Rutte reageert in het begin van zijn tweede termijn op de vraag van Asscher of hij het wil terugnemen dat het niet afschaffen van de dividendbelasting "een onverantwoord risico" vindt. De premier blijft erbij dat er "serieus risico's blijven bestaan", maar dat de "onverantwoordheid" daarvan nog niet kan worden vastgesteld.

Als Asscher dat laatste antwoord probeert te verduidelijken, ontstaat er een kribbig gesprek tussen Rutte en zijn voormalige vicepremier. De vraag is nu wat de PvdA zo zal doen bij de motie van wantrouwen.

PvdA laat steun voor motie van wantrouwen nog in het midden

PvdA-leider Lodewijk Asscher zag dinsdag bij het debat een "zelfgenoegzame coalitie" en is niet tevreden met de antwoorden van premier Rutte. Asscher wil dat de premier ondubbelzinnig uitspreekt in zijn tweede termijn dat er geen "onverantwoord risico" wordt genomen door de dividendbelasting niet af te schaffen. "Geen gedraai, gewoon een normaal en eerlijk antwoord", zo eist Asscher.

Denk-fractievoorzitter Farid Azarkan eist even later precies hetzelfde van Rutte. 50Plus steunt de motie van wantrouwen niet, Forum voor Democratie wel.

SP steunt motie van wantrouwen wel

In tegenstelling tot GroenLinks steunt de SP de motie van wantrouwen tegen premier Rutte wel. SP-leider Lilian Marijnissen noemt de conclusies van het debat "niet fraai". "Het grote geld trekt hier kennelijk aan de touwtjes, grote beslissingen worden blijkbaar genomen door topmannen van multinationals". Marijnissen vindt dat Rutte iedere geloofwaardigheid kwijt is. "Hij heeft gegokt en verloren."

Wilders dient motie van wantrouwen in tegen Rutte

"De PVV is op alle punten het vertrouwen in deze premier kwijt", zegt PVV-leider Geert Wilders bij het begin van zijn tweede termijn. Wilders noemt het "onverantwoord" wat de premier in de kwestie rond de dividendbelasting heeft gedaan, "hij heeft de mensen keihard voor de gek houden". De PVV vindt het ook kwalijk dat het vrijgekomen geld naar de verkeerde zaken gaat. Wilders komt met een motie van wantrouwen. "De premier heeft iedere geloofwaardigheid op dit dossier verloren".

Klaver: geen motie van wantrouwen

Herstel: het debat wordt niet onderbroken voor een schorsing. GroenLinks-leider Klaver is direct begonnen aan zijn tweede termijn. Hij concludeert na dit "finale debat over de dividendbelasting" het vertrouwen in premier Rutte "een enorme knauw" heeft gekregen. En hoewel Klaver de beantwoording van Rutte ook in dit debat onbevredigend vindt, zal GroenLinks een motie van wantrouwen "niet indienen, noch steunen". Klaver: "Ja, de minister-president maakt er een potje van. Maar uiteindelijk is het belangrijkste dat de maatregel van tafel is."

Klaver komt nog wel met twee moties. In één motie samen met de PvdA spreekt GroenLinks uit dat afschaffing van de dividendbelasting "nooit een onverantwoord risico was".

Snel nu aan het woord

Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) beantwoordt op dit moment nog een aantal technische vragen over het nieuwe fiscale pakket voor het vestigingsklimaat. Hierna zal het debat worden geschorst en zullen de verschillende fracties hun oordeel opmaken voorafgaand aan de tweede termijn. Een aantal oppositiepartijen, waaronder PVV, Denk en Forum voor Democratie, kondigden al aan een motie van wantrouwen tegen premier Rutte te zullen steunen.

Rutte wil geen spijt betuigen

Verschillende oppositiepartijen blijven Rutte uitdagen om toe te geven dat hij fout heeft gezeten in de discussie rond de dividendbelasting. Het debat is nu vooral een herhaling van zetten. Rutte lijkt geen spijt te willen betuigen voor zijn woorden dat het een "onverantwoord risico" zou zijn om de dividendbelasting niet af te schaffen.

GroenLinks-leider Klaver is boos dat Rutte op geen enkele manier zelfreflectie wil tonen na de "grootste kras uit z'n politieke carrière" en voorspelt dat de kiezer bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart met hem zal afrekenen. PvdA-leider Asscher snapt niet dat Rutte "zo volhardt in zijn fout".

Rutte: afschaffing dividendbelasting nog steeds goed verdedigbaar

Verschillende oppositiepartijen willen weten waar de premier nu precies staat: is hij nog steeds stiekem voor afschaffing van de dividendbelasting? Rutte noemt de maatregel "nog steeds zeer goed verdedigbaar", maar vond het besluit van Unilever om de verhuizing naar Rotterdam voorlopig uit te stellen "een relevant gegeven". Daarom was het volgens de premier verstandig om te komen tot een pakket voor het vestigingsklimaat "dat een breder draagvlak heeft". "Het zou gek zijn als je dan gewoon doorstoomt".

PvdA-leider Lodewijk Asscher snapt niet dat Rutte het nu een "mogelijk onverantwoord risico" vindt de dividendbelasting niet af te schaffen, terwijl hij dit besluit zelf heeft net heeft genomen. Dat wil Rutte niet, hij belooft wel zijn best te blijven doen multinationals ervan te overtuigen hun hoofdkantoren hier in Nederland te houden. Hij noemt het terugkomen op het besluit rond de dividendbelasting "een gezamenlijk risico dat we hier als politiek nemen. We zullen er hard voor moeten werken deze bedrijven in Nederland te houden".

Rutte: we nemen risico door dividendbelasting niet af te schaffen

Premier Mark Rutte begint zijn beantwoording met de vraag waarom het kabinet het vrijgekomen geld niet investeert in de publieke sector, zoals de linkse oppositie zou willen. Rutte zegt dat dit kabinet een "en-en-en"-beleid voert: investeren in de publieke sector, het verlagen van de lasten en zorgen voor een goed vestigingsklimaat. Vandaar dat de 1,9 miljard die het terugdraaien van afschaffing van de dividendbelasting oplevert naar gelijksoortige zaken als het verlagen van de winstbelasting gaat.

Foto Remko de Waal / ANP.

GroenLinks-leider Klaver vraagt Rutte of hij vindt dat Nederland nu "een onverantwoord risico" neemt door de dividendbelasting niet af te schaffen. Rutte erkent dat het kabinet "een risico" neemt, "maar of het onverantwoord is zal moeten blijken". Dit bredere pakket richt zich volgens Rutte niet specifiek op multinationals die met de dividendbelasting te maken hebben. Toch hoopt Rutte dat ook dit brede pakket grote bedrijven kan overtuigen hun hoofdkantoor naar Nederland te verplaatsen.

Klaver snapt niet dat de premier zo snel op een vrijdagochtend van mening is veranderd over deze maatregel. "Als je hier zo voor hebt gestreden, als je dit tot in het diepste van je vezels voelde." PVV-leider Wilders vindt dat Rutte is afgegaan als een gieter. Rutte antwoordt Wilders dat hij dit makkelijk kan zeggen "als je altijd in de oppositie blijft". Hij wil niet opnieuw met de oppositie wil kijken naar een alternatieve besteding van de vrijgekomen 1,9 miljard.

Baudet: geloofwaardigheid Rutte op dieptepunt

Als laatste van de woordvoerders spreekt Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet. Hij noemt Rutte "een dociele loopjongen" van zijn oud-werkgever Unilever en zegt dat de "naïeve premier niet kan inschatten in welk internationaal-financieel krachtenveld hij opereert". Baudet vindt dat door de hele gang van zaken "de geloofwaardigheid van de premier een absoluut dieptepunt heeft bereikt". Baudet laat weten dat hij een motie van wantrouwen tegen de premier sowieso zal steunen.

Het debat is geschorst tot 20.55 uur. Dan zal premier Rutte aan zijn beantwoording beginnen.

Segers: nieuw pakket goed alternatief voor afschaffen dividendbelasting

ChristenUnie-fractievoorzitter Gert-Jan Segers zegt in zijn breng dat het besluit van Unilever om de verhuizing naar Rotterdam "iets goeds" heeft gebracht: de afschaffing van de dividendbelasting gaat niet door. De ChristenUnie noemde akkoord gaan met de afschaffing ooit "een meloen om door te slikken". Volgens Segers is er "een goed alternatief voor in de plaats gekomen dat zich richt op werk en Nederlandse ondernemers". Hij wijst onder meer op de verlaging van werkgeverslasten.

PVV-leider Wilders valt Segers hard aan: volgens hem gaat het meeste geld nog altijd naar de grote bedrijven, die profiteren van het verder verlagen van de winstbelasting. Segers is zichtbaar geïrriteerd door de harde aanvallen van Wilders en bijt de PVV-leider toe: "Tel eens een keer je zegeningen in plaats van altijd maar hier klagen bij de interruptiemicrofoon." Hij stelt dat er nu veel meer geld gaat naar middelgrote en kleine bedrijven, en minder naar de grootste multinationals.

Debuterende Jetten: terugdraaien afschaffing verstandig

Het debuut nu van kersvers D66-leider Rob Jetten in een groot fractievoorzitters in de Tweede Kamer. Hij noemt het "verstandig" dat het kabinet afziet van de afschaffing van de dividendbelasting. D66 stond altijd voor de afspraken in het regeerakkoord, maar was "niet idolaat van alle voorstellen en nooit voorstander van afschaffing van de dividendbelasting", aldus Jetten. "D66 wilde dit al eerder terugdraaien", zegt Jetten. Hij is blij dat het kabinet "realistisch en bereid tot aanpassingen is als actualiteit daarom vraagt". Jetten vindt het nieuwe pakket maatregelen rond het vestigingsklimaat "een veel slimmer pakket".

Foto ANP.

Op de vraag van PvdA-leider Asscher of Jetten geprobeerd heeft het vrijgekomen geld aan onderwijs te besteden zegt de D66-fractieleider simpelweg nee. "Afspraak is afspraak", zegt hij over de keus om het geld in andere maatregelen rond het vestigingsklimaat te steken. Jetten vindt het jammer dat Asscher niet wat enthousiaster is over het feit dat het kabinet terugkomt op de keuze om de dividendbelasting af te schaffen.

Azarkan: multinationals lieten premier als baksteen vallen

Net als vrijwel alle andere oppositiepartijen hamert Denk op de geloofwaardigheid van premier Rutte. Fractievoorzitter Farid Azarkan zegt dat "de multinationals deze premier, die hen probeerde te paaien, als een baksteen lieten vallen". Azarkan betreurt het net als alle andere linkse partijen dat de grote bedrijven "weer een cadeautje van Rutte krijgen" omdat het geld naar andere maatregelen rond het vestigingsklimaat gaat, zoals het verlagen van de winstbelasting.

50Plus-Kamerlid Martin van Rooijen zegt het te betreuren dat het vrijgekomen geld niet is gebruikt voor het verlagen van de belastingen van gewone huishoudens.

Dijkhoff: afschaffing dividendbelasting nog steeds niet slecht

Dijkhoff vindt het afschaffen van de dividendbelasting "nog steeds geen slechte maatregel". De VVD-fractieleider zou hem morgen weer nemen als het kon, maar heeft er door de veranderde omstandigheden door Unilever nu van moeten afzien. "Ik sluit niet uit dat we hier over een paar jaar weer staan", aldus Dijkhoff.

Op vragen van Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet of de VVD een volkomen verkeerde inschatting rond de dividendbelasting heeft gemaakt antwoordt Dijkhoff ontkennend. Hij blijft erbij dat de afschaffing van de dividendbelasting voor aandeelhouders van Unilever "een relevante factor in de weging is geweest, maar niet doorslaggevend". Het argument van Unilever-topman Paul Polman dat de politieke discussie rond de dividendbelasting de oorzaak was van het besluit van de aandeelhouders vindt hij niet sterk. "Ik denk dan: daar moet je als bedrijf of aandeelhouder tegen kunnen."

Dijkhoff: maatregel had onvoldoende zeggingskracht

Het debat is hervat met de inbreng van VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff. Hij constateert dat zijn spijt dat de afschaffing van de dividendbelasting voor de aandeelhouders van Unilever blijkbaar "onvoldoende zeggingskracht" heeft gehad bij het besluit het hoofdkantoor al dan niet volledig in Rotterdam te vestigen. "Als één van de meest zichtbare bedrijven zich niet laat overtuigen, is het dan 1,9 miljard waard?" Daarom heeft de coalitie gekeken naar een andere besteding van het geld voor het vestigingsklimaat, zegt Dijkhoff.

SP-leider Lilian Marijnissen valt Dijkhoff net als CDA-leider Buma aan op het feit dat de coalitie puur op basis van Unilevers besluit op de afschaffing van de dividendbelasting terugkwam. Dijkhoff zegt dat hij nooit honderd procent overtuigd was van de maatregel, maar dat hij wilde kijken hoe deze in de praktijk uitwerkte. De beslissing van Unilever noemt hij "een fundamentele verandering van het spel". De VVD-fractieleider vindt dat de politiek "niet te groot moet zijn" om op besluiten terug te komen. "De politieke pijn van de periode daarvoor vind ik nog het minst interessant", aldus Dijkhoff.

Ook Dijkhoff krijgt de vraag of het besluit rond de dividendbelasting alleen aan Unilever hing. "Onder anderen", bezweert hij.

Lees ook: Wie profiteren er van het overeind houden van de dividendbelasting?

Debat tot 19.15 uur geschorst

Het debat over het besluit van het kabinet om de afschaffing van de dividendbelasting terug te draaien is na de interrupties aan het adres van Buma geschorst tot 19.15 uur. De reden hiervoor is dat in de Tweede Kamer een afscheidsreceptie wordt gehouden voor voormalig D66-leider Alexander Pechtold. Daar willen de fractievoorzitters en premier Rutte ook graag bij aanwezig zijn.

Buma: afschaffing dividendbelasting was direct van tafel

CDA-leider Buma onthult zojuist dat het hem na het bekend worden van het besluit van Unilever op vrijdag 5 oktober direct duidelijk was dat de afschaffing van de dividendbelasting niet kon doorgaan. Het 'heroverwegen' van de afschaffing was puur en alleen het zoeken naar een ander besteding van de 1,9 miljard euro, zegt Buma. "Het was die ochtend heel duidelijk dat het volstrekt zinloos was om door te gaan met een maatregel die op dat moment dood was".

GroenLinks-leider Klaver concludeert uit deze antwoorden dat het dit kabinet enkel en alleen om Unilever was te doen. Dat blijft Buma ontkennen: volgens hem was de maatregel op meerdere grote bedrijven gericht.

Intussen is Buma al bijna een uur aan het woord. Hij beklaagt zich er zelf over dat hij zich steeds moet herhalen.

Foto Remko de Waal / ANP.

Buma: na besluit Unilever was afschaffing 'onhoudbaar'

Buma krijgt herhaaldelijk de vraag waarom de coalitie toch afzag van het besluit de dividendbelasting af te schaffen. De CDA-leider zegt dat "de omstandigheden veranderd zijn", waarbij hij doelt op het besluit van Unilever toch niet volledig naar Nederland te verhuizen. Volgens Buma is er nog steeds het risico dat Unilever of een bedrijf als Shell volledig uit Nederland verdwijnt. Daarom vindt de CDA-fractievoorzitter het goed dat het kabinet de vrijgekomen 1,9 miljard volledig in het vestigingsklimaat investeert. "De wereld om ons heen is heel onzeker."

SP-leider Lilian Marijnissen vraagt Buma of hij het niet "gênant" vindt dat het kabinet na het besluit van enkel Unilever de afschaffing van de dividendbelasting toch niet liet doorgaan. Buma zegt dat Unilever wat hem betreft "een keuze heeft gemaakt die slecht is voor Nederland" en dat het daarom "onhoudbaar" voor het kabinet was om de afschaffing door te zetten. Lodewijk Asscher (PvdA) heeft het "altijd onzin gevonden" om een rechtstreeks verband tussen deze twee zaken te leggen.

Buma verbaast zich over 'afkeer bedrijfsleven'

CDA-leider Sybrand Buma, de eerste fractievoorzitter die namens de coalitie aan het woord komt, verbaast zich over "de afkeer van het bedrijfsleven" die hij bij zijn collega's van de oppositie hoort. Hij heeft zich ook gestoord aan het gejuich dat bij sommige oppositieleiders klonk toen Unilever bekend maakte niet volledig naar Nederland te verhuizen.

Buma steunde het afschaffen van de dividendbelasting om het vestigingsklimaat te verbeteren en zo meer banen in Nederland te scheppen. "De oppositie doet of bedrijven alleen maar geld opslokken en burgers het leven zuur maken. Alsof mensen geen ondernemers zijn, en alsof deze coalitie niet ook investeert in lastenverlichting voor burgers."

De CDA-leider krijgt nog kritische vragen van PvdA-collega Asscher, die niet snapt dat Buma met de omstreden afschaffing van de dividendbelasting blijft flirten. Buma was één van de weinige politieke bondgenoten van premier Rutte als het om de dividendbelasting gaat.

SGP: uitzonderlijk dat hoera klinkt als belasting niet wordt afgeschaft

"Het is heel uitzonderlijk dat er hoera wordt geroepen als een belasting niet wordt afgeschaft", begint SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij zijn inbreng. Toch steunt ook de SGP het niet afschaffen van de omstreden belasting voor grote multinationals. De SGP, meestal loyaal aan het kabinet en economisch rechts geörienteerd, raakte in eerdere debatten niet overtuigd door het argumentatie van premier Rutte.

Van der Staaij vraagt zich af of het een goede keuze is geweest om het vrijgekomen geld direct weer te besteden. "We zouden ons af kunnen vragen of je overheidsfinanciën niet verder kunt verbeteren door het in de staatsschuld te steken", aldus Van der Staaij. De SGP hamerde eerder bij de Algemene Financiële Beschouwingen ook al op meer zuinigheid bij de overheid.

Asscher: wie hecht er volgende keer nog aan woorden Rutte?

PvdA-leider Lodewijk Asscher verwijt Rutte dat hij de afschaffing van de dividendbelasting maar bleef verdedigen en er zomaar vanaf zag toen hij een sms'je kreeg van Unilever-topman Paul Polman. Asscher doelt op de vrijdagochtend van 5 oktober, toen Unilever bekend maakte zijn hoofdkantoor toch niet volledig naar Rotterdam te verplaatsen. Rutte kreeg dat van Polman via een sms'je te horen. "Wie hecht er de volgende keer nog aan de woorden van de premier als je weet dat het landsbelang duurt tot een sms'je van Paul Polman?"

Ook Asscher roept Rutte op de vrijgekomen 1,9 miljard euro anders te besteden, in het onderwijs en de zorg. "Een land heeft meer nodig dan een vestigingsklimaat", aldus Asscher.

Lees ook: Als het verlangen naar politieke regie zich tegen de politiek als geheel keert

Partij voor de Dieren: stop met gokken

Partij voor de Dieren-Kamerlid Lammert van Raan, die zijn zieke fractievoorzitter Marianne Thieme vervangt, verwijt Rutte dat hij als premier te veel heeft gegokt in de kwestie van de dividendbelasting. Van Raan weet het debat te verbinden aan het klimaatbeleid van Rutte III: het kabinet gokt daar volgens de partij ook met de toekomst van Nederland door niet te snel genoeg de nodige maatregelen te nemen.

Marijnissen: helaas niet eind goed, al goed

SP-leider Lilian Marijnissen is blij dat de afschaffing van de dividendbelasting "eindelijk van tafel" is. Maar "helaas kunnen we niet zeggen: eind goed, al goed". Volgens Marijnissen heeft Rutte de kans laten lopen "om zijn geloofwaardigheid daadwerkelijk te herstellen". De SP-leider verwijt Rutte dat "hij en zijn kabinet star blijven vasthouden aan deze miljardenkadobon voor het bedrijfsleven".

Foto Remko de Waal / ANP.

Wilders: premier, schaam u voor uw keuzes

PVV-leider Geert Wilders is ook teleurgesteld in hoe het vrijgekomen geld voor de dividendbelasting wordt besteed. "Schaam u voor die keuzes, u heeft lak aan gewone Nederlander die hij keer op keer voorliegt en in de steek laat." Hij sorteert alvast voor op een motie van wantrouwen.

Klaver: afscheidsreceptie van de dividendbelasting

GroenLinks-leider Jesse Klaver mag aan het debat beginnen en zegt dat hij niet weet of dit een debat is of "de afscheidsreceptie" van de dividendbelasting. Klaver kritiseert het feit dat het kabinet het vrijgekomen geld alsnog aan het bedrijfsleven uitgeeft, zoals aan het verlagen van de winstbelasting. "Het is exact hetzelfde principe dat daarachter schuilgaat. Waarom moet er zoveel geld naar het bedrijfsleven terwijl het ten goede zou moeten komen aan de samenleving?"

Het is veelgehoorde kritiek van de linkse oppositie op het kabinetsbesluit om het vrijgekomen geld enkel en alleen aan andere maatregelen voor het vestigingsklimaat te besteden. Omdat het regeerakkoord ervoor wordt opengebroken, hadden de coalitiepartijen ook een andere keuze kunnen maken.

Foto Remko de Waal / ANP.

Kamer met Rutte in debat over dividendbesluit

De Tweede Kamer debatteert deze dinsdag direct met premier Rutte over het besluit van het kabinet de dividendbelasting tóch niet af te schaffen. De coalitiepartijen maakten dit maandag bekend, nadat Rutte eerder al had aangekondigd dat het kabinet de maatregel zou 'heroverwegen'. Sommige partijen plaatsen vraagtekens bij de geloofwaardigheid van de premier, die de maatregel terugtrok na het besluit van Unilever het hoofdkantoor voorlopig toch niet in Rotterdam te vestigen. NRC volgt het debat live.

Lees ook: Rutte slikt na een klein jaar zélf die ‘meloen’ van 1,9 miljard door