Opinie

dividendbelasting

Rutte beschadigde zichzelf maar ook het vertrouwen in de politiek

Het zegt iets over de politieke stabiliteit van een land als het financieel-economische dispuut al bijna een jaar volledig draait om een bedrag van niet meer dan 1,9 miljard euro, oftewel 0,6 procent van alle rijksuitgaven. Maar nu is deze bron van groot publiek ongenoegen weg. Want het kabinet heeft het veelbesproken ‘vermaledijde’ voorstel om de dividendbelasting af te schaffen definitief geschrapt. Het is zonder meer een gevoelige politieke nederlaag voor premier en VVD-leider Mark Rutte. Maar hij is ook verlost van een besluit dat zijn geloofwaardigheid ondermijnde. Het is daarom verstandig dat Rutte de draai eindelijk heeft gemaakt.

De onderbouwing van deze fiscale maatregel die vooral ten goede zou komen aan buitenlandse beleggers van in Nederland gevestigde multinationals was mager. Er waren doeltreffendere en minder exclusieve plannen te bedenken om het vestigingsklimaat te verbeteren. Bovendien was er onduidelijkheid over de herkomst van de maatregel. De afschaffing van de dividendbelasting stond weliswaar in het regeerakkoord van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie maar was in geen enkel verkiezingsprogramma te vinden. Geen kiezer dus die zich erover heeft kunnen uitspreken.

De mist rond de herkomst van het voornemen was niet bevorderlijk voor het draagvlak. Wie wist wat wanneer? Het leidde een half jaar geleden in de Tweede Kamer tot een genant debat met de premier waar verbale handigheidjes de boventoon voerden maar duidelijkheid uitbleef.

Ondertussen bleef Rutte uitdragen tot in zijn „vezels” overtuigd te zijn van het nut van de afschaffing van deze belasting. Tot vorige week vrijdag dan. Toen kondigde Unilever, één van de bedrijven die bij uitstek zou profiteren van het fiscale voordeel, aan af te zien van verhuizing van het volledige hoofdkantoor naar Nederland. Enkele uren later zei Rutte dat afschaffing van de dividendbelasting opnieuw zou worden gewogen. Weer een week later, afgelopen maandag, maakte hij bekend dat deze was ingetrokken. In de taal van Rutte: „Een belangrijke testcase voor het succes van de maatregel was niet goed gegaan.” Een nette manier om te zeggen dat Unilever hem in de steek had gelaten.

Er komt nu voor hetzelfde bedrag een ander lastenverlichtingspakket waar een veel groter deel van het bedrijfsleven profiteert. Zo gaat de vennootschapsbelasting omlaag en komen er specifieke tegemoetkomingen voor het midden- en kleinbedrijf. Het oogt in elk geval evenwichtiger dan de afschaffing van de dividendbelasting. Ook zijn de plannen meer in overstemming met de verkiezingsprogramma’s van een aantal coalitiepartijen. Overigens had er natuurlijk ook gekozen kunnen worden voor niet uitgeven van het geld. De Nederlandse staatsschuld is nog altijd aanzienlijk.

Blijft over een blamage voor de premier die een forse politieke inschattingsfout heeft gemaakt. Hij gaat gemankeerd verder met een diepe kras. Met de van hem bekende blijmoedigheid stelde Rutte maandag vast dat zijn baan „het verzamelen van krassen is”. Inderdaad, de persoonlijke kras is niet het eerste probleem. Veel ernstiger is dat het vertrouwen in de politiek door de troebele gang van zaken is beschadigd. Dat is iets dat de premier van het land zich wel degelijk kan aantrekken.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.