Opinie

    • Carolien Roelants

Westerse trek in Saoedische orders kost Khashoggi de kop

De afgelopen week groeide de opwinding over het lot van de Saoedische journalist Khashoggi. Carolien Roelants volgde de zaak en maakte zich boos.

Dit is een boze column. U heeft vast al veel gelezen over de prominente Saoedische journalist Jamal Khashoggi die zoals wel zeker is op het Saoedische consulaat in Istanbul in stukken is gehakt. Of verdoofd en vastgezet, wat maar marginaal minder erg is. Maar ik wil er toch nog iets over zeggen. Namelijk dat het Westen hiervoor zware verantwoordelijkheid draagt, door de escalerende mensenrechtenschendingen in Saoedi-Arabië met de mantel der liefde te bedekken. De warme liefde voor orders voor zijn bedrijfsleven.

Ik kan u duizend voorbeelden geven maar ik beperk me. Het eerste heb ik twee columns terug behandeld. Dat is Duitsland dat zijn verbod op wapenleveranties aan Saoedi-Arabië en andere landen die in Jemen de mensenrechten schenden, introk toen de Saoediërs moeilijk gingen doen over nieuwe orders. En zijn excuses aanbood voor „misverstanden” die waren gerezen.

Het tweede is Donald Trump die zich vanaf dag één in het Witte Huis door de Saoediërs met wapen- en andere orders heeft laten fêteren en zwijgt over mensenrechten. Herinnert u zich nog Trumps eerste minister van Buitenlandse Zaken Tillerson? Die verklaarde mensenrechten officieel tot „sta-in-de-wegs” als het erom ging „onze nationale veiligheidsbelangen, onze economische belangen te bevorderen”.

Wegens Khashoggi’s prominente positie moest Trump vorige week wel geleidelijk aan boos worden. Zaterdag zei hij dat hij „erg ondersteboven en kwaad” zou zijn als Khashoggi inderdaad dood of gevangen blijkt te zijn. Dan zou hij Saoedi-Arabië zwaar straffen. Maar toch ook weer niet zo kwaad dat hij de wapenleveranties zou afsnijden die de oorlog in Jemen aan de gang houden. „Dat zou ons schade berokkenen.” Stel je voor dat de Russen die orders zouden inpikken. Voor één dode Saoediër.

Lees ook: Verdwijning Khashoggi zorgt voor ongemak bij bondgenoten Saoedi-Arabië

Amerika heeft overigens nooit zijn wapenleveranties laten afhangen van mensenrechten. Obama sloot zich in maart 2015 meteen aan bij de oorlog in Jemen. Maar destijds werd nog wel eens een verklaring van treurnis uit de la gehaald als een mensenrecht te openlijk werd geschonden. Britten, Fransen enzovoorts handelden precies hetzelfde. Nederland ook hoor.

De laatste paar jaar daarentegen werd geen kik meer gegeven over de groeiende onderdrukking in Saoedi-Arabië. Eerst kwamen de arrestaties van geestelijken en intellectuelen. Toen de massagijzeling in het Ritz-Carlton, toen de gevangenzetting van vrouwenactivisten en nog meer arrestaties. De suggesties van doodstraffen. Een Saoedische dissident in Londen is in elkaar geslagen; van anderen is de familie in Saoedi-Arabië bedreigd of opgepakt. Die leuke jonge kroonprins die toch niet zo leuk blijkt, had alle reden ervan uit te gaan dat hij zich alles kon permitteren.

In een epidemie van verdronken-kalfitis hebben nu verscheidene prominenten, onder wie Neelie Kroes, hun functies bij grote projecten van de kroonprins opgeschort. VS en Groot-Brittannië dreigen geen minister te sturen naar ‘Davos in de woestijn’, een grote investeringsconferentie. Maar ik voorspel dat de storm wel weer overwaait. Die orders hè.

En nog dit. Het gaat niet alleen om Khashoggi. Omdat hij verkeerde in de beste Amerikaanse mediakringen heeft zijn ontvoering/dood veel aandacht gekregen. Maar hij staat voor al die minder prominente Saoediërs, Egyptenaren, Bahreini’s enzovoorts die bij de minste of geringste kritiek worden opgepakt en gevangengezet. Is het misschien een idee ook aan hen eens aandacht te besteden?

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.
    • Carolien Roelants