Kijken: zo wint Assad de oorlog door inzet chemische wapens

BBC Panorama en BBC Arabic tonen via een tijdlijn, kaarten en grafieken hoe het Syrische regime chemische aanvallen gebruikte als oorlogsstrategie.

Slachtoffers van de chemische aanval op Ghouta van 7 september 2018. Foto Hamza al-Ajweh/AFP)

Veel nieuwsberichten en analyses bekijken waarom het Assad-regime als overwinnaar uit de burgeroorlog in Syrië komt. Van deze verklaringen zijn de meesten geopolitiek van aard, zoals de krachtige militaire steun van Rusland en Iran versus het halfhartige optreden van het Westen. De BBC volgt een ander spoor en stelt dat de tientallen chemische aanvallen op de burgerbevolking een cruciaal onderdeel vormen van de oorlogsstrategie van de Syrische dictator Bashar al-Assad.

De onderzoeksredacties van BBC Panorama en BBC Arabic hebben in detail onderzoek gedaan naar 164 meldingen van chemische aanvallen in de periode 2014 tot 2018. In totaal vonden ze bewijzen voor 106 aanvallen, die op drie na allemaal uitgevoerd zijn door het Syrische regime. De andere gifgasaanvallen zouden uitgevoerd zijn door rebellengroepen.

Met een tijdlijn, kaarten en grafieken tonen ze een aantal ongemakkelijke conclusies over de al zeven jaar durende oorlog in Syrië. Zo vinden veel van de aanvallen in korte tijd plaats en in hetzelfde gebied. De verklaring is volgens Lina Khatib, directeur van het onderzoeksprogramma Midden-Oosten bij denktank Chatham House:

“Er is niets meer dat mensen meer angst aanjaagt dan chemische wapens, en wanneer ze worden ingezet vlucht de bevolking - en komt bijna nooit meer terug”.

Het gebruik van gifgasaanvallen zorgt er kortom voor dat belangrijke verzetshaarden verdwijnen, zo concluderen de onderzoeksjournalisten.

‘Effectieve oorlogsstrategie’

De Britse omroep sprak ook met Abdul Hamid Youssef. Hij laat op zijn telefoon een foto zien van zijn elf maanden oude tweeling. De Syriër uit Khan Sheikhoun werd op 4 april 2017 gewekt door het harde geluid van vliegtuigen en bommen. Samen met zijn vrouw ontvluchtte hij zijn dorp in de provincie Idlib. Midden op straat liet hij zijn vrouw en kinderen achter om gewonden te helpen en verloor hij zijn bewustzijn. In het ziekenhuis hoorde hij hoe niet alleen zijn vrouw en kinderen waren omgekomen, maar ook zijn twee broers, neef en talloze buren.

Twitter avatar BBCPanorama Panorama 🌐 When Abdul woke up on the 4th April 2017, he never thought that it would be the last time he would see his wife and children. Panorama’s analysis of reported chemical attacks suggest 106 took place in #Syria, all in the four years since disarmament. https://t.co/oiGzgmO19a

De gifgasaanval op Khan Sheikhoun was de dodelijkste chemische aanval in de Syrische oorlog. Zeker tachtig mensen kwamen om het leven en er vielen meer dan driehonderd gewonden. De Amerikaanse president Donald Trump liet na het zien van foto’s van de aanval als vergelding 59 raketten afvuren op een militair vliegveld in Syrië.

Maar nadat de internationale commotie was geluwd, ging het Syrische regime gewoon door met uitvoeren van chemische aanvallen. Als oorlogsstrategie was het zeer effectief. Of Assad ook op lange termijn wegkomt met deze lafhartige tactiek is maar zeer de vraag, zegt Karen Piece de Britse ambassadeur bij de Verenigde Naties. “Het bewijs is verzameld. Op een dag zal er gerechtigheid zijn en wij doen onze best om dit [juridische] werk te bespoedigen”.

Lees hier andere conclusies over de onderzoeksredactie van BBC Panorama en BBC Arabic: How chemical weapons have helped bring Assad close to victory
    • Huib de Zeeuw