Negen dagen, tien vondsten van drugsafval

Criminaliteit Het aantal dumpingen van drugsafval neemt gestaag toe. Dat komt mede door een verbod op bepaalde grondstoffen.

In een woonwijk in Eindhoven werd eerder deze maand een vrachtwagen met chemicaliën aangetroffen. Foto GinoPress/ANP

Op de plek waar zondagmiddag de voetballers van het eerste elftal van RKSV Oisterwijk hun auto parkeerden voor hun thuiswedstrijd tegen Viola, stonden zondagochtend nog politieauto’s. Een beveiliger trof midden in de nacht op de parkeerplaats een open vrachtwagen aan met in het laadruim drie vaten. Drieduizend liter drugsafval, vermoedt de politie, gebruikt om mdma mee te maken – de werkzame stof in xtc.

In negen dagen tijd was dit de tiende locatie waar de politie drugsafval aantrof. Niet alleen in Oisterwijk, maar ook in Valkenswaard, Rhenen, Eindhoven, Nijmegen, Elst, Bergen op Zoom, Lage Zwaluwe, Tholen en Hoogerheide lieten criminelen chemisch afval achter.

Sinds 2014 neemt het aantal drugsafvaldumpingen gestaag toe, blijkt uit cijfers van de politie. Waren dat er in 2014 nog 159, vorig jaar waren er 206 dumpingen. Ook dit jaar lijkt het aantal verder te stijgen: in de politieregio Zeeland-West-Brabant, waartoe Oisterwijk behoort, was de dumping bij de voetbalclub de 46ste van dit jaar. Vorig jaar waren het er in totaal 33.

Het stijgende aantal dumpingen is het logische gevolg van de stijgende productie van synthetische drugs. De Europese drugsautoriteit EMCDDA concludeerde deze zomer dat de productie van zowel mdma als amfetamine, ook wel bekend als speed, toeneemt.

In Nederland neemt ook de productie van crystal meth serieuze vormen aan

1 miljard xtc-pillen

Aan de top van de drugsproductiepiramide staat Nederland. „Nederlandse criminelen zijn door jarenlang experimenteren enorm bedreven geworden in het maken van goede drugs, die ze dankzij goede infrastructuur gemakkelijk en goedkoop aan de rest van de wereld kunnen leveren”, zegt Edward van der Torre, mede-auteur van het rapport Nederland en synthetische drugs: een ongemakkelijke waarheid, in september gepubliceerd door de Politieacademie. „Bovendien is de pakkans hier klein en de strafmaat laag. Dat heeft ertoe geleid dat als de vraag naar xtc of speed ergens ter wereld stijgt, wij dat in Nederland merken.”

Uit het rapport blijkt dat de drugsproductie in Nederland in 2017 op zijn minst goed was voor een wereldwijde omzet van bijna 19 miljard euro, uitgedrukt in straatprijzen – vorig jaar zouden bijna 1 miljard xtc-pillen en 610 miljoen gram speed zijn gefabriceerd.

Meer dan 80 procent van deze drugs gaat naar het buitenland, maar het afval blijft hier. En voor de productie van drugs zijn steeds meer grondstoffen nodig. „Een gevolg van het beleid om bepaalde grondstoffen te verbieden of te reguleren”, zegt Van der Torre. „Criminelen gebruiken vervangers en dat heeft geleid tot een extra productiestap en meer afval.” De productie van 1 kilo mdma en 1 kilo amfetamine levert respectievelijk minimaal 6 en 20 kilo afval op.

Het meeste drugsafval wordt achtergelaten in vaten of jerrycans, in het riool geloosd of vermengd met mest. Maar er zijn ook voorbeelden van criminelen die het afval loosden in een wasstraat. De politie sloot deze week nog zes straten af in de omgeving van Nijmegen omdat een vrachtwagen een spoor van 9 kilometer aan chemisch afval afkomstig uit een drugslab had achtergelaten.

Herstelkosten van 100.000 euro

De gevolgen voor mens, dier en natuur kunnen groot zijn, zegt Thomas ter Laak, die namens wateronderzoeksinstituut KWR onderzoek doet naar drugsafval in rioolwater. „Deze afvalstoffen bevatten vaak sterke zuren die het riool of de natuur in de directe omgeving kunnen aantasten. Andere restproducten, die veel lijken op de drugs zelf, zijn gevaarlijk als je er als mens of dier mee in aanraking komt. Ze kunnen ook in het grondwater terecht komen.”

Ook de economische schade is groot. Het opruimen en verwerken van drugsafval en de vervuilde grond kost tienduizenden euro’s. In Baarle-Nassau moest een zuiveringsinstallatie twee keer stilgelegd worden vanwege grote drugslozingen. De herstelkosten bedroegen 80.000 tot 100.000 euro per keer.

Om het aantal drugsafvaldumpingen terug te dringen, gaan er stemmen op om een legale stortplaats te creëren. „Vanuit een milieuoogpunt kan ik daar best achter staan”, zegt Ter Laak. „Maar het lijkt me gezien de illegaliteit van harddrugs een rare oplossing.”

Wil je het probleem echt aanpakken, dan moet je iets aan de productie van synthetische drugs doen, vindt Van der Torre. „Zorg nou voor een goed opsporingsapparaat, met flink meer capaciteit, een centrale plek waar mensen landelijk drugsonderzoek doen, en verhoog de strafmaat.”

Twee jaar geleden gaf de politie aan veel te weinig te weten over drugsafvaldumpingen

Een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid zegt desgevraagd dat drugsdumpingen „een zeer ernstige zaak” zijn en dat het probleem bovenaan de agenda staat van minister Ferdinand Grapperhaus (CDA).

    • Sam de Voogt