Leve ‘de tropische Trump’

Foto Ricardo Moraes

Verkiezingsavond in Rio de Janeiro, Brazilië. Zondag. Aanhangers van Jair Bolsonaro vieren de zege van hun presidentskandidaat. De tweede ronde, eind deze maand, gaat hij in als grote favoriet.

De meeste buspassagiers kijken stoïcijns voor zich uit of glimlachen flauw. De vrouwen in het midden niet. Ze lijken het uit te schreeuwen.

Bolsonaro is niet zomaar een kandidaat. Tot een paar jaar terug was de ‘tropische Trump’ een randfiguur in de Braziliaanse politiek. Een ex-legerkapitein die flirt met de militaire dictatuur. Die al decennia in de politiek zit, maar zichzelf als buitenstaander neerzet met homofobe, racistische en vrouwonvriendelijke teksten. Zwarte Brazilianen noemde hij in de campagne „lui en dik”.

Bolsonaro verdeelt Brazilië. Zijn fans, uitgedost in de nationale driekleur, omarmen hem als sterke man die een eind zal maken aan alle crisis, criminaliteit en corruptie. Zijn tegenstanders zien een dictator in spe.

De foto drukt die verdeeldheid uit. Maar wie reageert op wie? Het bijschrift dat Reuters-fotograaf Ricardo Moraes meeleverde, is summier: „Aanhangers van Jair Bolsonaro [...] reageren nabij een bus.” Op een andere foto van dit moment spert de zittende vrouw ook haar mond en ogen open, haar hand geschrokken tegen de borst. Haar vriendin lacht juist. Hier luidt het bijschrift: „Vrouw in een bus reageert op juichende supporters van Bolsonaro.”

In het huidige, giftige politieke klimaat nemen bedreigingen en geweld over en weer toe. Onderzoeksplatform Agência Pública telde sinds eind september vijftig gewelddadige aanvallen van Bolsonaro-fans op homo’s, linkse activisten en journalisten. Zes keer werden Bolsonaro-aanhangers aangevallen. Bolsonaro zelf werd op campagne neergestoken. Tegelijk maakt hij zelf graag pistoolgebaren en stelde hij woensdag: „Een kerel met mijn T-shirt gaat te ver. Wat heeft dat met mij te maken?”

    • Merijn de Waal