Vijf makelaars bepalen alles

Belgisch voetbalschandaal

Witwaspraktijken, fraude, corruptie en wedstrijdvervalsing. Het Belgische voetbal is weer eens in opspraak.

Onderzoekers betreden Club Brugge om het gebouw te doorzoeken in verband met het fraudeschandaal. Foto Kurt Desplenter/ AFP

Afgelopen zomer keken voetbalfans wereldwijd nog vol bewondering naar de Rode Duivels, die met mooi voetbal derde werden op het WK in Rusland. Zelfs in Amsterdam werd gejuicht om de zege van het kleine België tegen het grote Brazilië in de kwartfinale. Topvoetballers als Eden Hazard, Kevin De Bruyne, Vincent Kompany en Thibaut Courtois werden als exportproduct even bekend en geliefd als bier, friet en chocolade.

Die voetbalvedetten verdienen hun geld in het buitenland. De Belgische competitie is de afgelopen jaren een toevluchtsoord geworden voor vaak middelmatige buitenlanders. Twee op de drie spelers in de Belgische competitie is buitenlander, zij worden door slechts een handvol voetbalmakelaars naar de competitie gehaald. Door een systeem met lage minimumlonen, fiscale gunsttarieven en clubs met beperkte financiële slagkracht is België een aantrekkelijke markt om spelers te stallen die in betere competities niet aan de bak komen. Aan al die transfers verdienden makelaars in het seizoen 2017-2018 veertig miljoen euro.

Witwassen, fraude en matchfixing

Twee van de belangrijkste makelaars, Mogi Bayat en Dejan Veljkovic, werden deze week gearresteerd op verdenking van witwassen, fraude en matchfixing. Bayat is de actiefste makelaar in België, hij domineert de transfermarkt. Sommige topclubs werken exclusief met Bayat, die bekendstaat om zijn autoritaire optreden. Daarnaast werden ook enkele clubleiders, de trainer van landskampioen Club Brugge en twee scheidsrechters opgepakt. In totaal werden 44 huiszoekingen verricht in binnen- en buitenland. Daarbij werden 29 mensen ondervraagd en werd 3,6 miljoen euro in beslag genomen. Negentien mensen zijn als verdachte aangemerkt. Negen verdachten blijven aangehouden, de anderen werden vrijgelaten onder voorwaarden.

Bayat wordt ervan verdacht constructies te hebben opgezet om geld wit te wassen en belastingen te ontduiken. Ook zette hij via schijnvennootschappen constructies op om zijn winsten te maximaliseren en commissielonen te vermenigvuldigen. Daarvan waren de clubs niet op de hoogte. Bayat werkte hiervoor samen met Laurent Denis, een advocaat die ooit voor Anderlecht werkte en in 2015 werd veroordeeld tot een jaar cel met uitstel wegens zijn betrokkenheid in het omkoopschandaal rond de ‘gokchinees’ Ye. Die vervalste duels in opdracht van Aziatische gokkantoren.

Veljkovic wordt verdacht van fiscale fraude en van wedstrijdvervalsing. Voor die eerste aanklacht zou hij hebben gehandeld in samenspraak met de bestuurders van enkele Belgische clubs, waaronder topclubs als Club Brugge, RC Genk en Standard Luik. Eind vorig seizoen zou Veljkovic samen met bestuurders van KV Mechelen en Waasland-Beveren hebben geprobeerd om de degradatie van Mechelen te voorkomen, wat mislukte. Bij die wedstrijdvervalsing was ook scheidsrechter Bart Vertenten betrokken. Samen met een andere scheidsrechter, Sébastien Delferière, werd hij als verdachte aangemerkt. Beide scheidsrechters zijn ondertussen geschorst. Enkele bestuurders van de betrokken clubs, Mechelen en Beveren, blijven aangehouden.

„Dat de macht van de makelaars in België veel te groot is geworden, is al enkele jaren duidelijk”, zegt Dimitri Dedecker, specialist sportrecht en adviseur van zowel clubs (KV Oostende en Cercle Brugge) als makelaars. „Vijf makelaars controleren 90 procent van de markt. Een man als Bayat regelt voor zichzelf astronomische commissies.”

‘Het gaat louter om geld verdienen’

Het nieuws over witwaspraktijken en verdachte geldstromen verbaast Dedecker daarom niet. Over het vervalsen van wedstrijden heeft hij zelf geen concrete aanwijzingen. „Maar ik hoorde sportief directeurs van clubs wel vertellen dat makelaars pochen dat zij bepalen wie degradeert. Niet de beste ploeg wordt opgesteld, wel die spelers waar clubs en makelaars later het meest aan kunnen verdienen. Of spelers krijgen de hint zich niet al te hard in te spannen tegen een tegenstander die punten nodig heeft. Bij doping in het wielrennen is het nog de bedoeling om te winnen. Bij voetbal gaat het soms niet meer om winnen, maar louter om geld verdienen”, zegt Dedecker.

Ook Frank Van Laeken, publicist en schrijver van het boek Excess United over geldstromen in het voetbal, is niet verbaasd over de berichten van wedstrijdvervalsing. Hij voorspelde in zijn boek van drie jaar geleden al dat makelaars en investeringsfondsen ooit zouden beslissen over winst en verlies in een wedstrijd. „Sommige clubs hebben hun transferbeleid gewoon uitbesteed aan een makelaar. Die makelaars regelen voor zichzelf goede contracten, waar je als club niet makkelijk onderuit komt. Die enorme macht van de makelaars is erg ongezond.”

Waar Van Laeken zich wel over verbaasde, is de betrokkenheid van de scheidsrechters. „Scheidsrechters die zo dicht bij makelaars staan, die de korting voor hun nieuwe wagen laten regelen door een makelaar, die de week voor een belangrijke wedstrijd met hen gaan eten, dat is echt ongehoord.”

Wedstrijden afgelast

Het nieuwe schandaal domineert sinds woensdag het nieuws en doet bij momenten even vergeten dat er zondag in België ook gemeenteraads-, districts- en provincieraadsverkiezingen zijn. De directe gevolgen zijn nog onduidelijk. In de tweede klasse zijn de wedstrijden dit weekend afgelast. Of de competitie in eerste klasse volgend weekeinde – na een weekend met interlands – wordt hervat, is nog niet duidelijk. Voor voetbalclub Beveren dreigt verplichte degradatie, KV Mechelen moet zelfs vrezen voor definitieve schrapping als de poging tot omkoping wordt bewezen. Maar of er op termijn iets verandert? Dedecker ziet positieve signalen en merkt dat sommige clubs zich verzetten tegen de almacht van de makelaars. En politici, zoals minister van Werk Kris Peeters (CD&V), roepen op om de fiscale gunsttarieven voor voetbalclubs opnieuw te bekijken.

Van Laeken vreest dat veel fans er gewoon rekening mee houden dat er soms vals wordt gespeeld. „Ik pleit mee schuldig en zit volgende week wellicht ook weer op de tribune.” Al heeft hij wel ideeën over hoe het anders kan. „Net als in Duitsland zouden fans verplicht een zitje moeten hebben in het bestuur, zodat ze mee het beleid van hun club kunnen bepalen.” En in zijn column die maandag op sportamagazine.be verschijnt, lanceert Van Laeken het idee om net zoals na de zaak-Dutroux een Witte Mars te organiseren, waarin voetballiefhebbers protesteren tegen het grootschalige bedrog in hun sport.

    • Dirk Vandenberghe