Verdwijning Khashoggi zorgt voor ongemak bij bondgenoten Saoedi-Arabië

Mediapartners en prominente zakenfiguren willen voorlopig niets te maken hebben met de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman.

De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman lijkt steeds meer bondgenoten te verliezen. Foto Cliff Owen/ AP

Het ongemak bij westerse bondgenoten van Saoedi-Arabië over het uitblijven van een verklaring over de verdwijning van journalist Jamal Khashoggi neemt toe. In de Verenigde Staten roepen meerdere senatoren op tot sancties en een aantal prominente zakenlieden hebben openlijk afstand genomen van het Saoedische regime en kroonprins Mohammed bin Salman.

In Nederland riep D66-Kamerlid Joost Sneller minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) op om zijn bezoek aan de Saoedische hoofdstad Riad later deze maand af te zeggen. Hoekstra is één van de sprekers op een investeringsconferentie. Hij noemde vrijdag na de ministerraad de berichten dat Khashoggi zou zijn vermoord “buitengewoon zorgelijk en verontrustend”, maar wilde nog niet vooruitlopen over de eventuele gevolgen voor zijn reisplannen.

Oud-politica Neelie Kroes wil zich voorlopig niet langer associëren tot Bin Salman. Zij heeft zich teruggetrokken als lid van de adviesraad van het prestigieuze project NEOM, zo liet het erelid van de VVD weten aan EenVandaag.

“In verband met de recente ontwikkelingen, schort ik mijn deelname aan het NEOM op. Of ik weer zitting zal nemen in de adviescommissie hangt af van de informatie die de komende tijd naar buiten komt over de verdwijning van Jamal Khashoggi”.

Volgens Turkije is de Saoedische journalist Khashoggi, die in zijn columns in The Washington Post kritisch was op het beleid van Bin Salman, in het consulaat in Istanbul gemarteld, vermoord en is zijn lichaam in stukken gehakt. De Turkse regering zegt over audio- en videomateriaal te beschikken. Khashoggi bracht een bezoek aan het consulaat om zijn scheidingspapieren te regelen om daarna in het huwelijk te kunnen treden met zijn Turkse verloofde.

Lees ook: De Saoediërs kwamen met een botzaag naar Istanbul

Futuristische stad

De ambitieuze kroonprins Bin Salman heeft voor de futuristische stad NEOM, een megaproject van maar liefst 425 miljard euro, talloze westerse adviseurs aangetrokken. Zij lieten zich verleiden tot zijn hervormingsagenda en plannen om Saoedi-Arabië minder afhankelijk te maken van olie, maar worden door de zaak-Khashoggi in verlegenheid gebracht.

Ook heeft de voormalig Amerikaanse minister van Energie Ernest Moniz zijn rol in de adviesraad opgegeven. Daarnaast liet Richard Branson, oprichter van luchtvaartmaaschappij Virgin, weten dat hij een investering van 1 miljard dollar in commerciële ruimtevaart in Saoedi-Arabië opschort.

Media trekken zich terug

Verder wordt de sprekerslijst op ‘Future Investment Initiative‘, waar ook Hoekstra op staat, steeds verder uitgedund. De topman Uber Dara Khosrowshahi reist niet af naar Riad, zei hij donderdag. Dat is een opmerkelijke stap aangezien het Saoedische staatsfonds in 2016 nog 3,5 miljard dollar investeerde in het bedrijf.

Veel mediapartners hebben intussen afgezegd om te verschijnen op deze conferentie - ook bekend onder de naam Davos van de woestijn. Zowel The Financial Times, Bloomberg en CNN zijn niet langer mediapartners en The New York Times en CNBC doen geen verslag van het evenement.

Ook de bekende Amerikaanse auteur Thomas Friedman, die in eerdere columns het beleid van Bin Salman prees, heeft zich teruggetrokken als spreker. Hij schreef afgelopen maandag in The New York Times: “Welke westerse leider, en hoeveel westerse investeerders willen achter Mohammed Bin Salman blijven staan wanneer er bewijs is dat zijn regering de moord op Khashoggi heeft gepleegd?”

Voor president Donald Trump is het nog geen reden om een einde te maken aan het bondgenootschap met Saoedi-Arabië. Op het verzoek van de Republikeinse senator Rand Paul om te stoppen met de wapendeal die de VS 110 miljard dollar oplevert, zei Trump dat hij daar geen heil in ziet. Wel neemt de Amerikaanse president binnenkort contact op met de Saoedische koning Salman over de zaak-Khashoggi.

    • Huib de Zeeuw