NRC checkt: ‘Russische taal en liedjes verboden in Oekraïense provincie Lviv’

Dat meldden verschillende internationale en Russischtalige media in september.

De aanleiding

Half september maakten diverse internationale media melding van de invoer van een verbod op de Russische taal in de West-Oekraïense provincie Lviv, een regio waar overwegend Oekraïens, maar ook Russisch wordt gesproken.

„Russisch in iedere vorm verboden in Lviv.” En: „In Lviv mag je geen Russische liedjes meer zingen”, kopten Russische kranten. Andere media schreven over een „verbod” op Russischtalige boeken, muziek en andere „culturele producten”.

Van verschillende kanten volgden verontruste reacties: „Hoe gaan hun politici dan met elkaar praten?”, snoof woordvoerder Maria Zacharova van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. De Canadese ambassadeur in Kiev, Roman Waschuk, noemde de maatregel op Twitter „kortzichtig, discriminerend en #justplaindumb”. Ook Oekraïense politici uitten hun zorgen over de inperking van het Russisch.

Maar volgens de Oekraïense factcheckorganisatie StopFake is er geen sprake van een verbod, en zijn „propagandistische” Russische media met nepnieuws aan de haal gegaan. „De resolutie is geen wet maar een aanbeveling, en de handhaving ervan is niet vastgelegd”, aldus de organisatie op 19 september.

Hoe zit het? We zoeken uit of er sprake is van een verbod op het Russisch in Lviv, dan wel op Russischtalige producten.

Waar is het op gebaseerd?

Half september stemden afgevaardigden van het regionale parlement van Lviv voor een moratorium op het „publieke gebruik van Russische culturele producten in iedere vorm” in de regio Lviv. De maatregel was bedoeld om een „escalatie van spanningen te voorkomen en russificatie van de regio tegen te gaan”, en is van kracht „tot de bezetting van Oekraïne is beëindigd”, aldus een verklaring. Over de precieze handhaving ervan bestaat echter veel onduidelijkheid.

En, klopt het?

We bellen met de regionale politie van Lviv, waar op de vraag of het Russisch is verboden een woordvoerder verzucht, in het Russisch: „Het gaat om een beslissing om op te treden tegen Russischtalige cultuurproducten. Maar over de uitvoering ervan hebben de afgevaardigden niet nagedacht.” Dat helpt ons niet verder, dus bellen we met een woordvoerder van het regionale bestuur van Lviv, waar de beslissing is genomen.

„Het is geen verbod”, zegt Valentin Harlov, eveneens in het Russisch. „Het regionale bestuur heeft een moratorium ingesteld op het publiek gebruik van Russischtalige producten die in het land van de agressor zijn uitgegeven. Daarbij moet u denken aan Russischtalige audio en video.”

Aan de precieze uitwerking van de maatregel wordt volgens Harlov nog gewerkt. Maar de wet raakt in elk geval pro-Russische personen die vanwege „anti-Oekraïense activiteiten” een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid, zoals bijvoorbeeld zangers en schrijvers die Rusland verheerlijken of de annexatie van de Krim steunen. Restaurants die Russische liedjes spelen kunnen in de toekomst een waarschuwing en zelfs een boete krijgen. Klassiekers als Tolstoj, Dostojevski of liedjes van de beroemde Sovjet-zanger Vladimir Vysotski zullen niet worden verboden, stelt Harlov gerust.

Maar is een moratorium niet zoiets als een tijdelijk verbod? „Jawel”, geeft hij toe, „een tijdelijk verbod.”

Conclusie

Dat het Russisch als spreektaal is verboden en burgers van Lviv straks geen Russische liedjes meer mogen zingen, zoals sommige media beweren, klopt niet. Wel is er sprake van een moratorium, een tijdelijk verbod, op de inzet van Russischtalige ‘cultuurdragers’ in openbare gelegenheden. De voorwaarden moeten nog worden uitgedacht. We beoordelen de stelling daarom als half waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Eva Cukier