Minder zelfvoldaan, maar vernieuwing blijft uit bij Duitsers

Die Mannschaft

Duitsland was in rep en roer na het debacle van de nationale voetbalploeg op het WK in Rusland. Maar in de nasleep ervan veranderde er maar weinig rond de Mannschaft. Zaterdag speelt de ploeg in de Arena tegen Oranje.

De Duitse selectie wordt op een training in de aanloop naar het duel met Nederland toegesproken door coach Joachim Löw. Foto Tobias Schwarz/AFP

Na de afgang op het WK in Rusland, waar wereldkampioen Duitsland al in de groepsfase werd uitgeschakeld, had een drastische vernieuwing van de Mannschaft voor de hand gelegen. Door de aanstelling van een nieuwe bondscoach bijvoorbeeld. Een ingrijpende verjonging. En een grondige aanpassing van de speelwijze.

Maar van een echte schone lei is geen sprake bij de Duitse ploeg, die zaterdag in de Nations League tegen Nederland aantreedt en dinsdag tegen Frankrijk. Bondscoach Joachim Löw, in functie sinds 2006, mocht na het WK-debacle gewoon aanblijven. Hij kreeg een nieuw contract tot het WK in Qatar, in 2022. Hij is tenslotte de man die Duitsland in 2014 in Brazilië naar de wereldtitel loodste. Alleen zijn assistent werd vervangen.

De ploeg blijft in belangrijke mate steunen op de spelers van 2014, onder wie mannen van rond de dertig als Jérôme Boateng, Mats Hummels en Thomas Müller. Of het bij zoveel continuïteit zal lukken om een ander, sneller en aanvallender soort voetbal te gaan spelen dan deze zomer, is de vraag die de komende dagen beantwoord moet worden.

„Het WK gaat verder”, luidde vrijdag de sombere kop boven een voorbeschouwing in de Tagesspiegel. Duitsland staat onder zware druk om te laten zien dat dat niet zo is – en zich te rehabiliteren. Gaat het bij deze twee duels opnieuw mis, dan zal de Duitse bond nauwelijks nog om een écht nieuw begin heen kunnen. Zeker voor de bondscoach staat er dus veel op het spel.

Onder leiding van Löw doet de Mannschaft haar best zich wat minder zelfvoldaan op te stellen dan vroeger. Zo blikte Toni Kroos deze week vooruit op de duels tegen „de grote naties Nederland en Frankrijk” – wat voor de huidige wereldkampioen een passender omschrijving is dan voor het uit het dal krabbelende team van Ronald Koeman. Maar zo werden de verwachtingen bij het Duitse publiek bij voorbaat wat getemperd.

Löw zelf hield zich na de uitschakeling in Rusland twee maanden lang stil, voor hij eind augustus alsnog het boetekleed aantrok. „Mijn allergrootste taxatiefout”, zei hij op een persconferentie, „was dat ik geloofde dat we met ons dominante spelen op balbezit ten minste de groepsfase konden doorkomen. Maar dat werkt alleen als alle randvoorwaarden kloppen – en dat deden ze bij ons niet. Ik wilde het, en dat was bijna arrogant, op de spits drijven en perfectioneren. Ik had de ploeg moeten voorbereiden op een wat stabielere manier van spelen, met een beter evenwicht tussen aanval en verdediging, zoals in 2014.”

Gaten op het middenveld

De Duitsers bleken op het WK zelden in staat snelle, effectieve aanvallen uit te voeren. En dat terwijl de verdediging en het middenveld grote gaten lieten vallen en herhaaldelijk machteloos stonden tegenover counterende tegenstanders.

Om de steun van het publiek terug te winnen is niet alleen ander voetbal nodig, meent men bij de Duitse bond (DFB), maar ook een grotere betrokkenheid bij de fans. En dus heeft Löw deze week voor het eerst in jaren weer eens een openbare training gehouden, ook al is hij daar geen liefhebber van. In een klein stadion in Berlijn konden 5.000 jeugdige fans dinsdag meemaken hoe de internationals met een niet heel erg uitputtende trainingssessie begonnen aan de voorbereiding. En vooral: de spelers namen na afloop uitgebreid de tijd om handtekeningen uit te delen, ook een onderdeel van wat je ‘Operatie Herstel Goodwill’ zou kunnen noemen. Op de DFB-website was de training live te volgen.

Onduidelijk is wat de crisis bij Bayern München voor invloed heeft op het spel van de liefst zeven Bayern-spelers in de selectie. Een grote schaduw hangt over de Beierse club, die afgelopen seizoen voor het zesde achtereenvolgende jaar kampioen werd, maar die na zeven wedstrijden op een schamele zesde plaats in de Bundesliga staat. Werkt de frustratie daarover door in het nationale team, of weten de Bayern-spelers juist extra energie te ontlenen aan de mogelijkheid weer even in een andere ploeg met een andere trainer te spelen?

Dat de roep om vernieuwing niet helemaal aan Löw voorbij is gegaan, bewijst het feit dat hij de 22-jarige Leroy Sané heeft geselecteerd. Tot veler verbazing had de bondscoach er in juni op het laatste moment van afgezien de talentvolle middenvelder van Manchester City mee te nemen naar Rusland. Zo moest Sané het WK aan zich laten voorbijgaan, terwijl hij al prominent in het zwart-witte shirt van het nationale team figureerde in een WK-reclamecampagne van Samsung op grote billboards in Berlijn.

De vrees van Löw zou destijds vooral zijn geweest dat het Sané ontbrak aan de juiste instelling om zich in de ploeg te kunnen voegen. Bij Manchester City heeft trainer Pep Guardiola ook moeite met hem, zozeer zelfs dat hij hem begin dit seizoen een keer naar de tribune verbande wegens het te laat verschijnen op de training.

In het bijzijn van Sané en ten overstaan van tientallen journalisten gingen enkele medespelers van de Duitse ploeg deze week in op het karakter van de jonge speler. „Hij is iemand met een lichaamstaal die je het gevoel geeft: of ik win of verlies, dat maakt niet zoveel uit”, zei Kroos. „Of dat werkelijk zo is, weet ik niet.”

Natuurlijk is dat niet zo, verklaarde Sané. En assistent-trainer Marcus Sorg voegde daaraan vergoelijkend toe dat hij ook nog „een heel, heel jong mens is”. Julian Draxler verzekerde dat zijn oud-ploegmaat bij Schalke 04 „niet zwak van karakter of wat dan ook is, maar een topspeler”.

Affaire rond Mesut Özil

Hoe het ook zij, ook zonder Sané kwam het in Rusland tot spanningen binnen de selectie, en wel door de affaire rond Mesut Özil, een van de favorieten van Löw. In Duitsland, maar ook in de kleedkamer, kwam er maar geen eind aan de ophef rond de ontmoeting die Özil en Ilkay Gündogan in mei hadden gehad met de Turkse president Erdogan. Dat de twee Duitse internationals van Turkse komaf op de foto gingen met de autocratische Turkse president, en hem zo een handje hielpen bij zijn verkiezingscampagne, schoot veel Duitsers in het verkeerde keelgat.

Verschillende pogingen om de kwestie te bezweren, onder meer van president Steinmeier, faalden. Gündogan toonde begrip voor de kritiek, maar Özil zweeg en werd vervolgens hard aangevallen. In de pers, op sociale media en ook door sommige politici werd de loyaliteit van de in Duitsland geboren en getogen speler in twijfel getrokken. Hij raakte verbitterd dat de voetbalbond en zijn medespelers het niet openlijk voor hem opnamen. Enkele weken na de Duitse uitschakeling verklaarde de 29-jarige speler in een vlammende brief dat hij niet meer voor het Duitse team wilde uitkomen. De voetbalbond verweet hij racisme en gebrek aan respect.

Lees ook: Özil staat alleen in zijn frustatie.

Schrijnend litteken

De kwestie kwam hard aan in Duitsland en ook bij Löw, die sindsdien herhaaldelijk maar vergeefs probeerde nog contact met Özil op te nemen. Zo blijft de affaire een schrijnend litteken. Met Gündogan is de relatie wel goed gebleven, maar wegens een blessure zal hij zaterdag niet meespelen tegen Nederland.

Of de stemmingsgevoelige selectie zich nu weer op het voetbal kan concentreren, is de vraag. Oud-aanvoerder en 98-voudig international Michael Ballack (42) zaaide donderdag nog wat onrust, door in een interview met Deutsche Welle te verklaren dat het hem had verbaasd dat Löw na het mislukte WK was aangebleven. „Op een zeker moment moet je toch erkennen dat de dingen niet meer functioneren als iemand zo lang met een ploeg samenwerkt als hij.”

Ook al is bekend dat Ballack al lang wrok koestert jegens Löw, sinds die hem in 2011 niet meer selecteerde, Ballacks woorden waren opnieuw een pijnlijk incident, en nog wel twee dagen voor de wedstrijd tegen Nederland. Zo kwam Löw (58) in de ongemakkelijke situatie dat zijn spelers het voor hem moesten opnemen. „Ik vind dat hij het op basis van zijn vele successen verdiend heeft om te laten zien dat hij zich verder ontwikkeld heeft”, zei Kroos (28), alsof hij een ondergeschikte een tweede kans gaf.

    • Juurd Eijsvoogel