Komt de bacon nog op tijd bij de Britten?

Agrarische export en de Brexit Vlees en snijbloemen uit Nederland liggen binnen een dag in de Britse supermarkt. Dat wordt heel lastig als het Verenigd Koninkrijk na de Brexit zijn eigen regels gaat bepalen.

Britten zijn gek op bacon, en een flink deel van het Britse vlees komt uit Nederland. Foto iStock

Een bacon-sandwich is gewoon brood met bacon. Maar voor de Britten is het toch bijzonder. De bacon-sandwich (ook wel bacon butty genoemd) werd in een enquête verkozen tot het beste wat het Verenigd Koninkrijk te bieden heeft, zo schreef de tabloid Daily Mail in 2012.

De Britten zijn nu eenmaal gek op bacon, weet Maiko van der Meer, directielid van slachter en vleesverwerker Vion. In de vier jaar dat hij in Engeland woonde, zag hij dat van dichtbij.

Een flink deel van die bacon, en ander vlees, komt uit Nederland: 15 procent van onze vleesexport gaat naar de Britten. In euro’s had die in 2016 een waarde van 1,2 miljard, meldt KPMG in een recent rapport.

Niet alleen is vlees een van de belangrijkste exportproducten naar het VK, het is ook een van de kwetsbaarste. Want anders dan verf, routers of brandblussers – net zo goed belangrijke Nederlandse producten voor de Britse markt – kan vlees ziekmakende bacteriën bevatten en is het bederfelijk.

Daarom moet het aan hoge eisen van voedselveiligheid voldoen. Maar in hoeverre erkent het VK straks de Europese afspraken daarover nog? Hoe harder de Brexit, hoe kleiner de kans dat dit lukt. Gevolg: extra tests door overheidsinstanties als de ‘voedselautoriteit’ NVWA.

Nu nog liggen levensmiddelen uit Nederland binnen een dag in de Britse supermarkt. „Het nachtmerriescenario”, zegt Van der Meer, bij Vion verantwoordelijk voor de verkoop van varkensvlees, „is dat producten straks drie dagen moeten wachten bij de Britse grens.” Houdbaarheid is dan een probleem, al wordt vlees gekoeld vervoerd. Elke supermarkt wil producten die klanten thuis zo lang mogelijk kunnen bewaren.

De Brexit dreigt de flexibiliteit van bedrijven als Vion te ondergraven. Neem die bacon. Bijna de helft daarvan wordt in de Britse supermarkt in de aanbieding verkocht. Dan moet je „kort op de bal spelen”, zegt Van der Meer. Vion, de Nederlandse baconmarktleider in het VK, moet leveringen snel kunnen opschroeven.

Lees ook dit interview met Vion-topman Francis Kint: Zijn bedrijf filmt slachterijen om „dierenwelzijn zeker te stellen”. Iedereen mag komen kijken

Boeketten in de vaas

Ook voor een andere Nederlandse exportsector is wachten aan de grens problematisch: de bloemen en planten. Britten houden van groen. Vorig jaar werd voor zo’n 850 miljoen euro vanuit Nederland in het VK verkocht. Alleen Duitsland is een grotere afzetmarkt. Vooral snijbloemen, losse stelen voor boeketten, moeten zo snel mogelijk thuis ‘op de vaas’ staan. Hoe meer extra grenscontroles, hoe slechter.

Bij ondernemers heerst nog steeds veel ongeloof over de naderende Brexit, merkt Matthijs Mesken van bloemen- en plantenbranchevereniging VGB. „Zal het écht doorgaan, vragen ze zich af. Zien de Britten niet hoe stom dit is?”

En dan is er de onzekerheid over welke soort Brexit. Dat is geen reden om achterover te leunen, waarschuwt hij. Want duidelijk is dat de export straks naar een land búíten de EU gaat. Dat betekent douaneformaliteiten. Mesken: „Meld je aan bij de douane, verdiep je in de documenten.”

Vorig jaar werd voor zo’n 850 miljoen euro aan bloemen en planten vanuit Nederland in het VK verkocht

Foto ANP/Remko de Waal

Extra controles, stops en papierwerk kosten geld. In het vlees is dat zo’n 10 tot 28 miljoen euro per jaar, berekende KPMG in opdracht van de ministeries van Economische Zaken en Landbouw. Bij de snijbloemen, het groen dat het snelst verpietert, kwam KPMG uit tussen de 4 en 7 miljoen per jaar. Mesken twijfelt er niet aan dat ook Nederlandse ondernemers hieraan mee gaan betalen. „Ik hoor hier wel eens: die Brexit is hún probleem, niet het onze. Maar het is niet makkelijk om met grote spelers als supermarktketen Tesco te onderhandelen. Uiteindelijk krijgt iedereen ermee te maken.”

Anders dan groente, fruit en (al naar gelang wie je het vraagt) vlees, zijn bloemen en planten geen eerste levensbehoefte. De sector voelt nu al wat de invloed is van hogere prijzen: de Nederlandse export kromp in twee jaar met zo’n 150 miljoen euro, waarschijnlijk deels door de waardedaling van het Britse pond na het EU-referendum.

Mesken verwacht een „Toblerone-effect”, naar de chocoladereep die in het VK vanwege kostenbesparing kleiner werd (later overigens teruggedraaid). Supermarkten willen boeketten blijven aanbieden voor een scherpe prijs, zeg 4,95, terwijl bloemen duurder worden. „Dat kun je wel nagaan hoe dat bosje eruitziet.”

Amerikaans hormoonvlees

Zonder vrijhandelsakkoord tussen EU en VK treden de (hoge) tarieven van wereldhandelsorganisatie WTO in werking. Vlees krijgt dan te maken met een gemiddelde invoerheffing van 50 procent, zegt Frans van Dongen, lobbyist voor de vleessector bij branche-organisatie COV.

Hoe nadelig is dat? Op korte termijn denkt hij dat Nederlands vlees niet zomaar te vervangen is. Zo levert Vion aan Britse supermarkten als Tesco en Sainsbury’s, met specifieke afspraken op gebied van bijvoorbeeld dierenwelzijn.

De bacon van Vion

Foto Vion

Maar op de langere termijn worden andere landen die ook veel vlees produceren opeens een stuk interessanter voor de Britten, vreest Van Dongen. Een zwart scenario vindt hij onbeperkte toegang van Amerikaans rundvlees op de Britse markt. Bijna alle Amerikaanse vleeskoeien krijgen groeihormonen. Hormoonvlees is in de EU verboden. Maar de Britten willen straks een handelsdeal met de Amerikanen sluiten – en wie weet gaat dat verbod dan van tafel.

    • Geertje Tuenter