Opinie

IMF

De risico’s stapelen zich op in de wereldeconomie

Hoeveel risico’s kan de wereldeconomie tegelijk aan? De afgelopen dagen waren heftig op de effectenbeurzen, waar de koersen na een langzame glijvlucht op woensdag hard onderuit gingen in de Verenigde Staten, Azië en Europa. De AEX-index, in Nederland de meest bekende maar zeker niet zaligmakende maatstaf, zakte donderdag even naar een dieptepunt van 517 punten. Dat is veel lager dan de 544 punten waarmee het jaar werd begonnen.

De wankelende koersen staan in contrast met de gunstige economische groei die voor 2018 en 2019 wordt voorzien, en de eveneens goede winstontwikkeling van het bedrijfsleven. Aandelenkoersen nemen in principe een voorschot op de toekomst. De waarde van een aandeel is te beschouwen als de optelsom van de stroom aan toekomstige bedrijfswinsten die per aandeel worden verwacht. Of er op dit moment sprake is van slechts een rimpeling op de aandelenbeurzen, of dat er zwaarder weer te verwachten valt, kan per definitie niet worden gezegd. Maar de toekomst waarop een voorschot genomen wordt, is er in de loop van dit jaar grimmiger uit gaan zien.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) bracht dinsdag zijn voorspelling voor de groei van de wereldeconomie terug met 0,2 procent tot 3,7 procent in dit en volgend jaar. Veelzeggend is vooral de optelsom van risico’s die deze prognose vergezelt. In de Verenigde Staten is de rente op de kapitaalmarkt sterk gestegen en gaat de centrale bank door met het opschroeven van de geldmarktrente. Niet alleen de aandelenkoersen schrikken daarvan. Ernstiger is de situatie in de opkomende landen, waar in toenemende mate buitenlandse leningen in dollars zijn aangegaan. Die leningen worden nu duurder, en kunnen problemen veroorzaken.

Dat de Amerikaanse president Trump deze week zijn eigen centrale bank voor gek verklaarde, is ongekend. Het staatshoofd gedraagt zich daarmee als de Turkse president Erdogan. Die bekritiseerde renteverhogingen van de Turkse centrale bank al eerder, en verkeert in de causale verwarring dat hogere rentes hogere inflatie veroorzaken. De economie van Turkije verslechtert intussen sterk, evenals die van Argentinië, waar inmiddels 57 miljard dollar aan IMF-steun is aangevraagd.

Daardoorheen spelen de handelsconflicten die het Witte Huis aangaat, en die zich steeds meer lijken te concentreren op de verhouding met China. De eurozone wordt intussen geplaagd door een halsstarrige Italiaanse regering, die zijn eigen expansieve begrotingsplannen wil doorvoeren tegen de regels van Brussel in. Ook dat brengt een schrikreactie op de financiële markten teweeg. Het renteverschil tussen Italiaanse en Duitse staatsleningen loopt sterk op. Een hogere rente leidt op termijn tot meer begrotingslasten voor het land dat na Griekenland de grootste staatsschuld (130 procent) van de eurozone heeft. En daarnaast zijn er zorgen over de houdbaarheid van de begrotingsimpuls en lastenverlichting die Trump eind vorig jaar aan de Amerikaanse economie gaf. Die suikerdosis is in de loop van volgend jaar uitgewerkt.

Veel van deze risico’s, en de lijst is niet uitputtend, zouden wellicht elk op zichzelf overkomelijk zijn. Het is de optelsom die nu zwaar begint te wegen. Een oplossing is er altijd, maar die vergt internationale coördinatie, overleg, goede wil en een gevoeld gemeenschappelijk belang. Het grootste risico van allemaal is dat het juist daaraan ontbreekt. Een uitverkoop is het nog niet op de beurzen. Maar het is veelzeggend dat de toekomst daar dezer dagen, hopelijk tijdelijk, is afgeprijsd.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.