Brieven

Brieven nrc.next 12/10/2018

Tempo Doeloe

Een fris geluid

Het artikel Tempo Doeloe – ook een mooie tijd (8/10) bevat frisse kritiek op het eenzijdige moderne gemoraliseer, dat vooral komt van mensen die nooit voet in Indonesië gezet hebben. Moralisten die geen gesprek kunnen voeren met Indonesiërs die vertellen dat hun grootouders gezegd hebben, dat de ‘Belandas’ goede mensen waren van wie je nuttige dingen over landbouw en bosbouw kon leren (voordat de Japanners kwamen en het leven tot een hel maakten); die trots zijn op de Indo’s die in het Nederlandse voetbal schitter(d)en; die in de schrijfwijze van hun namen nog altijd de oude ‘Nederlandse’ spelling hanteren; die trots zijn dat ze van hun grootouders nog wat Nederlandse taal geleerd hebben en het ongelooflijk correct spreken.

Letters I Amsterdam

Juist collectivistisch

IAmsterdam is volgens Groenlinks te individualistisch omdat het de nadruk legt op ‘ik’. Bij individualisme draait het om de belangen van het individu, de onafhankelijke ‘ik’ die zich nauwelijks laat beïnvloeden door anderen.

De tegenhanger is collectivisme waarbij het draait het om de belangen van de eigen groep, bijvoorbeeld familie. Conformiteit, loyaliteit en groepsharmonie zijn hierin belangrijk.

Komt er bij collectivisme geen ‘ik’ voor? Zeker wel. Het ‘ik’ staat dan echter niet alleen, maar is deel van de groep. Hoe mensen zichzelf zien in relatie tot anderen maakt het cruciale onderscheid tussen individualisme en collectivisme. Het gebruik van de zogenoemde ‘ik ben’ vragenlijst geeft hierin inzicht. Laat mensen bijvoorbeeld 15 keer de zin: „Ik ben…” afmaken. Hoe vaker mensen zichzelf beschrijven als onafhankelijk persoon, zoals „Ik ben monteur” of „Ik ben een tevreden persoon”, hoe individualistischer ze zijn. Hoe vaker proefpersonen zichzelf beschrijven als verbonden aan anderen, zoals „Ik ben vader” of „Ik ben Nederlander”, hoe collectivistischer ze zijn. De omgeving beïnvloedt hoe mensen de vragenlijst invullen.

Klopt het dus dat het logo I Amsterdam, omdat het ‘ik’ bevat, individualisme uitstraalt? Nee. Integendeel, het I Amsterdam logo is collectivistisch: ik ben deel van Amsterdam.

Welvaart en geluk

Niet iedereen beter af

Socioloog Paul Schnabel (Bijna iedereen was vroeger slechter af, 10/10) spreekt over de stemming in het land waar altijd 15 tot 20 procent van de inwoners het gevoel heeft dat het niet goed gaat. Terwijl bijna iedereen vroeger slechter af was. Ik heb net als Schnabel het veel makkelijker gehad dan mijn ouders. Toch zie ik een vergeten groep: ouderen. Die groep die vroeger overleed tussen de zestig en de zeventig wordt nu met gemak tachtig of negentig. Zij moeten zichzelf zien te redden, wat ze ook doen. Ze wonen in een huis zonder hulp, moeten zelf het huishouden, boodschappen en koken voor elkaar zien te krijgen. Ze klagen niet. Bejaardentehuizen zijn afgeschaft, als het helemaal niet meer gaat kan je naar een verpleeghuis. Hugo Borst heeft met zijn boek Ma een bitter inkijkje gegeven. Ik zie in mijn omgeving tragische gevallen van mensen die nauwelijks hun huis uitkomen en niet voor zichzelf kunnen zorgen. Die mensen hebben braaf geluisterd naar de gezondheidsadviezen – niet roken, niet drinken en veel bewegen – maar ze zijn oud geworden zonder dat het leven loont. Hoe moeten zij dankbaar zijn voor het geluk dat hen heeft getroffen? Welk geluk?

Correcties/aanvullingen

CO2-uitstoot

In de brief Geloven tegen beter weten in (9/10) stond „dat de CO2-uitstoot nagenoeg parallel stijgt met de groei van de wereldbevolking”. Dat klopt niet, de CO2-uitstoot groeide vele malen harder dan de wereldbevolking.

    • Cora Duin
    • Robert Zydenbos
    • Sheida Novin