Opinie

Syrië-debat

Tweede Kamer wil vastleggen wat niet vast te leggen valt

Een afvinklijst voor het leveren en financieren van niet dodelijke, zogeheten niet-letale goederen aan gewapende groepen in het buitenland. Dat wil de Tweede Kamer. Per bijna Kamerbreed gesteunde motie (alleen de PVV was tegen) is de Adviesraad Internationale Vraagstukken en de Commissie van Advies inzake Volkenrechtelijke Vraagstukken gevraagd hierover te rapporteren. Er moet een ‘toetsingskader’ komen.

Zie hier de uitkomst van het debat dat de Tweede Kamer met minister Stef blok (Buitenlandse Zaken, VVD) voerde naar aanleiding van berichtgeving in Nieuwsuur en dagblad Trouw. Daarin werd gesteld dat de gematigde oppositie die Nederland in de Syrische burgeroorlog zei te ondersteunen in een aantal gevallen helemaal niet zo gematigd was. Bovendien zou het noodzakelijk volkenrechtelijk mandaat voor de hulp hebben ontbroken.

Het had beter gekund, heeft minister Blok toegegeven in het debat. Het probleem is overigens opgelost want Nederland heeft de veelbesproken steunprogramma’s al eerder dit jaar stopgezet. Deels omdat deze bij verkeerde groepen terecht was gekomen en deels omdat president Assad in de Syrische burgeroorlog aan de winnende hand was en de oppositie geen rol van betekenis meer speelde.

De Tweede Kamer zegt wederom lessen te willen trekken van een buitenlands militair avontuur. Hoewel militair? Daarover gaat het nu juist in het debat of Nederland vanaf 2015 verkeerde, want terroristische oppositiegroepen in de Syrische burgeroorlog heeft gesteund en bovendien tegen de afspraken in soms offensieve militaire goederen stuurde.

De hele gang van zaken heeft nog eens duidelijk gemaakt dat er een groot verschil is tussen de virtuele werkelijkheid van het Haags politiek-bestuurlijke overlegmodel en die van de praktijk op het slagveld. Een verschijnsel waar Nederland in zijn buitenlandse avonturen maar al te vaak tegenaan is gelopen. En het pijnlijke: er wordt maar niet van geleerd.

Het over Syrië gevoerde debat was de Tweede Kamer ten voeten uit: gemillimeter. Het bescheiden Nederlandse aandeel in de chaotische Syrische burgeroorlog werd met de bekende uiterste precisie van de tekentafel benaderd. Mochten ijzeren staven voor een aantal geleverde de pick-uptrucks, kosten in totaal 17.000 euro, worden geleverd? Er konden immers behalve nachtkijkers (wel toegestaan) ook mitrailleurs (niet toegestaan) op worden gemonteerd.

Het roept herinneringen op aan het bizarre Nederlandse debat in 2012 over een Nederlandse bijdrage aan de internationale politietrainingsmissie in het Afghaanse Kunduz. Blauw mocht vooral niet groen worden. Om er zeker van te zijn dat de groep door Nederland opgeleide politieagenten zich niet met militaire activiteiten zou inlaten, werd het in Den Haag bedachte agentvolgsysteem geïntroduceerd. De rauwe praktijk in het door Talibaan-strijders geteisterde Afghanistan was vanzelfsprekend een andere. De opgeleide agenten werden volop ingezet.

En nu vraagt de Tweede Kamer naar aanleiding van de Syrische ervaringen om een toetsingskader. Daarin moeten vooraf alle voorwaarden voor steun aan gewapende groepen worden vastgelegd. De papieren werkelijkheid wordt op deze manier bestreden met nog meer papier. Goed voor een schoon geweten, maar verder gespeend van elke realiteit.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.