Oudste foto’s van Zutphen, Venlo en Breda ontdekt in album uit 1860

De Turfstraat in Zutphen uit het door Flip Bool gevonden album. Beeld Collectie Flip Bool

In een anoniem negentiende-eeuws fotoalbum zijn de oudst bekende foto’s ontdekt van Breda, Dalem, Gorinchem, Leeuwarden, Venlo, Zierikzee en Zutphen. De historische vondst werd gedaan door kunsthistoricus Flip Bool.

Bool (71), de oud-directeur van het Nederlands Fotoarchief in Rotterdam, kocht het album zeven jaar geleden in een foto-antiquariaat in Haarlem. Het album bevat bijna vierhonderd ingeplakte en deels los liggende zout- en albuminedrukken, technieken die behoren tot de begindagen van de fotografie. Naast 56 stadsgezichten bevat het album vooral portretten, en een klein aantal microfoto’s van insecten en menselijk en dierlijk weefsel. Alle dateren uit de periode 1855-1870.

Slechts bij twee foto’s stond een bijschrift. Evenmin was bekend wie de fotograaf was. Wel wist Bool dat albums uit het midden van de negentiende eeuw met foto’s van één maker uiterst zeldzaam zijn.

Dankzij tientallen amateurhistorici verbonden aan de website zoekplaatjes.nl heeft Bool weten te achterhalen waar bijna alle topografische opnamen in het album zijn gemaakt. „Hallucinerend wat je met crowdsourcing kunt achterhalen”, zegt hij.

Met honderden uren „detectivewerk” en biometrische gezichtsvergelijking door de Universiteit Twente heeft Bool ook de vermoedelijke fotograaf opgespoord. Dat is de militaire arts Toon Bauduin (1820-1885), van wie in het album een reeks veronderstelde zelfportretten is opgenomen.

Van het onderzoeksproject is de website foundphotography.nl gemaakt. Met hulp van derden hoopt Bool zo de laatste raadsels over het album op te lossen. „Ik kom zelf niet verder meer en hoop nog meer hulp van de buitenwereld te krijgen.”

Uniek fotoalbum uit 19de eeuw pagina C9

Lees en bekijk meer: Blik terug in de tijd op oudste foto’s van Nederlandse steden
    • Arjen Ribbens