Ongeluk met Sojoez klap voor bemande ruimtevaart

Ruimtevaart De Russische Sojoez gold tot donderdag als uitermate betrouwbaar. Het is bovendien al jaren de enige manier om bij het ruimtestation ISS te komen.

De bemanning bleef gelukkig ongedeerd. Maar het ongeluk met de Sojoez-raket woensdag is een zware slag voor de bemande ruimtevaart. Rusland is het enige land dat mensen naar het internationale ruimtestation ISS kan sturen. Andere landen, de Verenigde Staten voorop, waren daardoor de afgelopen jaren afhankelijk van de Sojoez-raketten.

De Sojoez-raket startte donderdagmiddag kort na half vijf lokale tijd vanaf de Russische ruimtebasis Bajkonoer in Kazachstan, met aan boord de Amerikaanse astronaut Nick Hague en de Russische kosmonaut Aleksej Ovtsjinin. Voor Hague moest het zijn eerste ruimtevlucht worden.

De eerste minuten van de missie verliepen normaal. Maar nadat de eerste trap van de Sojoez zich had losgemaakt, ging er iets mis. „Ongeluk met een draagraket”, constateerde de Russische vluchtleiding. Uit het radioverkeer blijkt dat de vluchtleiding niet in paniek raakte, maar rustig de noodprocedure in gang zette. De neuskegel van de enorme raket maakte zich los en viel terug naar de aarde. Hague en Ovtsjinin maakten een harde landing op de Kazachse steppe, op ongeveer zeshonderd kilometer van Bajkonoer. Hague had de ruimte niet gehaald, maar was wel heel even gewichtloos geweest.

Wat de oorzaak is van het falen van de Sojoez was meteen na het ongeluk nog niet duidelijk. Dmitri Rogozin, de directeur van de Russische ruimtevaartdienst Roscosmos, liet weten dat er een staatscommissie in het leven zal worden geroepen om het ongeluk te onderzoeken.

Ook de gevolgen van het ongeluk laten zich nog niet meteen in kaart brengen. Hague en Ovtsjinin waren op weg naar het ISS. Daar bevinden zich nu drie ruimtevaarders: de Rus Sergej Prokopjev, de Duitser Alexander Gerst en de Amerikaanse Serena Auñón. Zolang de oorzaak van het ongeluk nog onbekend is zullen er geen vluchten worden uitgevoerd, en kunnen de drie niet worden afgelost. Of dat problematisch wordt, is nog onduidelijk. Een anonieme bron meldde donderdag aan het Russische persbureau Interfax dat een bevoorradingsvlucht op 31 oktober – die zou worden uitgevoerd met een Sojoez-raket van hetzelfde type – voorlopig is geschrapt.

Lees ook: Sojoez-raket maakt noodlanding na probleem stuwmotor

De Sojoez-raket geldt als zeer betrouwbaar. Het laatste ongeluk, dat goed afliep voor de bemanning, dateert uit 1983. Sindsdien zijn er negentig succesvolle vluchten gemaakt, met verschillende typen. De Verenigde Staten schrapten in 2011 juist de peperdure en onveilige spaceshuttle.

Terwijl Moskou en Washington elkaar op aarde in de haren vliegen, werken in de ruimte Russen en Amerikanen gebroederlijk met elkaar samen. Hoe bijzonder dat eigenlijk is, bleek in augustus nog, toen een piepklein lek in het ruimtestation ISS een klein boorgaatje bleek te zijn. De kans lijkt groot dat het gaat om een fabricagefout, maar een Russische krant kwam op basis van een anonieme bron met een wilde beschuldiging: sabotage van de Amerikaanse bemanning.

Daarvoor is tot nu toe geen enkel bewijs. Net zomin als er aanwijzingen zijn dat de Amerikaanse-Russische samenwerking onder druk staat. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA – maar ook haar Europese evenknie ESA – kan niet zonder de Russen. Zolang de Sojoez-raket niet vliegt, gaat er niemand op aarde de ruimte in.

    • Steven Derix