Oekraïne krijgt belangrijke steun voor onafhankelijke orthodoxe kerk

De patriarch van Constantinopel steunt een onafhankelijke kerk, Moskou waarschuwt voor een volgend schisma.

Patriarch Bartholomeus steunt een afscheiding van de Oekraïense orthodoxe kerk. Foto Lefteris Pitarakis/AP

Oekraïne heeft donderdag belangrijke steun gekregen voor een onafhankelijke orthodoxe kerk. Het Oecumenische Patriarchaat van Constantinopel heeft een besluit uit 1683 ingetrokken waarmee de regio rond Kiev onder het gezag van het Patriarchaat van Moskou kwam te staan. Volgens Kiev is dit een cruciale stap om af te komen van de Russische invloed in Oekraïne, Moskou spreekt van een scheuring binnen de orthodoxe kerk.

Lees ook: Interkerkelijke cyberwar om de macht in orthodoxe wereld

Het besluit tekent de religieuze strijd in Oekraïne die sinds de Maidan-revolutie en de Russische annexatie van de Krim in 2014 verder is uitgebreid. Moskou zou volgens Kiev de Russisch orthodoxe kerk gebruiken om pro-Russisch sentiment aan te wakkeren. Oekraïne is nog altijd verwikkeld in een burgeroorlog met door Rusland gesteunde separatisten in het oosten, waarbij al meer dan 10.000 mensen om het leven zijn gekomen.

De Oekraïense president Porosjenko heeft de beslissing vanuit Istanboel toegejuicht. Volgens Porosjenko zijn daarmee “de imperiale illusies en chauvinistische fantasieën van Moskou eindelijk verjaagd”.

Schisma 1054

Na een driedaagse kerkelijke vergadering in Istanboel, het vroegere Constantinopel, besloot patriarch Bartholomeus tot meerdere stappen om een ‘autocefale’ (onafhankelijke) Oekraïense kerk mogelijk te maken. Twee belangrijke Oekraïense religieuze leiders werden gerehabiliteerd, die in de jaren negentig besloten zich af te scheiden van de Russische kerk en door Moskou werden geëxcommuniceerd. Het gaat onder meer om de 89-jarige patriarch Filaret, die hoopt de macht te krijgen over de onafhankelijke Oekraïense kerk.

Hoewel de Orthodoxe kerk,met zo’n 300 miljoen gelovigen wereldwijd, niet één leider heeft, wordt Bartholomeus gezien als de primus inter pares - de eerste onder zijn gelijken. Moskou erkent Constantinopel echter niet als meerdere en vergelijkt de beslissing met het schisma uit 1054, toen de oosters-orthodoxe kerken en de Rooms-Katholieke kerk uiteenvielen. Een woordvoerder zegt tegen persbureau Interfax dat de Russische kerk alle banden met het Oecumenische Patriarchaat zal verbreken.

    • Christiaan Paauwe