Economische rechterhand van presidentskandidaat Jair Bolsonaro, Paulo Guedes.

Foto Daniel Ramalho / AFP)

Deze bankier moet de 'Braziliaanse Trump' aan economische successen helpen

Verkiezingen Brazilië Zijn succes dankt presidentskandidaat Jair Bolsonaro ook aan economisch adviseur Paulo Guedes.

Privatisering, overheidsuitgaven drastisch omlaag, uit het klimaatakkoord van Parijs stappen. Dat zijn enkele plannen van de Braziliaanse extreem-rechtse presidentskandidaat Jair Bolsonaro die afgelopen week groots de eerste ronde van de verkiezingen won. Bolsonaro maakt zich nu op voor de tweede, beslissende ronde op 28 oktober, waarin hij het opneemt tegen de sociaal-democraat Fernando Haddad van de Arbeiderspartij (PT). Volgens recente peilingen maakt Bolsonaro, die wel de Braziliaanse Donald Trump wordt genoemd en zichzelf ook graag met hem vergelijkt, de grootste kans om president van Brazilië te worden. Met zijn radicale lijn, het bejubelen van de militaire dictatuur en zijn racistische, seksistische en homofobe uitlatingen is oud-legerkapitein Bolsonaro omstreden, maar de financiële markten reageerden overwegend positief, zo bleek deze week na de verkiezingsuitslag: op de beurs steeg de real ten opzichte van de dollar.

„Het is niet zozeer de persoon van Bolsonaro zelf die vertrouwen opwekt als wel het neoliberale beleid dat hij voorstaat en de man die hij als zijn economisch adviseur heeft aangesteld en die zijn toekomstige minister van Financiën zal worden”, zegt Gilberto Braga, econoom bij financieel en economisch opleidingsinstituut IBMEC. Deze man is Paulo Guedes (69), een bankier, oprichter van BR Investimentos, een grote en belangrijke investeerdersgroep in Brazilië. Guedes is een topeconoom afkomstig van de beroemde ‘Chicago School of Economics’. Zelf heeft Bolsonaro al vaker aangegeven geen verstand te hebben van economie. Daarom heeft hij Guedes in een vroeg stadium naar voren geschoven als de man die het land uit het slop moet trekken.

Lees ook: Bolsonaro nog te zwak om campagne te voeren. Hij herstelt van een bijna fatale steekpartij begin september tijdens de verkiezingscampagne

Brazilië verkeert in de ergste crisis sinds 30 jaar, met een inflatie van meer dan 4 procent, ruim 14 miljoen werklozen en een overheidstekort dat eind dit jaar oploopt tot 39 miljard dollar. De gouden tijden van ‘booming Brazil’ toen het land een veelbelovend BRIC-land was tijdens de eerste twee regeerperioden van de regering van Luiz ‘Lula’ da Silva (2003-2011) zijn al jaren voorbij. Criminaliteit, corruptie en geweld vieren hoogtij.

Toch kan Guedes volgens Braga alleen succes hebben als hij ook echt de ruimte van Bolsonaro krijgt, iets wat hij betwijfelt. „We zien nu de eerste scheuren al. Guedes heeft meerdere malen in interviews aangegeven dat wat hem betreft staatsoliebedrijf Petrobras en elektriciteitsbedrijf Electrobras geprivatiseerd moeten worden en dat het essentieel is dat het riante en kostbare pensioenstelsel waarbij mensen al voor hun 50ste met pensioen kunnen, op de schop gaat. En dan zegt Bolsonaro vervolgens tegen journalisten dat hij het pensioenstelsel niet snel zal aanpakken en Petrobras met rust zal laten! Je ziet een onmiddellijke daling van de real op de beurs na zo’n uitlating. Guedes moet de ruimte krijgen. Hij is een zakenman en moet leren omgaan met het politieke spectrum en belangen. De vraag is of dat lukt met een autoritaire politicus als Bolsonaro”, aldus Braga.

Mocht Bolsonaro president worden, dan is hij van plan sterk tegemoet te komen aan de wensen van de machtige grootgrondbezitters in Brazilië, die veel invloed hebben op het conservatieve congres dat na de recente eerste ronde rechts nog sterker geworden is. Zij worden vertegenwoordigd door machtige evangelische politici en hun lobby van de koe, kogel en kerk. Het zijn veelal aanhangers van de machtige pinkstergemeenten, ruralisten uit de agro- en vleesindustrie met belangen in de Amazone en net als Bolsonaro voorstanders van versoepeling van de wapenwet. Zijn wens om uit het klimaatverdrag te stappen, milieuorganisaties op te heffen en beschermde gronden voor diverse indiaanse groepen open te stellen voor landbouw en veeteelt, moet in dat kader worden gezien. „Wij geloven veel meer in groei door het verkleinen van de verdeeldheid tussen arm en rijk, het versterken van gelijkheid en de aanpak van de klassenmaatschappij. Brazilië is een van de meest ongelijke landen ter wereld. Groei krijg je door gelijke kansen te creëren”, zei PT-kandidaat Fernando Haddad woensdag in Sao Paulo tijdens een persconferentie voor internationale correspondenten.

Volgens econoom Maria Cibilis Viana zal dat niet het beleid zijn van Bolsonaro, mocht hij president worden. De klassenverschillen worden in Brazilië dan juist groter. „Het is de oude elite, de grootgrondbezitters, de vroegere plantagehouders die erop vooruit gaan. Bolsonaro wordt neergezet als een nieuwe wind, als outsider van het politieke establishment. Maar hij zit al sinds de jaren negentig in het congres, en zijn agenda is er juist een die al eeuwenoud is. Er is niets nieuws aan hem”, aldus Viana.

Volgens Braga hebben Haddad en Bolsonaro allebei nog geen concrete plannen in hun campagne genoemd om banen te creëren en de tergende werkloosheid aan te pakken. Bolsonaro legt de nadruk vooral op criminaliteitsbestrijding en de aanpak van corruptie. Daar scoort hij goed mee bij de kiezers. Haddad probeert verlangen op te roepen bij de kiezers naar de glorietijden van periode Lula toen de economie groeide met 7,5 procent. Econoom Braga: „Polarisatie overheerst, maar ondertussen heeft niemand het over het creëren van banen. Dat is toch de basis voor de groei van de economie. Investeren, werk en het vergroten van de koopkracht, en daardoor ook de vermindering van de criminaliteit. Geen woord hoor je daarover in de campagnes.”

    • Nina Jurna