Mijn zoontje neemt zoveel ruimte in

Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen. Deze week: een heel druk kind.

Illustratie Martien ter Veen

Moeder: „Mijn zoon van 8 is een ontzettend energiek mannetje. Hij maakt altijd geluid, maakt overal muziek op: trommelt op tafel, is aan het beatboxen. Hij kan niet stilzitten, rent van tafel af om iets uit te beelden. Praat hard. Het is een jongetje dat de hele dag moet buitenspelen. Hij sport, fietst veel, maakt muziek. Maar soms plenst het buiten en willen we even knutselen, of moet er gegeten worden. Dan rent-ie als een husky vijftien keer het huis op en neer.

„We laten hem niet testen op ADHD, hij heeft geen concentratieproblemen. Het is een vrolijk, gelukkig kind, hij zoekt geen conflicten, en hij heeft een IQ dat voor hoogbegaafd staat.

„ Als gezin is het soms vermoeiend. Ik kan pas ontspannen als hij in bed ligt. En ik ben bang dat zijn oudere zusje van 11 tekort komt. Dat is een rustig meisje dat graag op haar kamertje zit. Als zij aan het woord is, onderbreekt mijn jongste haar onophoudelijk. Hoe zorgen we in dit gezin dat we ook toekomen aan onszelf en onze oudste?“

Naam is bij de redactie bekend. Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl

Grenzen stellen

Liesbeth Groenhuijsen: „Er zijn verschillende vormen van opvoeden: er is een vorm van opvoeden die gericht is op het samen leefbaar houden in huis, er is een vorm die gericht is op kinderen vaardigheden meegeven om straks zelfstandig het leven in te gaan, en een die kinderen helpt om uit de voeten te kunnen met hun minder handige trekjes.

„Voor uw zoon is het belangrijk om te leren wanneer het wel past om druk te zijn en wanneer niet. Ik krijg de indruk dat u bang bent uw zoon te benadelen door grenzen te stellen aan zijn gedrag. Maar uiteindelijk benadeelt u uw zoon juist door géén grenzen te stellen. Dit kind heeft voor nu en later tools nodig om zijn drukte te bedwingen, en om beheersing te leren. Daarmee doet u niet alleen uzelf en uw oudste kind, maar vooral ook uw zoon een plezier.“

Oefenen met rust nemen

Jelle Jolles: „U geeft hem veel ruimte en dat is terecht: de hersenen van deze 8-jarige schreeuwen: ‘beweeg, ontwikkel je motoriek, exploreer!’ De rem moet zich nog ontwikkelen. Uw zoon moet gaan ervaren dat er een programmakeuze-knop is die hij zelf op ‘rustig’ kan zetten. Dat is een kwestie van ‘zelfregulatie’: een functie die zich aan het eind van de kindertijd ontwikkelt. Ouders zijn voor dat proces heel belangrijk.

„Zorg dat er situaties komen waarin hij kan ervaren wat rust is. En dat je in rust ook leuke dingen kunt doen. Wanneer? Direct nadat hij 15 keer de trap op en af is gerend. Hoe? Verzin een spelletje ‘we gaan nu naast elkaar zitten; we mogen niet bewegen en niet praten; als dat twee minuten lukt, dan krijgen we een punt. Vijf punten is een koekje (of een andere beloning)’. Of bedenk een ander spelletje met een competitief element; dat is belonend en aantrekkelijk. ‘Ik was beter dan papa!’ Breid dit soort situaties uit; daarmee kun je tot afspraken komen over een bepaalde periode ‘dat we allemaal in huis stil en rustig zijn’; bijvoorbeeld als jullie naar het Journaal kijken.

Tegen een 8-jarige zeggen: ‘Ga maar lezen of gamen’ heeft geen zin. Geef hem een uitdagende puzzel, een moeilijke knikkerbaan, een complex Lego-bouwwerk. En doe die dingen zoveel mogelijk samen. Die ervaring heeft op hem meer effect dan stellen ‘En nu moet je rustig zijn!’.”

    • Annemiek Leclaire