’42 Nederlandse musea hebben mogelijk roofkunst’

Mogelijk zijn 170 kunstvoorwerpen in Nederlandse musea geroofd van Joden voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat is fors meer dan eerder gedacht werd.

'Salomé met het hoofd van Johannes de Doper', in bezit van het Rijksmuseum Amsterdam, is mogelijk een van Joden geroofd kunstwerk. Foto Wikicommons

In tientallen Nederlandse musea hangen of staan zeker 170 kunstvoorwerpen die mogelijk voor of tijdens de Tweede Wereldoorlog uit handen van Joodse eigenaren geroofd zijn. Dat blijkt volgens dagblad Trouw uit een inventarisatie van de website van Museale Verwervingen vanaf 1933. Het aantal is fors meer dan eerder gedacht.

Museale Verwervingen kwam achttien jaar geleden na een soortgelijk onderzoek op acht kunstwerken in alle Nederlandse musea. De organisatie heeft als doel roofkunst op te sporen en de teruggave ervan aan de rechtmatige eigenaren te bevorderen.

Vrijwel alle Nederlandse musea inventariseerden voor het onderzoek de afgelopen tien jaar hun eigen collectie om geroofde werken te traceren. Alleen het Rijksmuseum Amsterdam heeft door zijn grote collectie meer tijd nodig.

Kadinsky en Breitner

In totaal vonden 42 Nederlandse musea daarbij mogelijke roofkunst, meldt Trouw. Daartussen zitten bekende werken zoals aquarellen van de Russische schilder Wassily Kandinsky, in bezit van Stedelijk Museum Amsterdam, en verschillende doeken van Nederlander George Hendrik Breitner.

Voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog roofden de nazi’s op grote schaal kunst. Die namen ze op onrechtmatige wijze van Joodse eigenaren af of kochten ze voor een te lage prijs. In veel gevallen gaat het ook om kunst die Joden achterlieten omdat ze moesten vluchten. Omdat na de oorlog weinig moeite is gedaan om de rechtmatige eigenaren terug te vinden, belandden veel van de geroofde schilderijen, tekeningen en andere voorwerpen onbedoeld in museumcollecties.

Als een museum erachter komt dat het roofkunst in bezit heeft, adviseert de Museumvereniging op zoek te gaan naar de oorspronkelijke eigenaren of hun erfgenamen. Als een rechtmatige eigenaar zich meldt, onderzoekt een speciale commissie of het werk teruggegeven moet worden.

    • Guus Ritzen