Foto Andreas Terlaak

‘Ik speel mijn rol altijd met de tranen over mijn gezicht’

Naomi van der Linden

Pas één musicalrol had ze gedaan toen Naomi van der Linden werd gecast voor de hoofdrol in The Color Purple. Na eerder een maand in Amsterdam, gaat de musical nu op tournee. „Het vergt veel van me, maar het is een grote eer om Celie te spelen.”

Naomi van der Linden twijfelde geen moment: de rol van Celie in The Color Purple moest zij hebben. „Dit wil ik! Er zijn niet veel hoofdrollen voor zwarte vrouwen.” Of het zou lukken was onzeker: tot dan toe had ze in kleinere voorstellingen gespeeld en een bescheiden rol gehad in de musical Amandla! Mandela. Toch deed ze auditie, en ze werd het.

Dit voorjaar speelde Naomi van der Linden (1990) Celie in een ‘pop-uptheater’ in de Amsterdamse NDSM-loods, vanaf oktober gaat de musical het land in.

The Color Purple is gebaseerd op de roman van Alice Walker uit 1982. Steven Spielberg maakte in 1985 een filmbewerking en twintig jaar later ging de musical in première op Broadway. Nu staat de eerste Nederlandse versie op de planken. Van der Linden speelt hierin de jonge Celie, die opgroeit in Georgia aan het begin van de vorige eeuw. Ze wordt misbruikt en mishandeld, maar door de sterke vrouwen om haar heen leert ze voor zichzelf opkomen. Uiteindelijk lukt het haar om zich aan alle terreur te ontworstelen. Van een schuchter meisje ontwikkelt ze zich tot een zelfverzekerde, onafhankelijke vrouw. „Het is een eer om haar te mogen spelen.”

Lees de recensie (●●●●) van de voorstelling in de NDSM-loods: Naomi van der Linden straalt in energiek ‘The Color Purple’

En? Hoe bevalt het leven als musicalster?

Van der Linden lacht: „Musicalster!” Dan vervolgt ze serieus: „Thema’s als identiteit en de ander zijn altijd belangrijk voor me geweest. Daar ging mijn voorstelling Moederland [over de Zambiaanse wortels van haar moeder, red.] ook over. Waar kom je vandaan? Hoe ziet de ander je? The Color Purple heeft een historisch kader, maar gaat ook over iemand die haar identiteit probeert te bepalen. Voor Celie is dat een zoektocht. Ze heeft zoveel te verduren: geweld, misbruik - hoe vind je dan de kracht in jezelf? Daar bestaat geen standaardantwoord op.”

Wat is het antwoord van Celie op die vraag?

„Zij zegt: ‘Ik mag er zijn als mens. Het is goed hoe ik ben, hoe ik in het leven sta als zwarte vrouw, als moeder. Ik ben er. Dit is het.’ Celie leert mij dat je je eigen pad kan bepalen.”

Je hebt veel aan je stem gewerkt omdat je nog weinig zangervaring had. Ben je tevreden?

„Je stem is een instrument. Als je gitaar speelt en elke dag oefent, gaan loopjes en solo’s steeds sneller. Ik ben vocaal zeker gegroeid, maar voel dat ik op zo’n tachtig procent zit van wat mijn stem kan. Daarom volg ik nog steeds zangles en sport ik veel. Alles om er voor te zorgen dat het publiek in Groningen en Limburg straks mijn stem op honderd procent te horen krijgt.

„Je krijgt niet vaak de kans om op de toppen van je kunnen te presteren. Daarom wil ik dit volledig aangaan. Dat verdient deze rol, het verhaal én het publiek.

„Ik neem de tijd om te groeien. Toen ik bij de Musical Sing-a-Long op de Uitmarkt stond, had ik opeens een orkest van tachtig man en een extra koor achter me. Toen heb ik wel even teruggedacht aan mijn eerste televisieoptreden bij Tijd voor MAX en hoe ik mezelf sindsdien heb ontwikkeld.’

Is die ontwikkeling ook terug te zien in het personage?

„Als 28-jarige speel ik een meisje van veertien en een vrouw van veertig. Dat is een grote boog. In de voorstellingen ben ik blijven zoeken naar hoe ik zo jong mogelijk kan lijken en steeds volwassener wordt. Door mijn stem lager te laten klinken bijvoorbeeld, of door heel relaxt te praten. Ik ben op zoek gegaan naar de uitersten, heb veel uitgeprobeerd.”

„Verder…,” ze zwijgt even en denkt na, „The Color Purple gaat over relaties tussen man en vrouw, maar ook over de liefde tussen twee vrouwen. We hebben gekeken, waar die liefde precies in zit. Hoe groeit dat en hoe uit dat zich? Waar is het vriendschap en wanneer wordt het een liefdesrelatie?”

Je speelde ruim een maand in de NDSM-loods. Hoe was het toen het pop-uptheater zijn deuren sloot?

„Heel raar. Het was de afsluiting van een bijzondere periode uit mijn leven. Na een dag of twee ben ik nog eens gaan kijken op de NDSM-werf. De tribune was afgebouwd, alle containers waren verdwenen. It was gone. Een week later was er een technofeest op de plek waar wij de voorstelling hadden gespeeld.”

De eerste Nederlandse versie van de musical The Color Purple werd enthousiast ontvangen: recensenten roemden het nieuwe talent dat de hoofdrol speelde. Theaterkrant omschreef haar als „de ontdekking van de avond”. Van der Linden vindt de lof „een kers op een hele grote slagroomtaart”. Meer nog dan door de recensies voelt ze zich gevleid door de respons van het publiek. „De reacties uit de zaal zijn voor mij het hoogtepunt.” You go, girl! klonk het dan. Vanaf het toneel zag ze hoe vrouwen, zakdoekjes aan elkaar doorgaven. Iedere avond gingen ze naar de foyer om na te praten met het publiek.

Waarom is dat contact zo belangrijk voor je?

„De actrice die Celie op Broadway speelt, zei in een interview dat zij pas aan het einde van de voorstelling ziet, wie er in de zaal zit. Dat vind ik onvoorstelbaar. Ik ben het gewend om vertellend te spelen en wil op dezelfde manier contact maken als toen ik nog in kleinere zalen speelde. Ik sta niet voor mezelf op het toneel, maar wil iets vertellen.

„Theater is de plek om samen iets te ervaren. Je zet je telefoon uit en hoeft even niet aan morgen te denken, niet ‘shit, ik moet mijn belasting nog doen’ of ‘ik had mijn moeder nog even moeten bellen’. Je gunt jezelf een gezamenlijke ervaring en mag twee uur wegdwalen, geraakt worden en uiteindelijk weer terugkeren bij jezelf.

„Een zwarte vrouw vertelde me, dat dit de eerste keer was, dat ze zich in iemand op het podium kon herkennen. De voorstelling inspireerde haar om zelf kleding te gaan maken. Daar gaat het voor mij om: theater kan je aan het denken zetten over je eigen leven.”

Toen ik de voorstelling zag, leken ook de acteurs geëmotioneerd bij het slotapplaus.

„We voelen allemaal erg de noodzaak om dit verhaal te vertellen. Er heerst een grote saamhorigheid in de groep, we zijn echt een soort familie geworden.

„Ik geloof er heilig in dat je als acteur geraakt mag worden; het moet alleen niet privé worden. Ik speel mijn rol altijd met de tranen over mijn gezicht. Die emotie mag er zijn. Het vergt veel van me, maar het blijft wel een rol. Het is geen therapie waarin ik elke avond mijn emoties aan het verwerken ben.”

Na een vakantie in Brazilië was je vorige maand, na lange tijd, weer even Celie. Hoe was dat?

„Ik moest echt weer in de Celie-stand komen. Heel gek. Ik sta nu rechtop en voel me goed. Opeens moesten mijn schouders weer omlaag en moest ik mijn hoofd laten hangen. Fysiek was ik het niet meer gewend om zo klein te zijn. Toch heb ik veel zin om dit verhaal in het hele land te vertellen. Liever vandaag dan morgen!”

    • Elisabeth Oosterling