Gutenmorgen, roepen de Britse Black Rats in Hoek van Holland

NAVO-oefening ‘Trident Juncture 2018’

Op 17 oktober begint in Noorwegen de grootste NAVO-oefening sinds het eind van de Koude Oorlog: 50.000 militairen zijn op weg.

Foto Piroschka van de Wouw/Reuters

Triomfantelijk, met de handen van het stuur en de duimen omhoog, rijden Britse ‘Black Rats’ hun militaire voertuigen uit de laadruimte van de veerboot in Hoek van Holland. „Gutenmorgen!” roept een lachende Britse soldaat naar de cameraploegen op de kade.

De komst van de Zwarte Ratten-brigade is het startsein voor ‘Trident Juncture 2018’, de grootste NAVO-oefening sinds het einde van de Koude Oorlog. Uit alle NAVO-landen zijn militaire konvooien onderweg naar Noorwegen waar vanaf 17 oktober met in totaal 50.000 militairen wordt geoefend op NAVO’s artikel 5: een aanval op één is een aanval op allen. De Britten kozen ervoor om, met een omweg, de oversteek naar Nederland te maken om daarna over land naar Noorwegen te rijden. „Die trage route heeft een goeie reden”, zegt de Nederlandse brigadegeneraal Hans Damen die zijn Britse collega’s opwacht. „We willen met deze oefening alle manieren van transport, waarmee je ook in een oorlogssituatie te maken krijgt, testen. Welke hindernissen kom je tegen? Daar willen we van leren.”

De Nederlandse bijdrage aan ‘Trident’ bedraagt 2.200 militairen. „De alliantie wil laten zien dat het grootschalig oorlog kan voeren en snel ter plekke kan zijn waar het nodig is”, zegt Damen.

„Kunnen we het nog?”, zegt directeur Defensiebeleid Timo Koster op het Brusselse hoofdkwartier van de NAVO. „Die vraag is het uitgangspunt van de oefening.” Sinds de Russische inmenging in de burgeroorlog in Oekraïne is de NAVO bezig met extra troepenopbouw aan de oostflank van de alliantie, in landen als Polen en de Baltische staten. Een snellere ‘reactiemacht’ is het streven.

Project ‘de militaire snelweg’

Maar aan die snelheid wordt getwijfeld. „We zijn onze routines uit de Koude Oorlog kwijt”, zegt Koster. Er was in die tijd „een goed beeld” van de infrastructuur in West-Europa. „Maar sinds de toetreding van voormalige Warschaupactlanden tot de NAVO hebben we geen logistieke controle meer gedaan.”

De snelle verplaatsing van troepen en materieel is daarmee onzeker geworden, zegt Koster. „Op welke procedures stuit je aan landsgrenzen? Zijn wegen, bruggen en viaducten in de voormalige Oostbloklanden wel berekend op zwaar transport?”

Bij het in kaart brengen van de logistieke problemen neemt Nederland het voortouw met het project ‘de militaire snelweg’. Het is onderdeel van gezamenlijke EU-afspraken over meer gestructureerde defensiesamenwerking (PESCO). Een tank van A naar B krijgen is lastig door taaie vergunningenprocedures, zei minister van defensie Ank Bijleveld eerder dit jaar in deze krant, verwijzend naar „amateuristisch geklungel” aan de Nederlands-Duitse grens. „Onze tanks stonden op een goederentrein klaar voor transport richting een oefening. Maar die trein mocht om bureaucratische redenen het Duitse spoor niet op. Ze hebben die tanks toen maar op een vrachtwagen gezet, en toen konden ze door.”

Bij de NAVO wordt de Nederlandse inbreng toegejuicht. „Transportland Nederland heeft bij uitstek die expertise”, zegt NAVO-diplomaat Koster.

Zorgen over ambities van EU

In de nieuwe EU-meerjarenbegroting (2021-2027) wordt rekening gehouden met extra geld voor defensie. Het komt de NAVO goed uit als de EU-landen daarmee investeren in betere infrastructuur, zegt Koster. Maar tegelijk heeft hij zorgen over de defensie-ambities van de EU. „PESCO bestaat slechts op papier. En een Europees leger? Er wordt veel over gepraat, maar ik zie dat er niet snel van komen.”

Van een Europees leger is ook NAVO-admiraal James Foggo, leider van de Trident-oefening, niet onder de indruk. In Brussel, aan de vooravond van de start van Trident, zet de bijna twee meter lange Amerikaan met sonore stem zijn strategie uiteen. „We moeten investeren in modernisering. De dreigingen van buitenaf worden steeds ernstiger. De NAVO moet laten zien dat we sterk staan, dat we flexibel zijn en snel kunnen bewegen.”

Eerst maar eens kijken wat de conditie is van de afzonderlijke Europese legers, zegt Foggo. De Trident-oefening is wat hem betreft een test. „Ik ben alvast blij dat sommige Europese NAVO-landen zijn begonnen met het opschroeven van hun defensie-uitgaven.”

In september hield Rusland, samen met het Chinese leger, de grote oefening ‘Vostok 2018’, met 300.000 militairen en 36.000 tanks en andere militaire voertuigen.

Is Trident in het spierballengerol het antwoord op Vostok?

Foggo: „We oefenen puur op defensie. We zoeken het conflict met Rusland niet op. Mijn boodschap aan Moskou is: we oefenen slechts in het verdedigen van onze alliantie.”

Vanaf de kade in Hoek van Holland manoeuvreren de Britse Zwarte Ratten hun pantservoertuigen naar een parkeerplaats voor een laatste briefing. „De eerste etappe gaat naar legerplaats Stroe in Gelderland”, zegt brigadegeneraal Hans Damen. „Daar krijgen de militairen te eten en worden de voertuigen afgetankt.” En dan door via Duitsland en Denemarken naar Noorwegen. Daar is de eerste sneeuw al gevallen. „Het wordt koud.”

    • Tijn Sadée