1.500 gevaarlijke huizen, maar waar ze staan blijft onduidelijk

Gasschade Begin dit jaar was er veel te doen over de gaswinning in Groningen. Hoe staan de zaken er nu voor?

Versterkingsmaatregelen in de wijk Opwierde in Appingedam, begin dit jaar. Hier was de versterking al begonnen voordat minister Wiebes de operatie pauzeerde. Foto Kees van de Veen

Weten we het nog? De eerste helft van 2018 was hét halfjaar van Groningen. De beving bij Zeerijp, het nieuwe schadeprotocol, de hoogoplopende discussie over welke huizen versterkt moesten worden en niet te vergeten: het besluit om de gaswinning de komende jaren naar nul te brengen.

Na de zomer lijkt van al die commotie weinig over. Dat betekent niet dat er niets meer speelt omtrent de gaswinning en de aardbevingen. Een overzicht van de stand van zaken.

Schadeafhandeling

Op 1 februari van dit jaar maakte minister van Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) bekend dat de staat de kosten voor het herstel van bevingsschade voortaan zou gaan voorschieten. De staat zou de kosten daarna zelf verhalen bij de aansprakelijke gaswinner, de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), een joint venture van Shell en ExxonMobil.

Inmiddels is de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen begonnen met die afhandeling. Er zijn sinds 19 maart ruim 4.500 meldingen binnengekomen, gemiddeld iets meer dan honderd per week. Er stonden echter al bijna 13.500 meldingen op de rol van vóór april 2017, de periode dat de schadeafhandeling wegens onderhandelingen over de nieuwe aanpak stillag.

In totaal zijn er slechts 995 besluiten genomen, waarbij ruim 2,5 miljoen euro werd uitgekeerd. Eind juni werd er soms één besluit per week genomen. Vertrekkend burgemeester van Loppersum Albert Rodenboog zei eind juni tegenNRC dat hij vooral vanwege dit aspect maar weinig vertrouwen had in het instituut.

Lees ook: ‘Die boeven hebben er gewoon maximaal gas uit gehaald’

Het tempo is sindsdien wel omhoog gegaan, maar is Wiebes nog niet hoog genoeg, zo schreef hij vorige week de Tweede Kamer. Het is de bedoeling dat de commissie meer experts aantrekt en dat de ruim 13.000 oude zaken – met ook de schademeldingen van direct na ‘Zeerijp’ – uiterlijk eind volgend jaar zijn afgerond.

6.000 zogenoemde oude schadegevallen van vóór april 2017 bleven de verantwoordelijkheid van de NAM. Daarvan werd begin deze maand bekend dat 80 procent van de gedupeerden akkoord is gegaan met het voorstel van het bedrijf. De rest wordt de komende tijd voorgelegd aan de Arbiter Bodembeweging.

Waardedaling woningen

Midden in de nasleep van de zware beving bij Zeerijp in januari besloot het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden dat álle huizenbezitters in het bevingsgebied compensatie moeten krijgen voor de waardedaling van hun huis – niet alleen wanneer ze hun huis verkopen, zoals voorheen het geval was.

De hoop was dat hier een rekenmodel voor ontwikkeld kon worden zodat niet elk huis getaxeerd hoefde te worden. Wiebes heeft nu een commissie ingesteld met drie hoogleraren die vóór 1 januari advies moet uitbrengen over de beste inrichting van dit aspect van de schadeafhandeling. De bedoeling is dat de afhandeling uiteindelijk bij hetzelfde loket zal plaatsvinden als de fysieke schadeafhandeling.

Versterking

De lastigste Groningse kwestie is nog altijd de versterkingsoperatie. Die moet ervoor zorgen dat alle bewoners van het bevingsgebied bij een zware beving levend hun huis kunnen verlaten. Hier ontstond voor de zomer een conflict over tussen Rijk en regio. Omdat de gaswinning omlaag gaat, wilde Wiebes de versterkingsoperatie inperken. In eerste instantie zouden waarschijnlijk duizenden huizen ingrijpend verbouwd, óf gesloopt en herbouwd moeten worden.

Burgemeesters en de provincie voelden niks voor zo’n inperking. Er waren al verwachtingen gewekt, en bovendien moet eerst nog maar eens bewezen worden dat de grond echt veiliger wordt. Nationaal Coördinator Groningen (NCG) Hans Alders, verantwoordelijk voor de versterkingsoperatie, schreef een woedende brief aan Wiebes, trad af en werd lid van belangengroep de Groninger Bodembeweging. Een rapport van de Mijnraad moest de zaken vlot trekken. Op 1 juli adviseerde dit adviesorgaan dat de 1.500 gevaarlijkste panden zo snel mogelijk aangepakt moeten worden.

Lees ook: Hans Alders, het oliemannetje dat buitenspel kwam te staan

Daar ligt het grootste probleem. Want welke panden zijn dat precies? De Mijnraad gebruikte een statistisch model dat niet werkte met specifieke adressen. Dit zodat er geen tijdrovende inspecties uitgevoerd hoefden te worden en de versterking dus sneller op gang kon komen.

Heel september was er echter verwarring over welke panden versterkt moeten worden. Wiebes zei tegen RTV Noord dat het hem ook tegenviel met welk tempo dit gebeurt. Een woordvoerder van de NCG laat weten dat de organisatie werkt aan een „plan van aanpak” voor de versterking, dat er zo snel mogelijk moet liggen.

    • Milo van Bokkum