NRC checkt: ‘Als iedereen één dag geen vlees eet, redden we 500.000 dieren’

Dat stelde dierenwelzijnsorganisatie Wakker Dier in aanloop naar Dierendag (4 oktober).

De aanleiding

In aanloop naar Dierendag, op 4 oktober, riep dierenwelzijnsorganisatie Wakker Dier mensen op om op die dag géén vlees te eten. Volgens de organisatie is Dierendag „een stuk minder feestelijk” voor „de dieren op je bord”, omdat ze leefden „in een wereld van beton en staal”. Stel nu dat we in Nederland allemaal geen vlees zouden eten die dag, schrijft Wakker Dier op zijn website, dan kunnen we „samen 500.000 dieren redden”. Dat checken we.

Waar is het op gebaseerd?

Bij navraag stuurt Wakker Dier een uitgebreide berekening van hoe het tot het aantal van 500.000 dieren is gekomen. Die berekening begint bij de hoeveelheid vlees die we jaarlijks in Nederland consumeren. In 2016, het meest recente jaar waarover cijfers beschikbaar zijn, gebruikten Nederlanders gemiddeld 76,8 kilo vlees per jaar, van pluimvee, varkens, runderen, paarden en schapen. Preciezer nog is het om te spreken van karkasgewicht, een standaard waarmee ook in de (pluim)veesector gerekend wordt. In dat gewicht zijn vlees én been meegenomen. „Als vuistregel geldt dat daarvan ongeveer de helft uit vlees en vleeswaren bestaat”, schrijft de Wageningen Universiteit (WUR) in haar onderzoek naar vleesconsumptie in Nederland – we eten lang niet alles van de dieren die we slachten op.

Tot en met 2012 werden deze gemiddeldes bijgehouden door het Productschap voor Vee, Vlees en Eieren. Een rekenklus die drie jaar later door de WUR werd opgepakt, op verzoek van Wakker Dier.

En, klopt het?

We rekenen het na aan de hand van een voorbeeld, de kip. Dat is het dier dat in Nederland het meest geslacht wordt; zo’n 90 tot 95 procent van het totaal gedode dieren.

In 2016 gebruikte een Nederlander gemiddeld 22,2 kilo pluimveekarkas per jaar. Doe dat keer het aantal inwoners dat Nederland in 2016 volgens het CBS telde, deel dat door 365 dagen en dan heb je het totale gewicht aan kipkarkas dat er op één dag in Nederland doorheen gaat: afgerond ruim een miljoen kilo.

Dat moet je vervolgens nog terugrekenen naar echte kippen. Aan een kip zit gemiddeld 1,6 kilo karkas, laten cijfers uit de publicatie Kwantitatieve Informatie Veehouderij zien. Zo kom je uit op meer dan een half miljoen geslachte kippen. Herhaal dat voor alle diersoorten – en dan kom je op het gemiddeld aantal dieren dat op één dag geslacht wordt voor Nederlandse consumptie.

De oplettende lezer heeft gemerkt dat we met de kippen al boven de 500.000 dieren uitkomen – het aantal dat Wakker Dier noemt. De organisatie rondde de aantallen naar beneden af, zo laat een woordvoerder weten. Voor sommige diersoorten is het lastiger te bepalen om hoeveel dieren het gaat – zo is in het gemiddeld aantal kilo’s geconsumeerd rundvlees het vleesrund én de melkkoe meegerekend. En in het geval van de kippen gaat Wakker Dier uit van 18 kilo verbruikte kip per Nederlander, in plaats van de 22,2 kilo van de WUR. In dat laatste getal is ál het pluimvee meegenomen, ook eend en kalkoen. Wakker Dier telde alleen de vleeskuikens mee.

In totaal worden er in Nederland nog veel meer dieren geslacht, ruim 640 miljoen op jaarbasis. Het grootste deel hiervan is voor de export. En zo komen we bij de vraag of deze dieren daadwerkelijk ‘gered’ worden als we allemaal een dag geen vlees zouden eten.

Consumptiesocioloog Hans Dagevos van de WUR betwijfelt dit ten zeerste. „Als er een vleesoverschot in Nederland zou ontstaan, wordt het gewoon naar het buitenland geëxporteerd.” In de rest van de wereld, zegt Dagevos, wordt namelijk alleen maar méér vlees gegeten.

Conclusie

De dieren zullen er niet van blijven leven, maar Wakker Dier heeft voor een te verdedigen berekening gekozen. We beoordelen de stelling daarom als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

    • Annemarie Sterk