Hard, maar niet Trumps VN-sloophamer

Nikki Haley vertrekkend VN-ambassadeur van de VS

Nikki Haley vertrekt na twee jaar als VN-ambassadeur van de VS. De VN verliezen zo een stabiele gesprekspartner in roerige tijden.

VN-ambassadeur Haley dinsdag in het Oval Office, waar ze met Trump haar vertrek aankondigde. Foto Jonathan Ernst/Reuters

Met het onverwachte vertrek van de Amerikaanse ambassadeur Nikki Haley verliezen de Verenigde Naties een stabiele gesprekspartner in het roerige geopolitieke tijdperk van Donald Trump. Haley haalde de scherpe kantjes van Trumps VN-aversie, maar was een loyaal vertolker van zijn kritiek op de VN. Trump vindt de VN een inefficiënte organisatie, die profiteert van Amerikaanse gulheid, ten onrechte partij kiest voor de Palestijnen en Israël dwarsboomt.

Het vertrek werd aangekondigd tijdens een opvallend harmonieus optreden van Trump en Haley in het Witte Huis. Haley zei dat ze na zes jaar gouverneurschap en twee jaar VN plaats wil maken voor een verse kracht. Trump was complimenteus en zei dat ze altijd terug kon keren op een functie naar keuze. Hij zei al langer te weten dat ze een pauze wilde.

Haley zei geen toekomstplannen te hebben. Ze is niet van plan om in 2020 presidentskandidaat te worden, maar zei campagne voor Trump te zullen voeren. In haar ontslagbrief, waar The Washington Post de hand op wist te leggen, schrijft ze dat ze terugkeert naar het bedrijfsleven.

Twee weken geleden loodste ze Trump nog ogenschijnlijk zonder veel moeite door drie openbare optredens bij de VN. Trump maakte in de Algemene Vergadering weliswaar duidelijk dat hij niets ziet in ‘globalisme’, maar hij behandelde de Veiligheidsraad met respect. Tijdens een korte vergadering over de strijd tegen drugs was VN-criticus Trump zelfs complimenteus voor de organisatie en voor secretaris-generaal António Guterres.

Haley had een werkbare relatie met Guterres. De twee vonden elkaar in het streven de VN te moderniseren en efficiënter te maken. Haley, zeiden VN-watchers, maakte twee jaar geleden snel duidelijk met de VN te willen werken en was niet van plan de VN af te breken of door bezuinigingen te ontwrichten. Ze wilde niet de geschiedenis ingaan als de ambassadeur die door onverantwoorde bezuinigingen groot humanitair leed zou veroorzaken.

Ze ging prat op bezuiniging

Haley, die ook deel uitmaakte van het kabinet en vaak contact had met Trump, ontpopte zich weliswaar niet als zijn VN-sloophamer maar verdedigde zijn lijn met verve. Ze ging er prat op 1,3 miljard dollar te hebben bezuinigd en maakte vijanden met de mededeling: wie niet voor ons is, hoeft ook niet op onze steun te rekenen.

Op de VN is ze een kordaat-vriendelijke verschijning die in de Veiligheidsraad snoeihard kan uithalen naar de Russische ambassadeur Vasili Nebenzja, bijvoorbeeld over Ruslands rol in Syrië en onlangs Russische overtredingen van het sanctieregime tegen Noord-Korea.

Ze blijft ambassadeur tot het einde van het jaar. Trump hoopt snel een opvolger te benoemen. In het geruchtencircuit op Twitter werd Richard Grenell, ambassadeur in Berlijn, genoemd, evenals Dina Powell, plaatsvervangend chef van de Nationale Veiligheidsraad. Volgens Trump zijn veel mensen geïnteresseerd in de baan omdat Haley de functie weer glamour heeft gegeven. Trump zei ook zijn dochter Ivanka op die post te zien, maar dat zou, zei hij, als nepotisme uitgelegd worden.

De harmonie in het Oval Office kon niet voorkomen dat gezocht werd naar niet genoemde verklaringen voor het vertrek. Eén theorie is dat ze met de komst van Pompeo op Buitenlandse Zaken en de VN-havik Bolton als Nationaal Veiligheidsadviseur minder speelruimte had dan in begindagen onder Tillerson. Een aciegroep eiste opheldering over het gebruik van een vliegtuig van bevriende ondernemers.

Collega-ambassadeurs in de Veiligheidsraad waren vol lof over Haley. De Nederlandse ambassadeur Karel van Oosterom noemde haar een geweldige collega en persoonlijke vriend.

Dit artikel is geactualiseerd op 10-10-2018.

    • Michel Kerres