Extreemrechtse Bolsonaro boekt overweldigende zege

Braziliaanse verkiezingen

De extreemrechtse Jair Bolsonaro kreeg 46 procent van de stemmen. Over drie weken kan hij de volgende president van Brazilië zijn.

Kandidaat Jair Bolsonaro Foto Mauro Pimentel/AFP

De extreemrechtse presidentskandidaat Jair Bolsonaro heeft zeer overtuigend de eerste ronde van de Braziliaanse verkiezingen gewonnen. Hij haalde ruim 46 procent van de stemmen: veel meer dan vooraf gepeild, maar net onder de drempel van 50 procent om direct te winnen.

Bolsonaro gaat nu als grote favoriet de tweede ronde in, op 28 oktober. Daarin moet hij het opnemen tegen Fernando Haddad van de sociaal-democratische Arbeiderspartij (PT) van ex-president Lula da Silva. Hij kreeg 28 procent van de stemmen.

Deze verkiezingen gelden als de meest cruciale stembusgang sinds de militaire dictatuur (1964-1985) en hebben Brazilië – met 210 miljoen inwoners het grootste land van Latijns-Amerika – tot op het bot verdeeld.

Bolsonaro, een oud-legerkapitein die de dictatuur verheerlijkt, belooft met een ultrarechtse en militaristische agenda de snel groeiende criminaliteit aan te pakken en een eind te maken aan de immense corruptie die de politiek kenmerkt. Bolsonaro is een van de weinigen die niet met corruptie in verband wordt gebracht.

Zijn omstreden racistische, homofobe en seksistische uitlatingen leverden hem een imago van buitenstaander op. Zijn aanhang (ruim 49 miljoen mensen in de eerste ronde) ziet in hem een sterke man die Brazilië uit de crisis kan halen. Zijn tegenstanders zien in hem juist een groot gevaar voor de nog prille democratie.

Economische plannen

Na de uitslag zei Bolsonaro dat hij zeker weet dat het hem lukt ook de tweede ronde te winnen. Die kans lijkt inderdaad groot, tegelijkertijd kan er in de drie tussenliggende weken nog veel gebeuren. Haddad zal er alles aan doen om met andere linkse- en centrum-partijen een blok te vormen tegen Bolsonaro. De antipathie tegen Haddads PT is echter groot. De partij wordt door veel Brazilianen verantwoordelijk gehouden voor de omvangrijke corruptie en de ingestorte economie.

Na een periode van grote bloei tijdens de twee regeerperiodes van Lula (2003-2011), waarbij Brazilië gold als veelbelovend BRIC-land, gaat Brazilië nu door de zwaarste economische crisis in dertig jaar. De economische plannen van beide kandidaten kregen vooralsnog weinig aandacht. Bolsonaro, die stelt zelf niets van economie af te weten, heeft de neoliberale topeconoom Paulo Guedes van de beroemde Chicago School of Economics aangetrokken als toekomstige minister van Financiën. De markten en investeerders reageerden daar de afgelopen tijd positief op.

    • Nina Jurna