Extreem-rechtse Bolsonaro favoriet in tweede ronde Brazilië

Braziliaanse verkiezingen De extreem-rechtse Jair Bolsonaro kreeg 46 procent van de stemmen. Over drie weken kan hij de volgende president van Brazilië zijn.

Kandidaat Jair Bolsonaro
Kandidaat Jair Bolsonaro Foto Mauro Pimentel/AFP

De extreem-rechtse presidentskandidaat Jair Bolsonaro heeft de eerste ronde van de Braziliaanse verkiezingen gewonnen. Hij haalde 46 procent van de stemmen: meer dan verwacht, vier procent te weinig om direct te winnen.

Bolsonaro gaat nu als favoriet de tweede ronde in, op 28 oktober. Daarin moet hij het opnemen tegen Fernando Haddad van de sociaal-democratische Arbeiderspartij (PT) van ex-president Lula da Silva. Hij kreeg 28 procent van de stemmen.

Na de uitslag opende Bolsonaro de aanval op de Arbeiderspartij door ze te vergelijken met totalitaire regimes in Cuba en Venezuela. „We willen jullie soort mensen niet meer, geen Braziliaan wil communisten in de regering. Brazilië mag geen tweede Venezuela worden”, aldus Bolsonaro. Haddad probeert ondertussen steun te krijgen bij de centrum-democraten in de hoop dat hij een gezamenlijk blok kan vormen voor de tweede ronde, maar dan is de kans nog klein dat hij genoeg stemmen haalt om Bolsonaro te verslaan. Deze verkiezingen gelden als de meest cruciale stembusgang sinds de militaire dictatuur (1964-1985) en hebben Brazilië – met 210 miljoen inwoners het grootste land van Latijns-Amerika – tot op het bot verdeeld.

Bolsonaro, een oud-legerkapitein die de dictatuur verheerlijkt, belooft met een ultrarechtse en militaristische agenda de snel groeiende criminaliteit aan te pakken en een eind te maken aan de immense corruptie die de politiek kenmerkt. Hij is een van de weinigen die niet met corruptie in verband wordt gebracht.

Zijn omstreden racistische, homofobe en seksistische uitlatingen leverden hem een imago van buitenstaander op. Zijn aanhang (ruim 49 miljoen mensen) ziet in hem een sterke man die Brazilië uit de crisis kan halen. Zijn tegenstanders zien in hem een groot gevaar voor de nog prille democratie.

De kans dat hij wint is groot, tegelijkertijd kan er in de drie tussenliggende weken nog veel gebeuren. De antipathie tegen Haddads PT is echter groot. De partij wordt door veel Brazilianen verantwoordelijk gehouden voor de corruptie en de ingestorte economie. Na een periode van grote bloei tijdens de twee regeerperiodes van Lula (2003-2011), waarbij Brazilië gold als veelbelovend BRIC-land, gaat Brazilië nu door de zwaarste economische crisis in dertig jaar. De economische plannen van beide kandidaten kregen vooralsnog weinig aandacht.