Recensie

Glinsterende belletjes en bovenaardse zwenkklanken

Recensie

Tijdens de 49ste editie van Dag in de Branding in Den Haag gaf het New European Ensemble een meer dan veertig jaar omvattende bloemlezing van de muziek van Sofia Goebaidoelina.

Optreden tijdens Dag in de Branding in Den Haag. Foto Rob Hogeslag

Ze had er persoonlijk bij willen zijn, maar een ongelukkige val maakte dat Sofia Goebaidoelina zaterdag verstek moest laten gaan in Den Haag. Met pijn in het hart, zo liet de 86-jarige Russische componiste per brief weten. Haar muziek klonk er niet minder om: tijdens de 49ste editie van Dag in de Branding gaf een steengoed New European Ensemble (NEUE) een meer dan veertig jaar omvattende bloemlezing van haar werk.

Zo ging het in vier concerten van het vroege Concordanza (1971), virtuoos gecomponeerde (en gespeelde) woeker- en sputtertexturen met mondelinge ‘tss’- en ‘sj’-klanken, naar werk van recenter datum. Neem Pilgrims (2014): in theater Korzo sleurden vijf NEUE-musici je met huid en haar mee door een klankschap van de onherbergzame soort. In een sereen pianomotief en glinsterwolkjes van belletjes en klokjes deed zich soms een glimp van gods genade navoelen. Bij Goebaidoelina wortelt elke klank in een diepgevoelde spiritualiteit.

Lees ook het interview met Sofia Goebaidoelina (september 2018).

De gulle akoestiek van de Nieuwe Kerk bleek ’s avonds ideaal voor Repentence (2008), waarin drie gitaristen met glazen buisjes bovenaardse zwenkklanken uit de snaren wrijven. Fraai expressieve solo’s ook van cellist Willem Stam.

Quasi-spreekgezang

In Hommage à T.S. Eliot (1987) liet sopraan Katharine Dain de volle reikwijdte van haar stem horen: quasi-spreekgezang en met lucht omklede fluisteringen in de laagte, via expressief uitgespuugde lettergrepen, tot vlammend hoge uithalen. Onder dirigent Jonathan Berman (mooie slagtechniek) liet het NEUE verzengend ensemblespel horen.

VPRO-docu Toonmeesters (Cherry Duyns en Reinbert de Leeuw) over Goebaidoelina:

Grijpt Goebaidoelina in Hommage terug op de bezetting van Schuberts Octet, in het dubbelconcert Impromptu (1996) tovert ze het fladdermotiefje uit diens opus 90/4 tevoorschijn uit prikkelige pizzicatoveldjes en glooiende glissandi. Fluitiste Felicia van den End blies het themaatje snaaks wervelend uit haar instrument en produceerde op altfluit een spookachtig kwarttoongehuil. Samen met violiste Rada Ovcharova hield ze je op het puntje van je stoel in de uitgebeende solo- en duetpassages.

In Fachwerk (2009), voor Russische accordeon en strijkorkest, betoonde ook An Raskin zich een meeslepend soliste.

Een uitvoering van ‘Fachwerk’ in 2016:

    • Joep Christenhusz