Recensie

Frédérique Spigts muziek is prachtig in spannend Brecht-avontuur voor jeugd

Recensie

De Toneelmakerij zet met De krijtkring spannend muziektheater neer, voor jong én oud. De muziek van Frédérique Spigt, die tevens verteller is, laveert knap tussen zwaarte en lichtheid.

Foto Sanne Peper

Met De krijtkring neemt Liesbeth Coltof afscheid van De Toneelmakerij. Na bijna 30 jaar als artistiek leider van het gezelschap (het vroegere Huis aan de Amstel) zwaait ze af met een muzikaal Brecht-avontuur voor jong én oud.

Als de oorlog uitbreekt, gaat een dienstmeid er met het kind van de gouverneursvrouw vandoor. Dat klinkt als diefstal, maar de moeder ‘vergeet’ haar kind als ze op de vlucht slaat. Keukenmeid Groesje kan het niet over haar hart verkrijgen de kleine achter te laten, maar door de baby op te pakken loopt ze groot gevaar. Het kind wordt namelijk overal gezocht door de vijandige ‘wolfsmannen’. Met Groesjes vlucht begint De krijtkring van De Toneelmakerij.

Meeleven met Brecht

Roel Adam bewerkte Der kaukasische Kreidekreis van Bertolt Brecht tot een jeugdtheatervoorstelling vanaf tien jaar. Waar Brecht de emotionele betrokkenheid van zijn publiek wilde voorkomen, is meeleven nu onvermijdelijk.

We volgen Groesje (Carmen van Mulier), terwijl ze wanhopig naar een onderkomen zoekt. Met moeite weet ze de baby verborgen te houden en op de been te blijven te midden van het oorlogsgeweld. Als ze uiteindelijk alle ontberingen heeft doorstaan, sleept de gouveneursvrouw haar voor het gerecht om het kind terug te krijgen. Kortom: een grimmig verhaal, maar in regie van Liesbeth Coltof wordt De krijtkring opeens spannend muziektheater dat jong én oud naar het puntje van de stoel dwingt.

Na afloop van de première ontving Liesbeth Coltof (1954) de VSCD Oeuvreprijs. De jury noemt haar de „grande dame van het Nederlandse jeugd- en jongerentheater”.

Grote thema’s, maar nergens topzwaar

De voorstelling raakt grote thema’s als eigenaarschap, ongelijkheid en rechtvaardigheid, maar wordt nergens topzwaar. Dit komt mede door de prachtige composities van Frédérique Spigt. Zij werkte al eerder met Coltof samen (Ontspoord, 2013) en schreef nu nummers voor De krijtkring.

De oorspronkelijke composities van Paul Dessau waren „prachtig mooi, maar zo zwaarmoedig”, aldus Spigt in een interview. De nieuwe nummers laveren knap tussen zwaarte en lichtheid. Ze worden deels gezongen door de acteurs en deels door de componist zelf, die – met haar kenmerkende donkere stemgeluid – ook als verteller optreedt.

De muziek kleurt de voorstelling en flakkert af en toe onverwacht fel op, als hoop aan de horizon. Ook humoristische intermezzo’s geven de voorstelling lucht: een brute rap van de wolfsmannen of iedere keer als Rop Verheijen floreert in een vrouwenrol, van oud besje tot gouverneursvrouw.

Kwetsbaar en krachtig

Teaser van ‘De krijtkring’:

Van Mulier speelt haar rol afwisselend kwetsbaar en krachtig. De scènes tussen Groesje en de soldaat voor wie ze valt (fijne rol van Victor IJdens) geven de voorstelling ook een intiemere laag, die de oorlog naar de achtergrond schuift.

Ademloos blijf je zo het slingerende pad volgen, dat De krijtkring voor je uitstippelt; volg je de hoofdpersoon en de maatschappelijke mechanismes die haar dreigen te verpulveren. Waar heb je recht op? Wat mag je opeisen? Toch nog heel Brechtiaans.

    • Elisabeth Oosterling