China erkent: Interpolbaas zit vast

Meng Hongwei

Zijn aanhouding is een voorbeeld van de risico’s die kleven aan het benoemen van Chinese politici bij mondiale organisaties.

Foto Wong Maye/AP Photo

Meng Hongwei, de hoogste baas van Interpol, die op 25 september door zijn vrouw als vermist werd opgegeven, is in China aangehouden op beschuldiging van „overtreding van de wet”. Volgens een verklaring op de regeringswebsite wordt hij beschuldigd van het aannemen van steekpenningen. Er zou een onderzoek zijn begonnen vanwege „zijn halsstarrigheid, en omdat hij zichzelf in de problemen bracht”.

Meng, die zijn ontslag heeft ingediend als Interpol-chef, is onder supervisie gesteld van het Nationale Comité van Toezicht, dat zich bezighoudt met corruptie binnen de Communistische Partij van China (CPC).

De 64-jarige Meng werd in april dit jaar niet herbenoemd als lid van het comité van de Communistische Partij binnen zijn ministerie van Openbare Veiligheid. Dat kon worden uitgelegd als een voorbereiding op zijn pensioen. Achteraf lijkt het een voorteken van Mengs val.

Twitter avatar INTERPOL_HQ INTERPOL Statement by the INTERPOL General Secretariat on the resignation of
Meng Hongwei. https://t.co/c2daKd9N39

Volgens zijn vrouw, Grace Meng, werden zij en haar man al eerder via sociale media bedreigd. In het Franse Lyon, waar het hoofdkwartier van Interpol is,, gaf ze zondag een persconferentie, om privacyredenen met haar rug naar de camera’s gekeerd. Ze toonde een appje met het laatste bericht dat ze op 25 september van haar man ontving: een emoji van een mes. Ze ziet dat als een teken dat haar man in levensgevaar verkeert. „Dit is een zaak voor de internationale gemeenschap”, aldus Grace Meng.

De Chinese autoriteiten hadden in 2016 hard gelobbyd Meng benoemd te krijgen tot Interpol-chef. Dat hij zo wordt teruggehaald is voor China een blamage, maar een die kennelijk noodzakelijk wordt geacht.

Mensenrechtenorganisaties waren bij zijn benoeming bang dat China via Meng druk zou uitoefenen om Chinese ‘staatsvijanden’ op te pakken, politieke dissidenten of in het buitenland levende leiders van bijvoorbeeld Oeigoerse of Tibetaanse groepen die door China als terroristisch en separatistisch worden gezien. China zou ook met succes om uitlevering kunnen vragen van rijke zakenlui die China hadden verlaten uit angst voor vervolging, vaak ook omdat ze sinds het aantreden van president Xi in het verkeerde kamp waren beland. Dat was de angst.

Maar Meng heeft zich als hoofd van Interpol gematigd opgesteld. Hij greep niet in toen Interpol in februari Dolkun Isa, de voorzitter van het World Uyghur Congress, afhaalde van de lijst gezochte personen – tot woede van de Chinezen.

Als lid van de Communistische Partij van China (CPC) diende Meng de hoogste partijleider, Xi Jinping, te gehoorzamen. Die loyaliteit gaat boven die aan Interpol. Hij was formeel nog steeds (sinds 2004) onderminister van Openbare Veiligheid. In dat jaar werd hij ook hoogste baas van de Chinese afdeling van Interpol. Hij diende onder meer onder Zhou Yongkang, toen chef van de Veiligheidsdienst en een van de meest gevreesde en invloedrijke mannen in China’s politieke top, die in 2015 levenslang achter de tralies verdween.

In de verklaring van de Chinese autoriteiten voor Mengs aanhouding wordt een verband gelegd met Zhou. We moeten resoluut tegenwicht bieden tegen corruptie en de verderfelijke invloed van Zhou Yongkang elimineren”, aldus de website.

Formeel werd Zhou veroordeeld voor corruptie, in feite omdat hij in het politieke kamp zat van Bo Xilai, een concurrent van Xi. Meng heeft mogelijk nauw met Zhou samengewerkt. Zeker is dat de veiligheidsdienst nauw betrokken is bij de politieke strijd aan de partijtop.
Meng werd in 1953 geboren in de noordoostelijke stad Harbin. Hij studeerde rechten aan de universiteit van Beijing en werd op zijn 22ste lid van de CPC. Hij werd al snel assistent van de minister van Openbare Veiligheid. Hij had verder leidinggevende functies bij de kustwacht en hield zich bezig met de bestrijding van drugshandel. In 2020 zou hij in principe aan een welverdiend pensioen kunnen beginnen.

Mengs aanhouding is een bewijs van de risico’s die kleven aan het benoemen van Chinese politici aan de top van internationale organisaties. Als de CPC het wil, kan zelfs het hoofd van Interpol van de ene op de andere dag in ongenade vallen, om vervolgens nooit meer naar zijn kantoor in Lyon terug te keren.

Dit bericht is op 8 oktober 2018 om 11.00 uur geactualiseerd en voorzien van citaten van de Chinese autoriteiten.

    • Garrie van Pinxteren