Banksy-schilderij vernietigt zichzelf op veiling

Op het moment dat het schilderij Meisje met ballon verkocht werd, ging het automatisch door een in de lijst ingebouwde papierversnipperaar. “Mensen in de zaal waren echt verbijsterd.”

'Girl with balloon' van Banksy. Foto Sotheby's/AP.

Een schilderij van de Britse kunstenaar Banksy, getiteld Meisje met ballon, heeft zichzelf versnipperd op het moment dat het vrijdag voor 1,18 miljoen euro verkocht werd tijdens een veiling bij Sotheby’s in Londen. Dat heeft de mysterieuze, idealistische kunstenaar, wiens identiteit onbekend is, zaterdag bevestigd door een video op Instagram te plaatsen waarop te zien is hoe hij stiekem een papierversnipperaar in de lijst van het schilderij heeft ingebouwd. „Voor het geval het ooit geveild zou worden,” luidde een van de begeleidende teksten. En Banksy citeerde in dat filmpje Picasso, aldus de BBC, die zei: „De drang tot vernietigen is ook een creatieve drang.”

Eerder postte Banksy al een foto van het moment van versnippering tijdens de veiling, met de tekst: Going, going, gone. Hoe en door wie de versnipperaar in werking is gezet, is onbekend.

Ge-Banksy’d

„Het lijkt er op dat we zojuist ge-Banksy’d zijn”, luidde de reactie van Sotheby’s directeur Alex Branczik op de stunt. Wie de koper van het vernietigde kunstwerk is, is niet bekendgemaakt. Sotheby’s heeft laten weten in onderhandeling met de koper te zijn over wat er nu verder moet gebeuren.

Iets dergelijks is er nog nooit in de kunstgeschiedenis gebeurd. Het is niet duidelijk of de koper betalen moet, en of het kunstwerk dat bij de stunt versnipperd is daardoor juist meer waard is geworden.

De idealistische straatkunstenaar Banksy is bekend omdat hij wereldwijd, vooral op muren, antikapitalistische en kritische kunstwerken schildert. Die worden, tegen zijn zin, soms duur verhandeld.

Als kind droomde Banksy ervan een soort Robin Hood te worden, schreef hij ooit op zijn website: een vrolijke volksheld die met guerrillastraatkunst de rijken en machtigen te kijk zou zetten. Nooit had hij gedacht, schreef hij, dat hij als een „goudstuk” de zakken van de rijken zou vullen. In dat licht is zijn zelfvernietigende schilderij-stunt met Meisje met ballon wel begrijpelijk.

Directeur Moco Museum

Directeur Kim Logchies van het Moco Museum, dat diverse werken van Banksy permanent exposeert, denkt dat de kunstenaar heeft “gesmuld” van het moment.

Hoe komt een schilderij dat zichzelf direct na de verkoop vernietigt bij een gerenommeerd veilinghuis als Sotheby’s terecht?
Logchies: „In de regel is het zo dat communicatie met en over Banksy via het bedrijf Pest Control gaat. Van wat ik heb begrepen, heeft Sotheby’s dat in dit geval ook gedaan. Het opvallende aan dit werk is dat het canvas on board is, een doek op een houten paneel. Doorgaans is het maar één van die twee. Sotheby’s wilde het werk daarom voor de veiling openmaken, maar volgens Pest Control was dat niet nodig. Dus dat is toen ook niet gebeurd.”

Opvallend is dat het werk nogal onbeholpen van de muur wordt gehaald.
„Ik weet ook niet precies hoe dat is gegaan, misschien in de gauwigheid. Wij werken in ons museum in ieder geval met ouderwetse witte handschoenen. Gedragen door mensen die dat al jaren doen.”

Hebben Banksy en Sotheby’s hier niet samen onder een hoedje gespeeld? Dat kan toch bijna niet anders?
„Ik heb mensen gesproken die in de zaal zaten, zowel verzamelaars als personeel van het veilinghuis. Die waren echt verbijsterd. Het zou in ieder geval niet à la Banksy zijn. Als hij zoiets doet, dan neemt hij ook Sotheby’s in de maling. Hij vindt het juist machtig dat dit gebeurd is, denk ik.”

Doet dit alles de waarde van het schilderij goed, of juist niet?
„Ik denk dat het zo alleen maar kostbaarder wordt, ja. Het werk hangt er ook nog half in. Wel een mooi geheel zo.”

Sotheby’s (dat vestigingen heeft in Londen en Amsterdam) was zondag niet bereikbaar voor commentaar.

Correctie (07-10): In een eerdere versie van dit bericht stond dat Banksy eerder een video had geplaatst van het moment van versnippering. Dat ging om een foto.

    • Paul Steenhuis
    • David van Unen