Opinie

    • Rosanne Hertzberger

Het afwijkende geluid wordt geboeid afgevoerd

‘Mensen zeiden tegen me: spreek hier niet over, het is gevaarlijk. (…) Ik hoop jullie weer te zien.”

De woorden op de laatste slide van professor Alessandro Strumia van CERN lezen als een zelfmoordbrief. Hij had zojuist een presentatie gegeven op de Gender in physics -workshop van het instituut waar voornamelijk jonge vrouwelijke onderzoekers op af waren gekomen. Strumia had daar zijn bibliografisch onderzoek getoond over de vraag of vrouwen in de natuurkunde werden gediscrimineerd. Antwoord: nee. Het waren juist mannen die werden gepasseerd voor baantjes. Die laatste stelling ondersteunde hij met één datapunt: zijn eigen Ncit (het aantal citaties van zijn papers) was namelijk hoger dan dat van een vrouw die de baan had gekregen waarop hij ook had gesolliciteerd.

Daarnaast presenteerde hij nog wat andere in zijn ogen relevante informatie, zoals dat vrouwen nu eenmaal meer geïnteresseerd zijn in ‘mensen’ dan in ‘dingen’ en mannen historisch gediscrimineerd werden door de dienstplicht. Om vervolgens tot de conclusie te komen dat vrouwendiscriminatie in de natuurkunde niet bestaat. Wie dat wel beweerde had last van cultureel marxisme, „victimocracy” en was lid van de „politiek correcte gedachtenpolitie”.

Ik zag een heleboel reacties op zijn verhaal. Op Twitter begonnen mensen driftig met studies te smijten om te laten zien hoe selectief hij gewinkeld had en welke denkfouten hij allemaal had begaan. Geweldige natuurkundige misschien, maar hier was zijn data-analyse toch echt vertroebeld geraakt door zijn overtuiging.

Maar daar bleef het helaas niet bij. Zijn slides verdwenen van de online server. Strumia werd geschorst. Dat verwijt van cultureel marxisme en gedachtepolitie was ineens niet zo grappig meer. Kennelijk betekenden deze beweringen écht academische zelfmoord. Doodzonde. Je had Strumia gewoon moeten ridiculiseren, maar in plaats daarvan voerden we hem geboeid af.

Ik moet meestal een beetje lachen om mensen die heel hard roepen, bijvoorbeeld op de achterkant van deze krant wat ze ‘allemaal niet meer mogen zeggen tegenwoordig’. Maar op de universiteit lijkt dit toch realiteit te worden. Eerder bleken een paar misplaatste grappen van Brits biochemicus Tim Hunt over huilende vrouwen in het lab zo beledigend dat hij moest vertrekken. Die gure Amerikaanse wind van micro-agressie lijkt over te waaien naar Europa. En die blijft niet beperkt tot de afdeling geesteswetenschappen.

Het vervelende is natuurlijk dat een deel van het verhaal van Strumia wel realiteit is: vrouwen speelden geen grote rol in de geschiedenis van de natuurkunde. En er zíjn steeds meer vacatures en beurzen alleen voor vrouwen. Ik ben vast niet de enige die het toevallig vond dat er deze week plots drie Nobelprijzen aan vrouwen werden toegekend.

Dat Strumia gepasseerd werd voor een vrouw met op het oog minder belangrijke publicaties is niet zo verrassend. Dat is beleid. Positieve discriminatie die verdedigd wordt als compensatie voor de structurele negatieve discriminatie van vrouwen. Het betekent wel dat het op individueel niveau, voor een jonge man die keihard heeft gewerkt, erg bitter is als hij wordt gepasseerd voor de baan die hij zo graag wil. De tijdgeest zit even tegen.

Ik vind de afrekeningen in de academische wereld ronduit zorgwekkend. We zouden ons moeten richten op vieze handjes, op de ‘daar moet een piemel in’-cultuur online. Sukkelige mannen die stomme grapjes vertellen of schizofrene presentaties houden moet je gewoon voor schut zetten en ze op inhoud verslaan.

Voor de mensen die wel staan te juichen bij de aftocht van ieder die een afwijkend geluid laat horen heb ik nog wel een advies. Trek, bewapend met smartphone, naar een college van een gemiddelde mannelijke professor op de natuurwetenschappenfaculteit of bij een technische vakgroep en overval hem met de vraag wat hij vindt van de nieuwste streefcijfers voor vrouwelijke hoogleraren. Of vraag hem wat hij vindt van de roep om meer aandacht voor (zwarte) vrouwen in de geschiedenis van de natuurkunde en chemie. Film zijn stamelende reactie, leg zijn politiek incorrecte mening vast en verspreid die op Twitter. Shitstorm verzekerd. Gegarandeerd dat je zo van 20 procent afscheid kan nemen wegens belediging of uitspraken in strijd met de gedragscode. Worden die diversiteits-streefcijfers ineens toch haalbaar.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.
    • Rosanne Hertzberger