Agent schuldig na doodschieten zwarte tiener in Chicago

Het is voor het eerst in zo’n vijftig jaar dat een agent in Chicago schuldig is bevonden aan doodslag tijdens diensttijd. De strafmaat wordt later bekend.

Foto Joshua Lott/Getty Images/AFP Demonstranten vieren het vonnis van de jury in de zaak-McDonald.

Jason van Dyke, een blanke agent die in 2014 de zwarte tiener Laquan McDonald doodschoot in Chicago, is vier jaar later door een rechtbankjury schuldig bevonden aan doodslag. Het is voor het eerst in ongeveer vijftig jaar dat een agent in Chicago schuldig is bevonden aan doodslag tijdens diensttijd. Dat meldt persbureau AP.

De rechter moet nog beslissen over de uiteindelijke straf van Van Dyke, die nu maximaal twintig jaar kan krijgen. Hij is naast doodslag ook schuldig bevonden aan zware mishandeling. Mogelijk valt zijn straf lager uit, omdat hij een agent is en het daardoor extra zwaar zal krijgen in de gevangenis. De agent werd eerst beschuldigd van moord, maar de jury geloofde dat Van Dyke zich bedreigd voelde door McDonald, omdat hij een mes bij zich droeg en dat volgens de agent weigerde neer te leggen. Maar volgens de jury was het door Van Dyke gebruikte geweld onnodig en onredelijk.

“Dit vonnis biedt validatie en een gevoel van rechtvaardigheid voor veel inwoners van Chicago, Cook County en daarbuiten… de Afro-Amerikaanse gemeenschappen in ons land”, zei de speciaal aanklager Joseph McMahon nadat het vonnis was voorgelezen. De advocaat van de agent noemde Van Dyke “een offerlam” van de politiek “om zichzelf te redden”. Hij zei dat het “een trieste dag was voor de handhavers van de wet” omdat dit vonnis volgens hem laat zien dat agenten hun werk niet normaal kunnen doen.

In zijn dertien jaar bij de politie werden er zeker twintig klachten ingediend door burgers tegen Van Dyke, waarvan acht vanwege het gebruik van buitensporig geweld.

Zestien schoten

Op 20 oktober 2014 schoot Van Dyke zeker zestien keer op de 17-jarige McDonald, terwijl hij al na het eerste schot op de grond lag. Het duurde meer dan een jaar voordat de politie de dashcam-beelden wilde vrijgegeven waarop het incident te zien is. Toen dat uiteindelijk gebeurde in november 2015 zorgden de beelden voor grote verontwaardiging in het hele land en hevige protesten in Chicago.

Op de beelden is te zien hoe McDonald ‘s nachts over een donkere verlaten vierbaansweg loopt. Hij wordt ingesloten door agenten en politieauto’s, maar loopt van de politie weg. De agenten trekken hun wapens en vrij snel daarna opent één van hen het vuur. Van de acht aanwezige agenten opende Van Dyke als enige het vuur, bleek achteraf. Later werd bij een autopsie geconstateerd dat McDonald de hallucinerende drug PCP in zijn bloed had toen hij werd doodgeschoten.

Let op: onderstaande beelden kunnen schokkend zijn (omschreven passage vanaf 5:10).

De politiecommissaris van Chicago werd ontslagen na de publicatie van de beelden. Ook kreeg de familie van McDonald in 2015 5 miljoen dollar (4,6 miljoen euro) schadevergoeding van de stad Chicago. Daarnaast leidde de zaak tot een onderzoek door het ministerie van Justitie, dat een “sterke doofpotcultuur” aantrof bij de politie van Chicago. Dat leidde vervolgens tot plannen voor vergaande politiehervormingen.

Politiegeweld tegen Afro-Amerikanen is een groot probleem in de VS. Op andere plekken in Amerika speelden vergelijkbare zaken die voor veel onrust zorgden en wereldwijd aandacht kregen. Zo waren andere slachtoffers van blank politiegeweld Michael Brown in Ferguson, Eric Garner in New York, Walter Scott in South Carolina en Freddie Gray in Baltimore. In Baltimore en Ferguson liepen de protesten tegen politiegeweld flink uit de hand.

De autoriteiten in Chicago vreesden dat er in de aanloop naar het vonnis deze zaterdag opnieuw protesten zouden uitbreken in de stad. Daarom werden er zo’n 4.000 extra agenten ingezet. Uiteindelijk bleven de protesten zeer beperkt. Een paar honderd mensen gingen de straat op, maar de mars verliep rustig.

    • Steven Musch