Yezidi-leider, strijder voor vrouwenrechten

Nadia Murad

De Iraakse yezidi-vrouw werd onder het bewind van Islamitische Staat als seksslaaf misbruikt. Nu vertelt ze de wereld over haar lot en dat van andere vrouwen in Irak.

De Iraakse Nadia Murad in 2016, toen ook zij van de EU de Sacharov-prijs kreeg. Foto’s Vincent Kessler/Reuters

Wees, verkrachtingsslachtoffer, slaaf, vluchteling. Mensenrechtenadvocaat Amal Clooney schreef in het voorwoord van Nadia Murads huiveringwekkende biografie dat Murad alle etiketten die het leven haar heeft opgeplakt van zich af heeft weten te schudden. Eigenhandig plakte ze daar nieuwe etiketten op: overlever, yezidi-leider, strijder voor vrouwenrechten. En nu ook: winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede.

Lees ook dit interview met Murad uit 2017: Ze wilde liever dood dan seksslaaf van IS worden

De 25-jarige Nadia Murad groeide op in het boerendorp Kocho, bij Sinjar, in Iraaks Koerdistan. Ze leidde daar een simpel leven tot het jaar 2014, toen Kocho werd binnengevallen door Islamitische Staat (IS), die het gebied uitriep tot kalifaat. Op een dag werden zes van Murads broers geëxecuteerd. Ze werd een van 6.700 yezidi-meisje die werden meegenomen en verhandeld op een slavenmarkt. In haar boek Ik zal de laatste zijn schrijft ze dat ze iedere dag werd verkracht en mishandeld door een rechter wiens tenen ze moest aflikken. „We zouden dienen als lokkertje om aspirant-strijders te werven, en ter vermaak worden doorgegeven.” Ze was slachtoffer van een groepsverkrachting door andere IS’ers. De gebeurtenissen hebben haar mensbeeld voor altijd veranderd, zei ze vorig december in gesprek met NRC, ze vindt het moeilijk om mensen te vertrouwen. „Ik praat pas met anderen als ik van tevoren weet wie ze zijn. Ik kan niemand zonder angst ontmoeten.”

Na een paar weken gevangenschap wist Murad te vluchten naar een vluchtelingenkamp in Duhok, Noord-Irak en van daaruit door naar Duitsland.

Sindsdien is ze wereldwijd het gezicht van de yezidi’s in Irak. Vooral voor de vrouwen die als seksslaaf zijn misbruikt onder IS. De geloofsgemeenschap, die christelijke, islamitische en zoroastrische elementen aanhangt wordt door IS als duivelsaanbidders beschouwd. In Irak wonen er een half miljoen.

Het Nobelcomité liet weten met de toekenning aan Murad en medelaureaat Mukwege stil te willen staan bij VN-resolutie 1.820. Deze tien jaar geleden aangenomen resolutie merkt verkrachting expliciet aan als oorlogswapen- en tactiek. Murad „is een getuige die kan vertellen over het misbruik van haar zelf en anderen”, schrijft het Nobelcomité. Zij en Mukwege hielpen „op hun eigen manier om seksueel geweld in oorlogstijd zichtbaarder te maken, opdat de daders verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor hun daden.”

Toen ik Murad vorig jaar tijdens het interview vroeg waar ze zichzelf over tien jaar zou zien, verscheen er even een lach op haar gezicht. „Ik weet niet waar ik mezelf morgen zie.”

    • Maral Noshad Sharifi