Opinie

Voor niet-stervenden is euthanasie niet bedoeld

Euthanasie mag nooit gezien worden als gewone ‘behandeloptie’ voor psychiatrische patiënten, schrijven en

Photographee.eu

Psychiaters worden dagelijks geconfronteerd met patiënten met een doodswens. Sommige patiënten ervaren hun lijden als uitzichtloos en zien maar één uitweg: een einde aan dit leven. Soms doen zij een euthanasieverzoek en kan de arts oordelen dat er reden is om dat verzoek in te willigen. Toch schrikken wij van de titel van het congres dat de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) op 11 oktober houdt onder de titel ‘Euthanasie als behandeloptie bij psychiatrisch lijden?’ Wij vinden dat deze door de NVVE gestelde vraag onbeantwoord moet blijven, omdat de vraag sprekender is dan het antwoord.

Onze beide organisaties, KNMG en NVvP, hebben de afgelopen jaren veel aandacht besteed aan euthanasie. We geven het onderwerp een belangrijke plaats in de medische opleiding en toetsen voortdurend of onze richtlijnen bij de praktijk passen. Vorige week werd een aangepaste richtlijn gepubliceerd waarin de rol van een onafhankelijk psychiater wordt bekrachtigd.

83 keer euthanasie in 2017 bij psychiatrische aandoening

In onze medische praktijk zien wij elke dag hoe ernstig en schijnbaar uitzichtloos het lijden van de psychiatrische patiënt is. We zien hoe moeilijk het is voor een patiënt en zijn naasten om terug te komen in de ‘gezonde wereld’. Vaak lukt het de situatie van de patiënt te verbeteren en dat streven moet voorop blijven staan. In sommige gevallen kunnen ook wij niet anders concluderen dan dat het lijden voor deze patiënt ondraaglijk en uitzichtloos is en er geen andere oplossingen mogelijk zijn. In 2017 deden artsen 83 keer melding van euthanasie vanwege lijden door een psychiatrische aandoening.

En toch is euthanasie in de psychiatrische praktijk geen gewoon medisch handelen. De euthanasiewet regelt helder waaraan moet worden voldaan. Er moet sprake zijn van ondraaglijk en uitzichtloos lijden, waarbij er geen andere redelijke oplossing meer is. De patiënt moet op vrijwillige en weloverwogen wijze zelf tot dat verzoek komen.

Lees ook: Psychiaters moeten doodswens patiënt onderzoeken

In de meeste ziektebeelden gaat het bij euthanasie om patiënten in het laatste stadium van een ongeneeslijke ziekte waarvoor geen behandeling meer mogelijk is. Ook zonder euthanasie zouden zij binnen afzienbare tijd overlijden. De patiënt vraagt om euthanasie, omdat hij een draaglijke dood wil. Hij zegt eigenlijk: ‘ik wil zo niet sterven’. De psychiatrische patiënt zegt daarentegen: ‘ik wil zo niet leven’.

Geen uitweg zien is wezenskenmerk van depressie

Euthanasie in psychiatrie is complexer. Zo kan de doodswens een symptoom zijn van de aandoening. Dat maakt de vraag of de patiënt ‘vrijwillig’ en ‘weloverwogen’ tot zijn verzoek komt moeilijker te beantwoorden. Het is een wezenskenmerk van depressie dat de patiënt geen uitweg ziet. Het is dus een zware opgave om een depressieve patiënt ervan te overtuigen dat die uitweg er wel is, en behandeling mogelijk is. Zeker in de psychiatrie kan de mogelijkheid tot euthanasie de patiënt verleiden om af te zien van een zware en moeilijke behandeling.

Nederland mag trots zijn op de verworven vrijheid van euthanasie. Ook in de psychiatrie. Maar we moeten ervoor zorgen dat de praktijk zorgvuldig wordt uitgevoerd. Euthanasie is het slotstuk van een langdurig en intens gesprek tussen arts en patiënt. Het is geen recht van de patiënt en geen plicht voor de arts. Euthanasie moet blijven wat het is: buitengewoon handelen.

Damiaan Denys, voorzitter Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP). René Héman, voorzitter artsenfederatie KNMG.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.