Opnieuw vertraging bij publicatie rekenkamer over Schieblok-verlies

Geheimhouding Het rapport kan pas verschijnen als de gemeenteraad een eind maakt aan de geheimhouding van documenten over de grondtransactie.

Het Schieblok, tussen station en Schiekade, met kantoorgebouwen die zijn gebouwd tussen 1949 en 1963. Foto Ossip van Duivenbode

Opnieuw is maanden vertraging opgetreden bij een publicatie van de gemeentelijke rekenkamer over het Schiekadeblok. De rekenkamer zou het rapport deze maand naar de gemeenteraad sturen, maar het college van B en W eist dat eerst bepaalde documenten eruit verwijderd worden. De onderzoek richt zich op het miljoenenverlies van de gemeente op de aankoop van de grond tussen het Schiekadeblok en station Centraal.

Twee weken geleden hebben de fractievoorzitters van de politieke partijen in de gemeenteraad besloten om een advocaat te laten beoordelen of de stukken in het rekenkamer-rapport openbaar gemaakt kunnen worden, zegt fractievoorzitter Chantal Zeegers (D66). „Wij willen het rapport zo veel mogelijk openbaar behandelen. Maar we moeten binnen de voorwaarden van de Wet openbaarheid van bestuur blijven.”

Uit de juridische toets moet blijken dat de belangen van gemeente daardoor geen schade oplopen, zegt Zeegers. Luc Smits, de projectontwikkelaar van wie de grond gekocht is, is de belangrijkste externe partij die aan dit onderzoek meewerkte. Smits zegt dat hij geen probleem heeft met openbaarmaking van documenten die zijn bedrijf LSI betreffen.

In een brandkast

Tijdens eerdere overleggen heeft de raad telkens ingestemd met verzoeken van het stadsbestuur om documenten met betrekking tot de grond bij het Schiekadeblok geheim te houden.

Als de meerderheid van de raad instemt met het opheffen van deze geheimhouding kan de rekenkamer het rapport publiceren zonder weglating van deze documenten, die voor de conclusies cruciaal zijn. Anders belanden ze in een brandkast op het stadhuis waar raadsleden alleen bij kunnen als ze beloven de inhoud geheim te houden.

De gemeente boekte dit jaar een verlies van 21 miljoen euro in op de grond achter het Schiekadeblok. In 2009 kocht de gemeente deze grond voor 52 miljoen euro van LSI. Deze projectontwikkelaar zou het geld toevoegen aan de bouwsom om er een 226 meter hoge flat te bouwen met in de plint horeca en een parkeergarage voor 2.200 auto’s. Door middel van erfpacht zou LSI de 52 miljoen euro gedurende de bouw en de verkoop van het vastgoed terugbetalen. Maar dat is nooit gebeurd. Tijdens de crisis verloor Smits het geld terwijl de bouw van het complex niet van de grond kwam en hij de afgesproken erfpacht niet betaalde. In 2015 besloot de gemeente het verlies te nemen en het erfpachtcontract met LSI te ontbinden.

Zware verliezen

Desondanks lukte het de gemeente niet de rechten om de grond te bebouwen van LSI in bezit te krijgen. Smits slaagde er naar eigen zeggen in vast te laten leggen dat zijn bedrijf – dat ondanks zware verliezen tijdens de crisis nooit failliet ging – als enige op een deel van de grond naast station Centraal bouwprojecten mag ontwikkelen.

Volgens twee gepensioneerde, hoge ambtenaren van de dienst Stadsontwikkeling kwam de erfpachtregeling voor hulp aan noodlijdende projectontwikkelaars in 2008 tot stand op directie- en wethoudersniveau. De ambtelijke diensten waren er volgens hen niet bij betrokken. In die tijd was wethouder Adriaan Visser (financiën, D66) directeur van het Ontwikkelings Bedrijf Rotterdam (dat opging in de Dienst Stadsontwikkeling). Hamit Karakus, thans directeur van netwerkorganisatie Platform 31 en bestuurder van werkgeversorganisatie VNO-NCW West, was als wethouder vastgoed namens de PvdA verantwoordelijk voor de invoering van de erfpachtregeling. Carl Berg, op dit moment directeur van stadionorganisatie Feyenoord City, was in 2008 financieel directeur van de dienst Stadsontwikkeling. Hun rol komt aan de orde in dit rapport van de rekenkamer, volgens een betrokkene die een deel van het rapport inzag.

    • Lucette Mascini