Hier geeft Rotterdam het geld aan uit

de Rotterdamse begroting De eerste begroting van het nieuwe college toont de keuzes: geld voor energie, wonen en werk. Op subsidie wordt verkapt bezuinigd.

Het college wil dat in vier jaar 18.000 nieuwe woningen in Rotterdam worden gebouwd. Foto Robin Utrecht/ANP

Er ligt een „gezonde begroting” voor 2019, zegt het college van VVD, GroenLinks, D66, PvdA, CDA en ChristenUnie. Maar volgens de grootste oppositiepartij Leefbaar Rotterdam worden „de reserves voor honderden miljoenen geplunderd” voor „megalomane klimaatplannen”. Zes vragen over de eerste begroting van het nieuwe stadsbestuur:

1 Hoeveel geld heeft Rotterdam om in 2019 uit te geven?

De totale begroting van Rotterdam voor komend jaar is 3,47 miljard euro bruto. Het grootste deel daarvan, 2,3 miljard euro, krijgt Rotterdam van het Rijk, onder meer via het Gemeentefonds. Andere inkomsten zijn bijvoorbeeld belastingen en heffingen (584 miljoen euro) en dividend en rente (110 miljoen euro).

2 Waar gaat het meeste geld naar toe?

De grootste uitgaven van de gemeente liggen min of meer vast. Denk aan werk en inkomen zoals bijstandsuitkeringen (579 miljoen euro), volksgezondheid en zorg (617 miljoen euro) en de bedrijfsvoering zoals ambtenarensalarissen en de inhuur van externe mensen (922 miljoen euro).

Van die 3,47 miljard euro heeft het college ‘slechts’ 17 procent om vrij te besteden. En dáár gaat het politieke debat dus vaak over. „Dat gaat meestal over een ton, of over een miljoen, heel soms over tien miljoen”, zegt D66-wethouder Adriaan Visser van financiën. „Het zou meer moeten gaan over de grote lijnen.”

3 Waar investeert dit Rotterdamse college in?

Het college profileert zich met drie keuzes: de groene energietransitie, woningbouw en arbeidsmarktkansen rond onderwijs, werk en taal.

De ambitie voor deze collegeperiode is om de stijgende CO2 -uitstoot in een daling om te zetten. De luchtkwaliteit moet in 2022 beter zijn dan in 2017. De eerste aardgasvrije wijken, zoals Pendrecht, Rozenburg en Bospolder-Tussendijken, moeten worden voorbereid. Tot 2022 investeert het college daarvoor jaarlijks 10 miljoen euro. Daar moet nog 110 miljoen euro bijkomen, vooral uit de opbrengst van de verkoop van het Rotterdamse belang in energiebedrijf Eneco (32 procent). Die aandelenverkoop, gepland voor volgend jaar, is bepalend voor de groene ambities.

Het college wil dat er 18.000 nieuwe woningen worden gebouwd. De gemeente trekt in vier jaar 44 miljoen euro uit om meer ambtenaren bij de dienst stadsontwikkeling aan te kunnen nemen. „Nu de economie draait, de rente laag is en ontwikkelaars willen, moeten we zorgen dat we vlammen met elkaar”, zegt wethouder Bas Kurvers (VVD) van wonen. „Het mag niet zo zijn dat iedereen wil, maar wij het niet aankunnen.”

Het aantal uitkeringsgerechtigden moet blijvend met 8.000 dalen naar 30.000. Met 15.000 Rotterdammers wordt een plan gemaakt om uit de schulden te komen. Statushouders moeten sneller werk kunnen vinden. Er komen 19.000 taalprogramma’s voor Rotterdammers die moeite hebben met lezen en schrijven. Het niveau van jongeren die praktisch onderwijs doen moet omhoog. Alle investeringen in arbeidsmarktkansen, armoede en onderwijs in de komende vier jaar zijn 94 miljoen euro.

Waar dit college zich minder mee profileert, is het typische Leefbaar-thema veiligheid. Toch wordt hier in vier jaar 32 miljoen euro extra in geïnvesteerd, voor onder meer de aanpak van drugscriminaliteit en ondermijning. Er komt uitbreiding van cameratoezicht en een wijkenaanpak. In Den Haag wordt gelobbyd voor 500 extra politieagenten.

Per saldo investeert het college ook 104 miljoen euro extra in zorg. De komende vier jaar wordt bijvoorbeeld 6 miljoen euro uitgetrokken voor een ‘masterplan ouderen’. „Voor de dubbele vergrijzing”, zegt CDA-wethouder Sven de Langen (volksgezondheid, zorg, ouderen). „Er zijn steeds meer ouderen en ze worden steeds ouder. Daar zijn we als stad eigenlijk nog niet klaar voor.”

4 Is de begroting van het college écht gezond?

Het college zegt van wel, maar verwacht ook discussie met de raad tijdens de algemene beschouwingen in november. In de periode 2016-2017 had de gemeente namelijk nog een financiële buffer van ongeveer 850 miljoen euro. Vanaf dit jaar is die buffer al bijna 0,6 miljard euro verlaagd en de komende jaren schommelt deze rond 220 miljoen euro.

Dat kan, zegt het college, omdat de reserves die de gemeente móet aanhouden anders worden berekend. Enerzijds wordt het risico op rentestijgingen nu per jaar meegewogen (in plaats van over vier jaar). Anderzijds tellen sommige potjes niet langer mee om onverwachte tegenvallers op te vangen, zoals de ‘bestemmingsreserves’ die al een bepaald doel hebben. De nieuwe berekening sluit beter aan bij de andere grote steden, zegt de gemeente.

Al met al voldoet het college zo nipt aan de nieuwe minimale norm voor de financiële reserves. Maar, geeft wethouder Visser toe, het is wel een „ambitieuze begroting”.

Verder loopt de ‘schuldquote’, de verhouding tussen de schulden en het eigen vermogen, deze college-periode op van 54 naar 72 procent – al blijft deze binnen de veilige marge.

5 Waar bezuinigt het college deze collegeperiode op?

De grootste korting (126 miljoen euro) is het minder ‘indexeren’ van het geld voor culturele en maatschappelijke organisaties: de prijzen stijgen, maar vanaf 2020 stijgen hun budgetten en subsidies niet helemaal mee. Visser: „Een verkapte bezuiniging, ik kan het niet anders zeggen.” Uit de pot ‘algemene middelen’ wordt 50 miljoen euro gehaald. In de zorg wordt niet alleen geïnvesteerd, maar óók 12 miljoen euro bezuinigd: de zorgbijdrage van 200 euro per jaar voor minima wordt afgeschaft.

In plaats daarvan krijgen zij vanaf volgend jaar 120 euro als ‘premiebijdrage’ voor een nieuw Rotterdampakket voor minima van zorgverzekeraar VGZ. Het kost de gemeente minder, en het eigen risico is 50 euro, zegt wethouder De Langen. „Aan 200 euro heb je weinig als je een tand-ongeval hebt en duizenden euro’s moet betalen.” Er zijn ook kleinere bezuinigingen. Zo is er jaarlijks 7 ton minder voor bewonersinitiatieven en levert afschaffing van de Keep it Clean Day tegen zwerfafval 1,5 ton op.

6 Wat gaan Rotterdammers direct merken?

Parkeren wordt fors duurder. De parkeervergunning voor bewoners stijgt van 5,60 naar 9,60 euro per maand. Voor een tweede auto betaal je straks 20,70 euro in plaats van 11,20 euro. Het parkeertarief is het centrum is al verhoogd van 3,20 euro naar 4 euro en dat gebied wordt nu uitgebreid.

De afvalstoffenheffing zal voor het ene huishouden duurder en voor het andere goedkoper worden. Voor minima wordt de heffing straks voor 75 tot 100 procent kwijtgescholden.

Als groeiende toeristenstad gaat Rotterdam de logiesbelasting voor zowel ondernemers als particulieren verhogen van 4,5 naar 6,5 procent. De OZB-belasting voor huis- en pandeigenaren stijgt komend jaar alleen met de inflatie mee.

    • Eppo König