Na hygge en lagom is het tijd voor kalsarikänni (oftewel: drankhangen)

Kalsarikänni Met een knipoog naar de Scandinavische trends verscheen een boek over het Finse verschijnsel ‘drankhangen’.

Het Finse ministerie van Buitenlandse zaken liet als promotiecampagne een reeks emoji ontwerpen die aard en wezen van de Finnen moest verbeelden.

In je joggingbroek op de bank de ene na de andere fles bier aan je mond zetten, met een flinke variatie knabbels in de buurt. Het is waarschijnlijk niet het soort ontspanning waar je trots op bent, maar daar kan verandering in komen. ‘Drankhangen’ wordt dit najaar populair.

Na hygge en lagom is er kalsarikänni – weer een Scandinavisch lifestylefenomeen. En volgens deze trend mogen we gewoon op de bank liggen drinken, snacken en dom langs de kanalen zappen. „De term betekent heel eenvoudig: thuis of in een huiselijke omgeving alcohol nuttigen,” zegt de Finse journalist Miska Rantanen (51) aan de telefoon. „In je ondergoed of andere makkelijke kleding, zonder de intentie het huis te verlaten en zonder enige vorm van prestatiedruk.” Rantanen wijdde er een boek aan, dat volgende week in een Nederlandse vertaling verschijnt.

Na het wereldwijde succes van boeken over het Deense hygge en het Zweedse lagom besloot Rantanen dat het tijd werd de wereld bekend te maken met de Finse filosofie van de ontspanning. Hij maakte er net als de auteurs van de glossy Scandinavische lifestyleboeken een how to-gids van, met onder meer voorschriften over de juiste hoeveelheid alcohol voor een drankhangsessie en de soorten drank die zich er best voor lenen.

Lees ook: Heel Holland hyggt

„De traditionalisten huldigen het principe ‘beter te veel drank dan te weinig’, maar de jongere generatie neigt naar een meer Franse stijl van drankhangen – een licht aangeschoten toestand overdag – in plaats van naar echte dronkenschap.” De geschiktste drank is bier, zegt Rantanen, „vanwege de aanhoudende roes die bier voor elkaar krijgt, die past bij het ontspannen karakter van drankhangen.”

Geen ‘kalsarikänni’ zonder snacks en daarbij mag je je wat Rantanen betreft enige vrijheden permitteren ten opzichte van wat je normaal eet – „wat op zijn beurt het prettige gevoel versterkt er even tussenuit te zijn.” Dat eten bestaat liefst uit banale lekkernijen: thuisbezorgde pizza, een traditioneel Turks gerecht van de dichtstbijzijnde kebabtent, plakjes salami, olijven, chocola – alles waar je echt trek in hebt.

Ondertussen zap je langs de kanalen en chat je wat via sociale media. Kleding dient comfortabel te zijn, panty’s, beugelbeha’s, knellende broeken en schoenen uit, wollen sokken aan.

Zappen, scrollen, zuipen, snacken; de Finnen propageren alles wat wij hier in Nederland proberen af te leren

Muziek natuurlijk, een beetje melancholisch, voor een louterende huilbui, of oudejongensrock, die al luchtgitaarspelend wordt meegezongen.

Het is deels een parodie op de gehypete Scandinavische lifestyletrends, deels serieus, laat Rantanen weten. „Drankhangen is wel degelijk een Fins begrip.” Een rondje bellen langs Finlandexperts leert dat kalsarikänni (door Rantanen zelf toegankelijk vertaald als ‘päntsdrunk’) een ironische jaren 90-term is voor het beetje lullige gebruik om in je onderbroek met wollen sokken aan een flesje bier open te trekken, want er is buiten toch niks te beleven en er komt toch geen hond op bezoek. ‘Kalsari’ betekent ‘lange onderbroek, en ‘kännit’ ‘dronken’, zegt vertaler Finse literatuur Adriaan van der Hoeven. Het verwijst volgens hem naar de mannen op het Finse platteland die na de sauna een pilsje pakten.

Lees ook wat NRC schreef over lagom: Zo weersta je alledaagse verleidingen

„Sinds de jaren 90 is het begrip geüpgraded”, zegt Rantanen. „Als mijn vrouwelijke jonge collega’s van de krant na het werk ergens samen champagne gaan drinken, zeggen ze ook dat ze gaan drankhangen.” Het typisch Finse zit volgens hem in de omstandigheden waaronder gedronken wordt. Het was eigenlijk het enige wat Finnen van oudsher tijdens al die donkere uren binnen konden doen in hun agrarische, dunbevolkte land . „De geestelijke roots van drankhangen zijn eenvoudig te begrijpen wanneer je in Finland in november een blik uit het raam werpt”, schrijft Rantanen in zijn boek. „Het is pikkedonker en koud; de regen of natte sneeuw komt horizontaal uit de lucht; op de grond ligt ijs of sneeuwbrij; er is nergens iemand te bekennen, en de weg naar het huis van andere mensen is lang. En dat is dan rond de middag, op het moment met het meeste daglicht.” De geheelonthoudingswet van een eeuw geleden zou het thuis drinken nog een zetje hebben gegeven.

Een eigen emoji

Drankhangen heeft in Finland zelfs een eigen emoji. In 2015 liet het Finse ministerie van Buitenlandse zaken als promotiecampagne een reeks emoji ontwerpen die aard en wezen van de Finnen moest verbeelden. Naast een poppetje in de sauna en een poppetje op ski’s kwamen er twee emoji voor drankhangen, een van een vrouw in haar ondergoed op de bank met een glas wijn, en een van een vrolijke blonde man die net wil gaan zitten met een glas bier in zijn hand. De overheidswebsite Dit is Finland heeft een aparte pagina gewijd aan kalsarikänni: „het gevoel van langzaam dronken worden in je ondergoed zonder enige wens om nog naar buiten te gaan.”

Volgens Reetta Purontakanen, woordvoerster van het Finse ministerie van Buitenlandse Zaken is gezocht naar plaatjes die de Finse bevolking vertegenwoordigen. Naast de droge zelfspot die Finnen kenmerkt is het volgens Purontakanen tekenend voor de nationale no-nonsense-houding. „Je hoeft er geen chique toestand van te maken om te ontspannen”, zegt ze aan de telefoon. „Gewoon lekker comfortabel met je favoriete bier op de bank relaxen is genoeg.”

Lees ook: Wij hebben nu ook een internationale lifestyle-trend: niksen

Zappen, scrollen, zuipen, snacken; de Finnen propageren alles wat wij hier in Nederland proberen af te leren. „Het gaat om balans”, reageert Rantanen. „Je hoeft het toch ook niet iedere dag te doen? Als je er een kater aan over houdt, ben je te ver gegaan. Er zijn meer manieren om te ontspannen: zelf fiets en sport ik graag.”

Toch kan er volgens Rantanen weinig op tegen het gevoel van thuiskomen van je werk, „als je je tijd hebt verdaan aan een stel idioten”, langzaam je sokken af te pellen, - „er zou een speciaal woord voor dat heerlijke gevoel moeten zijn”, en dan zappend tot rust te komen. Rantanen: „Iedereen heeft zijn mond vol van mindfulness, daar komt dit heel dicht bij in de buurt: welbeschouwd vereist drankhangen dat je onbevooroordeeld bent, en bereid om je over te geven aan het moment.”

Kasarikänni is volgens Rantanen de reden dat Finland zo hoog scoort op de geluksindex van de Verenigde Naties, het land staat dit jaar zelfs op nummer 1 in het jaarlijkse World Happiness Report. Maar volgens de woordvoerster van Buitenlandse Zaken heeft dat wellicht eerder te maken met de politieke en economische stabiliteit van het land, het veilige leefklimaat en de kwaliteit van het onderwijs.

Ook deze Scandinavische trend kan over de grenzen weer op belangstelling rekenen. De BBC schreef op hun nieuwssite: „Forget hygge, let’s all get päntsdrunk!

Miska Rantanen: Drankhangen.Relaxen op z’n Fins. Uitgeverij Q, 17,50 euro.
    • Annemiek Leclaire