Recensie

Theaterstuk van Rau is tandeloze re-enactment van ‘Lam Gods’

Recensie

Milo Rau, de artistiek leider van NT Gent, is één van de meest opwindende theatermakers van dit moment. Maar in zijn nieuwe voorstelling, Lam Gods, leidt zijn vernieuwende aanpak tot een al te brave voorstelling.

Lam Gods van Milo Rau met Adam en Eva op de voorgrond. Foto Michiel Devijver

Milo Rau, de nieuwe artistiek leider van het Vlaams toneelgezelschap NT Gent is in korte tijd een van de meest besproken regisseurs geworden. Zijn nieuwe voorstelling , Lam Gods, is zelfs aanleiding voor beschouwingen in Amerikaanse en Britse media. Allen komen af op zijn vernieuwende vorm van documentair theater over controversiële onderwerpen, uitgevoerd met de inzet van amateurspelers, kinderen en burgers, en voorzien van reflecties op de aard van het theater. Veel regisseurs sleuren de buitenwereld het theater in, maar niemand zo expliciet als Rau.

Spraakmakend was de manier waarop van de 41-jarige Zwitserse regisseur Milo Rau kinderen de gruweldaden van kindermoordenaar Marc Dutroux liet naspelen in Five Easy Pieces. Eerder dit jaar maakte Rau in La Reprise al een knappe, levendige reconstructie van een boosaardige moord op een jonge homo in Luik. En in Compassie, dat deze zomer op het Boulevard Festival in Den Bosch was te zien, zet Rau het denken over humanitaire rampen op scherp. Hij stelde de vraag of we in Europa niet te veel bezig zijn met de vluchtelingen die naar Europa komen, ten koste van genocides verder weg. De vorm van Compassie was die van een ouderwetse monoloog, om te onderstrepen dat Rau niet aan zijn succesformule zit vastgebakken.

In Lam Gods, dat afgelopen weekend in Gent in première ging, beproeft hij wel weer zijn documentaire methode. Het concept is simpel: een theatrale uitbeelding van het 15e-eeuwse meesterwerk van de gebroeders Van Eyck door burgers die Rau voor die taak heeft geselecteerd. Rau weet vaak nieuwe gezichtspunten te vinden en voor Lam Gods bedacht hij dat je Adam, verdreven uit het paradijs, de eerste vluchteling kan noemen.

De uitverkoren deelnemers aan deze nieuwe uitbeelding vertellen waarom ze meedoen en wie ze zijn. Ze nemen de pose aan van de figuur die ze spelen, waarna hun foto wordt geprojecteerd in een paneel op het achterdoek. Als alle panelen zijn gevuld, zien we een hedendaags altaarstuk.

Lam Gods van Milo Rau.

Foto Michiel Devijver

Adam en Eva worden vertolkt door een echtpaar dat elkaar ontmoette in een boekhandel. Er is een vrouw die werkt bij de Europese Commissie en die vertelt dat de oom van haar grootmoeder de man is die in 1934 een nog altijd spoorloos paneel van het veelluik heeft gestolen. De schoonmaakster van NT Gent mag een paar woorden zeggen en actrice Chris Thys vertelt dat ze haar zus heeft verloren.

Die persoonlijke ontboezemingen kabbelen nogal en enige samenhang ontbreekt. Boeiender is de bijdrage van Fatima Ezzarhouni, de moeder van een in Syrië omgekomen jihadstrijder. Haar zoon was al drie keer doodverklaard voor hij echt omgekomen bleek te zijn. Afgelopen zondag was zij echter alleen op band te horen. Er werd medegedeeld dat zij uit de voorstelling was gestapt, omdat ze in haar kring veel kritiek kreeg op het feit dat ze meespeelde in een productie met zoveel naakt.

Lam Gods van Milo Rau, waarin als offer op het podium een schaap geschoren wordt.

Foto Michiel Devijver

Tot slot wordt het offeren van het lam verbeeld door live op het toneel een schaap te scheren. Een schaapherder heeft er vijf bij zich en neemt er één onder handen. „Als we het schaap hier zouden slachten, zou het theater moeten sluiten”, zegt hij erbij. Om dat gemis te ondervangen, vertoont Rau op het achterdoek beelden uit een slachthuis. Een schaap wordt de keel doorgesneden, het bloed gulpt naar buiten. Dat leidt even af, maar neemt niet het gevoel weg in een tafereel op de kinderboerderij te zijn beland.

Het grote manco van Lam Gods is dat er niks op het spel staat. Het is niet genoeg om een vrouw van Arabische komaf met een hoofddoekje Maria te laten spelen of als ‘kruisvaarder’ een foto te laten zien van een vermeende jihadstrijder op een paard. Er wordt wel verkondigd dat de aankondiging van deze stap „commotie” veroorzaakte, maar in het theater is daar niets van over.

Met deze tandeloze re-enactment demonstreert vernieuwer Rau dat er grenzen zijn aan zijn pogingen de wereld binnen te halen.

    • Ron Rijghard