Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Sigrid Kaag als de nieuwe Pechtold?

D66 heeft zaterdag partijcongres en in de partij zeggen ze: dat wordt een toestand. Het kan geen kwaad dit te relativeren – partijen kunnen congressen voortaan aardig regisseren. Maar je begrijpt de onrust: sinds Alexander Pechtold aantrad als leider groeit de partij – drie zetels in 2006, negentien in 2017 –, zodat leden zijn vergeten wat dat ook weer was: tegenslag. Zondagskinderen in de regen.

Dus overal in het land heb je verontruste D66’ers die menen te weten hoe alles weer goed komt. Tegen de dividendmaatregel, meer nieuwe democratie, etc. Het zou kunnen. Maar de vraag is of enige resolutie in de Brabanthallen in Den Bosch de hoofdreden van het verval kan wegnemen: het meeregeren met Rutte (zie ook: Diederik Samsom).

En dan: we weten dat weinig partijleiders nog langer meegaan dan tien jaar. Intern heeft Pechtold eerder ook zelf bij diverse partijgenoten de indruk gewekt, soms versterkt, dat hij het leiderschap nog deze periode zal neerleggen. Ook in de coalitie hoor je dat hij er niet altijd met zijn hoofd bij is.

De tragiek van elke sterke leider: hoe langer hij aanblijft, hoe groter de leegte die hij achterlaat, hoe onaantrekkelijker zijn vertrek.

In het kabinet zijn ze daarom blij dat hij zijn afscheid uitstelt: de chaos in D66, vrezen ze, zou niet te overzien zijn. Maar onder partijgenoten hoor je het omgekeerde: angst dat hij veel te lang blijft.

Daarom was de reactie in D66 op de Abel Herzberglezing van minister Sigrid Kaag (Hulp en Handel) zo veelzeggend. In de rede vertelde de oud-VN-diplomate – ze heeft vier kinderen met een Palestijn – dat ze zich soms behandeld voelt als vreemdeling in eigen land. Ze riep op „niet stil” te zijn over Wilders’ xenofobe of anti-islamitische uitspraken. „Wij zijn met velen. Onze stem is nodig.”

Er kwam kritiek van buiten D66 – zie Paul Scheffer in deze krant – maar de juichende reacties in haar partij illustreerden, denk ik, hoezeer D66 hongert naar een nieuw verhaal, van een nieuw gezicht. Het zou me niet verbazen als we later concluderen dat deze lezing de aankondiging van een nieuw D66-begin bleek te zijn.

Geen eenvoudig begin. Het SCP liet vorige week zien dat sinds 2014 structureel 55-60 procent van de bevolking tegen opname van nieuwe vluchtelingen is. De electorale markt voor xenofobie blijft ongemakkelijk groot, ondanks D66-pleidooien daartegen. Dus als Kaag de nieuwe Pechtold wil worden, weet ze twee dingen: verzet tegen xenofobie ligt uitstekend in de eigen partij, maar heeft de rest van het land nog amper geïmponeerd.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi

    • Tom-Jan Meeus