Pas openen in het jaar 6939

In deze rubriek elke week iets wat zoek is. Deze aflevering: te goed verstopte tijdcapsules. Ook iets kwijt? Stuur een mail naar kwijt@nrc.nl

In 1938 werd ter gelegenheid van de wereldtentoonstelling New York een slanke, torpedovormige cilinder vijftien meter diep begraven. Een tijdcapsule, propvol voorwerpen en documenten, bedoeld om latere generaties een beeld van het leven in de twintigste eeuw te geven. Hij mocht pas na vijfduizend jaar, in 6939, geopend worden.

De New Yorkse tijdcapsule maakte school. Bij wereldtentoonstellingen, bij de opening van scholen, wegen en gebouwen werden tijdcapsules begraven of ingemetseld. Vooral in de Verenigde Staten, maar ook daarbuiten. Volgens een schatting van de International Time Capsule Society zijn er nu wereldwijd tussen de tien- en vijftienduizend tijdcapsules geplaatst.

De bedenkers van capsules staan voor een paradoxale opgave. Aan de ene kant wil je dat je boodschap aan de mensen van de toekomst niet kwijtraakt, en dat ze op tijd worden ingelicht over de plaats waar die te vinden is. Voor de New Yorkse capsule is een uitvoerige handleiding gemaakt die naar belangrijke musea, bibliotheken, tempels en kloosters in de hele wereld is gestuurd. De bedoeling is dat ze die handleiding goed bewaren en hem op tijd vertalen als het Engels een vergeten taal dreigt te worden.

Aan de andere kant moet een capsule beschermd worden tegen de nieuwsgierigen die vóór de geplande datum de capsule willen openbreken. Daarom moet je hem goed wegbergen en niet rondbazuinen waar je capsule ligt.

Een comité in Wilkinsburg, een plaatsje in de Amerikaanse staat Pennsylvania, nam geen risico. In het diepste geheim begroeven ze in 1962 een capsule die pas in 1987 geopend mocht worden, als de stad honderd jaar bestond. Maar toen het zover was wist niemand waar de capsule lag. Er is nog wat gegraven, maar tevergeefs. In Corona, Californië, waren in de jaren dertig zeventien capsules begraven, die in 1985 open mochten. Ondanks de inzet van radar-apparatuur is er niets van teruggevonden. Ergens in een kantoor in Manhattan is in 1960 een capsule ingemetseld met de voorspellingen van wereldleiders voor het jaar 2000. Onvindbaar.

Enzovoorts. Het zijn niet de enige kwijtgeraakte capsules, het zijn er veel meer. Er is een lijst met de most wanted time capsules, en de Time Capsule Society vermoedt zelfs dat 80 procent van alle ooit geplaatste tijdcapsules nu al zoek is.

Heel jammer, en een mooie illustratie van het feit dat goed opbergen vaak de vijand van terugvinden is.

    • Warna Oosterbaan