Nee, Zwarte Piet verdwijnt niet uit het Sinterklaasjournaal

Zwarte Piet Het nieuws dat het Sinterklaasjournaal doorgaat met louter roetpieten blijkt een misverstand. De NTR wilde helderheid scheppen met een verklaring, maar oogstte verwarring.

Zielepiet (Abbey Hoes) is voor het eerst door de schoorsteen gegaan. NTR

We zijn weer begonnen! Het Sinterklaasjournaal doet Zwarte Piet in de ban, meldden woensdag diverse media. Amsterdams gemeenteraadslid Sylvana Simon (BIJ1) is blij, en opent een Zwarte Piet-meldpunt. En het Sinterklaascomité Zaanstad trekt zich boos terug uit de intocht voor televisie.

Zwarte Piet is een controversieel figuur. Sommigen zien in hem een racistische karikatuur die afgeschaft moet worden. Anderen zien in hem een dierbare traditie die je moet verdedigen. Het Sinterklaasjournaal is daarbij middenin de identiteitspolitiek terecht gekomen.

Vier vragen over Zwarte Piet.

  1. Veel media meldden woensdag dat Zwarte Piet verdwijnt uit het Sinterklaasjournaal. Is dat zo?

    Nee. Het is een misverstand. Bij de intocht op tv en in het Sinterklaasjournaal zijn dit jaar wel degelijk zwarte pieten te zien, net als ieder jaar. Maar ook roetpieten. De NTR heeft deze week in een verklaring beschreven wat al vier jaar beleid is: in het programma lopen zwarte pieten en roetpieten door elkaar heen. Ook de andere genoemde ‘veranderingen’ blijken in de praktijk al langer te bestaan: geen zwarte maillots en handschoenen, geen oorringen, geen rode lippenstift. Dit alles om de associatie met karikaturen van zwarte mensen af te zwakken. In 2016 zaten er ook kleurenpieten in de cast, maar die waren vorig jaar al weer vertrokken.

    Om die diversiteit in de cast te verklaren, verwijst de kinderserie naar het dogma van seizoen 2014: piet is een functie, je wordt niet als piet geboren. En pieten worden zwarter naarmate ze vaker door de schoorsteen gaan. Het is geen huidskleur, maar roetaanslag. De woordvoerder: „Je hebt dus ook ervaren pieten die heel vaak door de schoorsteen zijn gegaan en dus zwart zijn.”

  2. Wanneer zal Zwarte Piet wel verdwijnen?

    Dat is niet te zeggen. De omroep streeft naar „geleidelijke verandering”. De woordvoerder: „Elk jaar een klein stapje, elk jaar iets minder zwart.” Vorig jaar zaten er al vier roetpieten in de cast: Wellespiet, Zielepiet, Malle Pietje en de nieuwe Hoofdpiet. Dat aantal zou dit jaar opgevoerd kunnen worden.

    In de figuratie overheersen nog steeds de zwarte pieten; vooral bij de intocht, zoals vorig jaar in Dokkum. De negen sinterklaascomités uit Zaanstad, waar Sinterklaas dit jaar aankomt, leveren samen 150 lokale pieten. Na overleg met de NTR kunnen de comités intekenen op drie opties: zwart, roet, of ongeschminkt. De verhouding ligt niet vast.

    Het comité dat nu is afgehaakt, is volgens de woordvoerder „een van de kleinere”, die doorgaans de intocht in Zaandam-zuid organiseert. Aangezien er volgen de gemeente toch al een Zaans pietenoverschot is, komt de intocht niet in de problemen.

  3. Lees ook: Sinterklaasjournaal komt belofte na met ‘toeristenpieten’
  4. Zullen de tegenstanders blij zijn?

    Nee, het polderen van de NTR stelt weinigen tevreden. Tegenstanders zien overwegend zwarte pieten rondlopen. Voorstanders ergeren zich aan de komst van de roetpieten. En de mensen die het een overspannen onzindiscussie vinden, zien met lede ogen aan dat de kleur van piet vaak een thema is in het programma.

  5. Bepaalt de NTR de kleur van Zwarte Piet?

    Nee. Het Sinterklaasjournaal werd ooit als beeldbepalend gezien. Aanvankelijk keken de gemeentes en sinterklaascomités dus naar wat het tv-programma zou gaan doen, bereid om te volgen. Maar de NTR wil niet trendsettend zijn, maar trendvolgend, en maakt dus geen duidelijke keuze. Wat de NTR ziet als een „geleidelijke verandering” , kan op kijkers overkomen als besluiteloosheid of grilligheid.

    Nu trekt iedereen zijn eigen plan. Zender Nickelodeon heeft een eigen sinterklaasserie waarin de pieten ongeschminkt zijn. De concurrerende serie van RTL heeft alleen roetpieten. Op YouTube staan lokale sinterklaasjournaals met louter zwarte pieten.

    En de bevolking schuift langzaam. Volgens de enquête van EenVandaag is het percentage voorstanders vorig jaar gedaald van 89 naar 68 procent.

    • Wilfred Takken