MIVD verijdelde Russische cyberaanval op OPCW in Den Haag

Vier agenten van de militaire inlichtingendienst GROe waren afgelopen april van plan binnen te dringen in het wifi-netwerk van de OPCW. Ze zijn het land uit gezet.

MIVD-directeur Onno Eichelsheim toont tijdens de persconferentie een foto van de hackapparatuur in de kofferbak van de huurauto. Foto Bart Maat/ANP

De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) heeft op 13 april een cyberaanval door vier Russische spionnen op het gebouw van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag voorkomen. Dat hebben minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) en MIVD-directeur Onno Eichelsheim donderdag in een persconferentie bekendgemaakt. De Russen zijn na hun ontmaskering het land uit gezet.

Lees hier het liveblog over de persconferentie terug

Volgens de minister en de MIVD ging het om een operatie van de Russische militaire inlichtingendienst GROe. De vier mannen hadden de bedoeling om met behulp van een auto vol wifi-apparatuur het interne netwerk van de OPCW binnen te dringen. Ten tijde van de verijdelde hackpoging onderzocht de OPCW zowel de moordpoging op de Russische dissident Sergej Skripal als de gifgasaanval in het Syrische Douma.

MIVD-baas Eichelsheim vertelde dat de mannen op 10 april naar Nederland waren gekomen. Ze kwamen het land binnen met een diplomatiek paspoort. Op Schiphol werden ze ontvangen door een medewerker van de Russische ambassade, zo is te zien op een foto die tijdens de persconferentie werd getoond.

Hackapparatuur in bagageruimte

De mannen parkeerden een gehuurde Citroën op de parkeerplaats van het Marriot Hotel in Den Haag, dicht bij het hek van de OPCW. In hun bagageruimte lagen, gedeeltelijk verstopt onder een jas, apparaten om wifi-netwerken te hacken. Zo hadden ze bijvoorbeeld een antenne en een ‘pineapple’ bij zich: een gadget dat - wanneer het wordt misbruikt door hackers - wifi-signalen om kan leiden.

Lees ook: Bewijs tegen inlichtingendienst GROe stapelt zich op – Poetin gaat in de tegenaanval

Toen de mannen de apparatuur op 13 april inschakelden, leverde dat volgens Eichelsheim een direct gevaar op voor de OPCW, zodat de MIVD besloot in te grijpen. Ze bleken naast een hele verzameling telefoons en aanvullende hackapparatuur 20.000 euro in contanten bij zich te hebben. De Russen werden naar Schiphol begeleid en op het vliegtuig naar Moskou gezet. Het OM is een onderzoek naar het viertal begonnen.

De mannen waren volgens de MIVD van plan uiteindelijk door te reizen naar Zwitserland. Ze hadden treintickets voor die reis bij zich. Doelwit was vermoedelijk het Spiez-laboratrium, waar ook onderzoek werd gedaan naar de Skripal-zaak en de Syrische gifgasaanval.

Laptop gebruikt in Zwitserland en Maleisië

Uit onderzoek naar de spullen van de Russen bleek verder dat één laptop in Zwitserland was geweest, in de periode dat daar een GROe-hack werd uitgevoerd bij het wereldantidopingagentschap WADA. De computer was bovendien in Maleisië, waar hij was gebruikt om inlichtingen te verzamelen over het MH17-onderzoek.

Lees ook: Britse regering: leger Rusland zit achter cyberaanvallen

Het is hoogst ongebruikelijk om operaties bekend te maken, zeker op een zo hoog detailniveau. Minister Bijleveld maakte duidelijk dat ze hoopt dat deze openbaarheid de Russen afschrikt. “Wij zetten samen met internationale partners de schijnwerpers op deze ondermijnende operaties van de GROe.”

De Russische ambassadeur is ter verantwoording geroepen op het ministerie van Buitenlandse Zaken, zei Bijleveld tijdens de persconferentie. “Het ondermijnen van de integriteit van internationale organisaties is onaanvaardbaar”, aldus de bewindsvrouw.

Rusland heeft nog niet officieel gereageerd op de beschuldigingen van de MIVD en Bijleveld - en ook niet op vergelijkbare aantijgingen die de Britse regering eerder op donderdag uitte. Het Russische persbureau TASS meldde echter wel dat de Nederlanders volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou last hebben van “spionnenmanie”. Een officiële reactie wordt later op de dag verwacht.

Correctie (4 oktober 2018): In een eerdere versie van dit bericht werd minister Bijleveld verkeerd geciteerd. Zij stelde dat de schijnwerpers op ondermijnende operaties van de GROe gezet zijn, niet van de OPCW.

    • Liza van Lonkhuyzen
    • Vincent Sondermeijer